Όλοι μπορεί να έχουν δοκιμάσει ή να γνωρίζουν κάποια δίαιτα ή διατροφική τάση. Και είναι λογικό. Αυτές οι προσεγγίσεις συχνά υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα στη ρύθμιση ή απώλεια βάρους, και η ιδέα μιας άμεσης λύσης είναι πάντα ελκυστική.
Ωστόσο, πολλά από αυτά τα διατροφικά πλάνα είναι δύσκολο να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα, ειδικά όταν η πραγματική ζωή και η πιεστική καθημερινότητα μπαίνει στη μέση.
Σκεφτείτε την τελευταία φορά που νιώσατε έντονα συναισθήματα, όπως άγχος στη δουλειά ή ενθουσιασμό σε μια γιορτή. Επηρέασε η διάθεσή σας το τι ή το πώς φάγατε μετά; Για τους περισσότερους ανθρώπους, όπως παρατηρούν ειδικοί στο Eating Well, η απάντηση είναι «ναι».
Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Food Quality and Preference προσπάθησε να εξετάσει ακριβώς αυτή τη σχέση. Συγκεκριμένα, διερεύνησε πώς η διάθεση και η διαχείριση των συναισθημάτων επηρεάζουν τις διατροφικές συμπεριφορές σε άτομα που κάνουν δίαιτα ή περιορίζουν τις θερμίδες τους, σε σύγκριση με εκείνα που δεν το κάνουν.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Για να μελετήσουν τη σχέση μεταξύ διάθεσης, διατροφικού περιορισμού (δηλαδή της πρόθεσης να περιορίσει κανείς την πρόσληψη τροφής) και συναισθηματικής ρύθμισης, οι ερευνητές του Flinders University της Αυστραλίας σχεδίασαν τη μελέτη ώστε να αντικατοπτρίζει την καθημερινή ζωή.
Αντί να παρέχουν έτοιμα γεύματα σε ελεγχόμενο περιβάλλον, άφησαν τους συμμετέχοντες να επιλέγουν μόνοι τους τι θα φάνε, ώστε να παρατηρηθεί η πραγματική συμπεριφορά.
Η έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στα σνακ. Προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι το «τσιμπολόγημα» είναι ένας καλός δείκτης διατροφικής συμπεριφοράς, καθώς είναι πιο ευέλικτο και επηρεάζεται περισσότερο από τη διάθεση σε σχέση με τα κανονικά γεύματα. Επιπλέον, τα σνακ παίζουν σημαντικό ρόλο στη συνολική πρόσληψη θερμίδων και στις μεταβολές του βάρους με την πάροδο του χρόνου.
Στη μελέτη συμμετείχαν 155 γυναίκες ηλικίας 18 έως 65 ετών. Η επιλογή των γυναικών έγινε επειδή προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι είναι πιο πιθανό να ακολουθούν δίαιτες και να καταφεύγουν στο φαγητό ως αντίδραση σε αρνητικά συναισθήματα.
Για επτά ημέρες, οι συμμετέχουσες κατέγραφαν τα σνακ που κατανάλωναν, καθώς και τη συναισθηματική τους κατάσταση πριν από κάθε κατανάλωση. Τα σνακ χωρίστηκαν σε «υγιεινά» (όπως φρούτα, λαχανικά, ανάλατοι ξηροί καρποί και σπόροι) και «ανθυγιεινά» (όπως σοκολάτα, γλυκά, πατατάκια). Παράλληλα, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τη γενική τους διάθεση, την ικανότητα διαχείρισης συναισθημάτων και το επίπεδο διατροφικού περιορισμού.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Μετά την ανάλυση των δεδομένων, οι ερευνητές εντόπισαν μια σαφή σύνδεση μεταξύ διάθεσης, είδους σνακ και διατροφικού περιορισμού. Όταν οι συμμετέχουσες βρίσκονταν σε αρνητική διάθεση – κυρίως όταν ένιωθαν άγχος ή λύπη – εκείνες που έκαναν δίαιτα κατανάλωναν περισσότερα ανθυγιεινά σνακ σε σχέση με όσες δεν έκαναν δίαιτα.
Αντίθετα, όταν βρίσκονταν σε θετική διάθεση – όπως χαρά ή ενθουσιασμό – οι γυναίκες που δεν ακολουθούσαν δίαιτα κατανάλωναν περισσότερα σνακ συνολικά, τόσο υγιεινά όσο και ανθυγιεινά, σε σύγκριση με εκείνες που είχαν περιορισμούς λόγω κάποιου διατροφικού προγράμματος.
Από αυτά τα ευρήματα προκύπτουν δύο βασικά συμπεράσματα:
► Η δίαιτα μπορεί να κάνει κάποιον πιο ευάλωτο στην κατανάλωση ανθυγιεινών σνακ όταν νιώθει άσχημα. Τα αρνητικά συναισθήματα φαίνεται να μειώνουν την αυτοσυγκράτηση, καθιστώντας πιο δύσκολη την τήρηση των διατροφικών στόχων.
► Οι άνθρωποι που δεν περιορίζουν τη διατροφή τους μπορεί να τρώνε περισσότερο όταν νιώθουν καλά. Η καλή διάθεση μπορεί να οδηγεί σε πιο χαλαρή στάση απέναντι στο φαγητό.
Συνδέστε τη δίαιτα με τη διάθεσή σας
Η μελέτη δείχνει ότι τόσο η διάθεση όσο και το αν κάποιος κάνει δίαιτα επηρεάζουν το πώς και το τι τρώμε, ειδικά όταν πρόκειται για σνακ. Όταν νιώθετε πεσμένοι, είναι πιο πιθανό – αν κάνετε δίαιτα – να στραφείτε σε ανθυγιεινές επιλογές.
Αυτό δείχνει ότι το άγχος και τα συναισθήματα μπορούν να δυσκολέψουν τον έλεγχο της διατροφής, ιδιαίτερα σε στιγμές χωρίς πρόγραμμα, όπως το τσιμπολόγημα. Παράλληλα, οι επιλογές και η ποσότητα των σνακ φαίνεται να εξαρτώνται από τη στιγμή και τις συνθήκες, όχι μόνο από τη θέληση. Η διάθεση παίζει σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις μας.
Γι’ αυτό, αντί να βασίζεστε αποκλειστικά σε αυστηρούς κανόνες, ίσως είναι πιο χρήσιμο να παρατηρείτε πώς επηρεάζει η διάθεσή σας τις επιλογές σας. Για παράδειγμα, αν παρατηρήσετε ότι στρέφεστε σε συγκεκριμένα τρόφιμα όταν αγχώνεστε, αυτό μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για πιο ισορροπημένες συνήθειες.
Και υπάρχουν ορισμένες απλές καθημερινές πρακτικές που μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεσή σας και να μειώσουν την παρορμητική κατανάλωση σνακ:
- Λίγη ελαφριά άσκηση, ακόμη και για λίγα λεπτά
- Μια σύντομη άσκηση αναπνοής ή διαλογισμός
- Μια βόλτα έξω για καθαρό αέρα
- Μια συζήτηση με κάποιο αγαπημένο πρόσωπο
Με τον καιρό, η επίγνωση αυτών των μοτίβων διατροφής και συναισθηματικής κατάστασης μπορεί να σας βοηθήσει να αναπτύξετε πιο σταθερές και βιώσιμες διατροφικές συνήθειες. Συνδυάζοντας αυτή την επίγνωση με απλές, ρεαλιστικές στρατηγικές διαχείρισης του άγχους, ίσως πετύχετε καλύτερα αποτελέσματα από ό,τι με μια αυστηρή δίαιτα και μόνο.
