Τρεις βασικές επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία, που δεν είναι πάντα ορατές στην καθημερινή συζήτηση για το δημογραφικό, αναδεικνύονται μέσα από τη νέα ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος που εμπεριέχεται στην ετήσια έκθεση του κύριου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος της χώρας μας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το εργατικό δυναμικό, το οποίο μειώνεται σταδιακά, επηρεάζοντας άμεσα την ανάπτυξη, τις συντάξεις και την εξωτερική ισορροπία της χώρας.
Η ΤτΕ συνδέει για πρώτη φορά με τόσο καθαρό τρόπο τη γήρανση του πληθυσμού με κρίσιμα οικονομικά μεγέθη, όπως οι καταθέσεις των νοικοκυριών και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η δημογραφική εξέλιξη δεν είναι απλώς κοινωνικό ζήτημα, αλλά βασικός παράγοντας που επηρεάζει την ίδια τη λειτουργία της αγοράς εργασίας. Στην έκθεση τονίζεται χαρακτηριστικά ότι: «Η δημογραφική γήρανση αποτελεί μια σύνθετη διαρθρωτική πρόκληση τόσο για την ελληνική όσο και για την ευρωπαϊκή οικονομία για τις επόμενες δεκαετίες». Παράλληλα σημειώνεται ότι «Η μείωση των γεννήσεων, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας αναμένεται να επηρεάσουν την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας, τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και τη λειτουργία της αγοράς εργασίας στη ζώνη του ευρώ».
Το πιο κρίσιμο σημείο σε αυτό το σημείο, αφορά το εργατικό δυναμικό. Όσο λιγότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία, τόσο περιορίζεται η δυνατότητα της οικονομίας να αναπτυχθεί. Με απλά λόγια, μείωση των εργαζομένων σημαίνει λιγότερη παραγωγή, μικρότερη φορολογική βάση και μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα.
Η ΤτΕ εξηγεί ότι αυτό συνδέεται άμεσα με την αποταμίευση. Οι εργαζόμενοι αποταμιεύουν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, ενώ μετά τη συνταξιοδότηση καταναλώνουν τις αποταμιεύσεις τους. Άρα, όταν αυξάνεται το ποσοστό των ηλικιωμένων και μειώνεται το ποσοστό των εργαζομένων, περιορίζεται συνολικά η αποταμίευση στην οικονομία. Αυτό επηρεάζει και τις καταθέσεις, αλλά και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Ήδη άλλωστε η ελληνική οικονομία εμφανίζει χρόνια αδυναμία στο εξωτερικό της ισοζύγιο. Όπως σημειώνεται, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει ελλειμματικό τα περισσότερα χρόνια μετά τα προγράμματα προσαρμογής, λόγω χαμηλής αποταμίευσης και υψηλής επενδυτικής δραστηριότητας. Την ίδια στιγμή, η μείωση του εργατικού δυναμικού δημιουργεί μεταξύ άλλων και πρόσθετη πίεση στην αγορά εργασίας. Λιγότεροι εργαζόμενοι σημαίνει μεγαλύτερη δυσκολία κάλυψης θέσεων, πιθανές ελλείψεις σε κρίσιμους κλάδους και αυξημένο κόστος εργασίας σε ορισμένους τομείς.
Η ΤτΕ επισημαίνει επίσης ότι η αύξηση της μακροζωίας αλλάζει τη συμπεριφορά των νοικοκυριών. Οι νεότεροι εργαζόμενοι έχουν κίνητρο να αποταμιεύουν περισσότερο και πιο μακροπρόθεσμα, ώστε να καλύψουν μια μεγαλύτερη περίοδο συνταξιοδότησης. Αυτό σημαίνει στροφή από τη βραχυπρόθεσμη αποταμίευση σε πιο οργανωμένο σχεδιασμό για τα γηρατειά. Όπως αναφέρεται: «Η εντατικότερη αποταμίευση κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου με τη μορφή επενδυτικών τοποθετήσεων (π.χ. σε ακίνητη περιουσία ή σε πρόγραμμα συνταξιοδότησης) μπορεί να εξισορροπήσει τη μείωση της αποταμίευσης στην τρίτη ηλικία και να εξασφαλίσει ταυτόχρονα τους αναγκαίους πόρους που θα απαιτηθούν για μια πιο παρατεταμένη περίοδο συνταξιοδότησης σε σχέση με σήμερα».
