Ήταν μάλλον παγκόσμια πρωτοτυπία να δίνουν οι Αμερικανοί άδεια στον πρόεδρο της χώρας, με την οποία βρίσκονται σε πόλεμο εν εξελίξει, και ο πρόεδρος του Ιράν να ανεβαίνει στο βήμα του ΟΗΕ και η ομιλία του να είναι κάθε άλλο παρά ειρηνική.
Ο πρόεδρος του Ιράν χαρακτήρισε τον Ντόναλντ Τραμπ τον πραγματικό «νταή» και τρομοκράτη στη Μέση Ανατολή, ενώ επέμεινε ότι το Ιράν είχε επιδείξει ανέκαθεν προσήλωση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και ενώ δήλωσε επανειλημμένα ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται ποτέ να υποταχθεί στις ΗΠΑ, εξέφρασε προθυμία για διάλογο, λέγοντας: «Ο πρόεδρος Τραμπ και όσοι επιδιώκουν να μας εκφοβίσουν πρέπει να κατανοήσουν ότι είμαστε έτοιμοι για διάλογο, διπλωματία και διαπραγματεύσεις, αλλά χωρίς τη γλώσσα της ισχύος».
Πόλεμος και διπλωματία πάνε μαζί είναι το πρώτο συμπέρασμα από τα όσα έγιναν από τις επαφές Ιράν και ΗΠΑ στη Νέα Υόρκη.
Μια απρόσμενη τρίωρη συνάντηση μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, και του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης την ίδια ημέρα, χαρακτηρίστηκε εποικοδομητική και από τις δύο πλευρές. Ήταν η πρώτη τέτοια συνάντηση από τον Ιούνιο, αλλά δεν εμπόδισε την αμερικανική αντιπροσωπεία να αποχωρήσει μόλις ξεκίνησε η ομιλία του Πεζεσκιάν.
Ο Ιρανός πρόεδρος δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με τις συνομιλίες, αλλά έδωσε την εντύπωση ότι επικεντρώνεται στην εξασφάλιση της υποστήριξης των αραβικών γειτονικών χωρών του Ιράν για τις προτάσεις που έχει καταρτίσει η Τεχεράνη σχετικά με το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, της ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού που έχει αποκλειστεί κατά διαστήματα από την έναρξη του πολέμου, προκαλώντας εκτόξευση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
Κατέστησε σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί να ανεχθεί τη χρήση των Στενών για τη μεταφορά όπλων που θα μπορούσαν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν εναντίον του. Η δήλωση αυτή υποδηλώνει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα απαιτήσει στο μέλλον το δικαίωμα να επιθεωρεί τα πλοία που διέρχονται από τα στενά.
Ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε την Ουάσινγκτον για «τρομοκρατία» λόγω της δολοφονίας του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου. Κράτησε ψηλά φωτογραφίες του νεκρού ηγέτη και περισσότερων από 150 μαθητών που σκοτώθηκαν κατά τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης.
Η ομιλία του Πεζεσκιάν έτυχε θετικής υποδοχής στο εσωτερικό της χώρας, όμως ο σκληροπυρηνικός γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ, αρνήθηκε να χαρακτηρίσει τις συνομιλίες με τους Αμερικανούς διαπραγματεύσεις. Είπε: «Ο κ. Αραγτσί, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, έχει ανακοινώσει τους όρους του Ιράν και, έως ότου εφαρμοστούν οι όροι του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα ανοίξουν ούτε θα υπάρξει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση».
Η παρουσία του Πεζεσκιάν στη σημαντικότερη διπλωματική εκδήλωση του ΟΗΕ, στην καρδιά του Μανχάταν, είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση, καθώς δεν ήταν σαφές αν οι ΗΠΑ θα του χορηγούσαν βίζα. Τελικά, η Ουάσινγκτον ενέκρινε την άδεια εισόδου, αλλά αρνήθηκε να χορηγήσει βίζες σε αρκετά μέλη της συνοδείας του Πεζεσκιάν.
Στην Τεχεράνη, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκαν συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών, αλλά φάνηκε να μην επιβεβαιώνει οποιαδήποτε αλλαγή στην ιρανική διαπραγματευτική θέση.
Το Ιράν είχε θέσει επτά προϋποθέσεις πριν επιστρέψει στις συνομιλίες και, σε μια νέα εξέλιξη των τελευταίων 48 ωρών, δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να ανοίξουν ξανά εντός επτά ημερών, εφόσον πληρούνταν αυτές οι προϋποθέσεις.
Είναι πιθανό οι ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου να χρειαστεί να αποδεχθούν μια θαλάσσια διαδρομή για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα απαιτεί από τα εμπορικά πλοία να εισέρχονται μέσω θαλάσσιου διαύλου που βρίσκεται κυρίως στα ιρανικά χωρικά ύδατα και τελεί υπό ιρανικό, αντί για ομανικό, έλεγχο.
Το γεγονός ότι οι συνομιλίες διήρκεσαν τρεις ώρες υποδηλώνει ότι σημειώθηκε κάποια πρόοδος. Η αμερικανική πλευρά βρίσκεται υπό πίεση να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και να αυξήσει τη διαθεσιμότητα διυλισμένου πετρελαίου πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των αναγνωρίσιμων δεξαμενόπλοιων που καταφέρνουν να διέλθουν από τα στενά είναι μικρότερος από πέντε την ημέρα.
Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις μέχρι στιγμής ότι ο Τραμπ επιθυμεί να ξεκινήσει εκ νέου έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ιράν ή ακόμη και με τους Χούθι, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να μετατοπίσουν την εσωτερική πολιτική ατζέντα μακριά από μια εξαιρετικά αντιδημοφιλή σύγκρουση, την οποία οι Αμερικανοί θεωρούν ότι χάνουν. Το Ιράν βρίσκεται υπό ολοένα και μεγαλύτερη πίεση από τις κυρώσεις, ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός καθιστά σχεδόν αδύνατη την εξαγωγή πετρελαίου, στερώντας από τη χώρα το πολύτιμο συνάλλαγμα που χρειάζεται επειγόντως.