Η Τράπεζα της Ελλάδος καταλήγει ότι, παρά τις πιέσεις, η αύξηση της προσδόκιμης ζωής και η αβεβαιότητα για το μέλλον μπορεί να ενισχύσουν την αποταμίευση για λόγους πρόνοιας, κάτι που σε ορισμένες περιπτώσεις στηρίζει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν την τάση συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού. Ο πληθυσμός άνω των 65 ετών αυξάνεται ταχύτερα από τους νέους έως 14 ετών, κυρίως λόγω της πτώσης των γεννήσεων. Ο δε δείκτης γήρανσης έχει ανέβει από 138,5 μονάδες το 2013 σε 182 το 2024. Αυτό σημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι πλέον υπερτερούν σημαντικά έναντι των παιδιών, γεγονός που οδηγεί σε λιγότερους μελλοντικούς εργαζόμενους. Η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται, με άμεσες συνέπειες τόσο στο ασφαλιστικό σύστημα όσο και στη συνολική δυναμική της οικονομίας.
Το δημογραφικό και οι συνέπειές του στην αγορά εργασίας αλλά και ο ρόλος της ηγεσίας, θα συζητηθούν στο συνέδριο του Newsbeast «Ηγεσία & Εργασία: Επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο» που θα γίνει την Πέμπτη 28 Μαΐου 2026, στο ξενοδοχείο The Ilisian.
Δημοσιογραφική ομάδα
Έμπειροι δημοσιογράφοι θα συντονίσουν τις συζητήσεις στη σκηνή του The Ilisian. Σία Κοσιώνη, Νίκος Φιλιππίδης, Χρήστος Κώνστας, Αλεξία Τασούλη, Γιώργος Λαμπίρης, Χάρης Ντιγριντάκης, Σάββας Γουλόπουλος και Γεώργιος Σαρρής θα θέσουν ερωτήματα και προβληματισμούς.
Το Συνέδριο του Newsbeast απευθύνεται σε CEOs, Managing Directors, C-Level στελέχη, HR Directors, επικεφαλής και συμβούλους επιχειρήσεων, αλλά και θεσμικούς φορείς. Περισσότεροι από 200 προσκεκλημένοι σύνεδροι θα παρακολουθήσουν διά ζώσης τη διοργάνωση, ενώ το συνέδριο θα καλυφθεί με ζωντανή εικόνα από το Newsbeast και live blogging από το χώρο της εκδήλωσης, μεταφέροντας τον παλμό των συζητήσεων. Παράλληλα, στο ειδικά διαμορφωμένο δημοσιογραφικό booth, ο πολιτικός και ο επιχειρηματικός κόσμος θα αποτελέσει μέρος του γόνιμου διαλόγου για την επόμενη μέρα στην αγορά εργασίας και τον ρόλο που διαδραματίζει η ηγεσία.
Το Newsbeast ενισχύει τον ρόλο του ως σύγχρονο ενημερωτικό μέσο που δεν περιορίζεται στην καταγραφή των εξελίξεων. Επιδιώκει να συμβάλει ενεργά στον δημόσιο διάλογο γύρω από ζητήματα που καθορίζουν την οικονομία, την κοινωνία και την καθημερινότητα των πολιτών. Γιατί το συνέδριο «Ηγεσία & Εργασία: Επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο» δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις. Αφορά την ανάπτυξη της χώρας, την προοπτική των νέων, την επιστροφή των ταλέντων, τη βιωσιμότητα του παραγωγικού μοντέλου και, τελικά, το μέλλον της Ελλάδας.
Συνέδριο «Ηγεσία & Εργασία: Επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο»
The Ilisian, 28.5.2026
Ώρα προσέλευσης: 9:15
Ώρα έναρξης: 10:00
