Εδώ και αρκετούς μήνες, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες έχουν εισέλθει σε μια νέα φάση πιστωτικής δραστηριότητας, με τη χρηματοδότηση προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να αυξάνεται συνεχώς. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι το 2026 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει συνολικά τα 14 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το τραπεζικό σύστημα επιστρέφει σε έναν πιο «παραδοσιακό» ρόλο, δηλαδή στη στήριξη της πραγματικής οικονομίας μέσω δανείων, αλλά αυτή τη φορά με πιο αυστηρούς κανόνες και μεγαλύτερη προσοχή στην επιλογή των κλάδων που χρηματοδοτεί. Με απλά λόγια, οι τράπεζες δανείζουν περισσότερο, αλλά όχι παντού και όχι με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν συγκεκριμένοι τομείς που παίρνουν το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης και άλλοι που παραμένουν πιο περιορισμένοι.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο επίκεντρο
Ο σημαντικότερος αποδέκτης τραπεζικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα αφορά τον κλάδο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Πρόκειται για εταιρείες με κύκλο εργασιών έως περίπου 10 εκατ. ευρώ, οι οποίες απορροφούν πάνω από το 25% των συνολικών εκταμιεύσεων από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη βάση της ελληνικής οικονομίας, καθώς δημιουργούν θέσεις εργασίας, στηρίζουν την κατανάλωση και καλύπτουν μεγάλο μέρος της εγχώριας παραγωγής και εμπορικής δραστηριότητας. Τα τελευταία χρόνια, δε, έχουν ενισχυθεί και από ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης, γεγονός που έχει βελτιώσει την πρόσβασή τους σε δανεισμό. Παρά τη σημασία τους, πάντως, οι τράπεζες παραμένουν προσεκτικές, καθώς πρόκειται για επιχειρήσεις που συχνά έχουν μικρότερα αποθέματα ρευστότητας και επηρεάζονται πιο εύκολα από οικονομικές διακυμάνσεις.
Η ναυτιλία παραμένει στρατηγικός πυλώνας
Ένας ακόμη από τους πιο ισχυρούς τομείς χρηματοδότησης είναι η ναυτιλία, η οποία απορροφά περίπου το 15% των τραπεζικών εκταμιεύσεων. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους παγκοσμίως και οι τράπεζες συνεχίζουν να στηρίζουν ενεργά τον κλάδο, θεωρώντας τον στρατηγικής σημασίας για την οικονομία. Η χρηματοδότηση αφορά τόσο την ανανέωση στόλου όσο και επενδύσεις σε νέα πλοία και υποδομές.
Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και νέες μορφές δανεισμού
Πάνω από το 10% των εκταμιεύσεων κατευθύνεται σε δραστηριότητες όπως leasing, factoring και λοιπές εξειδικευμένες χρηματοδοτήσεις. Πρόκειται για εργαλεία που βοηθούν τις επιχειρήσεις να αποκτούν ρευστότητα χωρίς να χρειάζεται κλασικός τραπεζικός δανεισμός. Ο συγκεκριμένος τομέας έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς οι επιχειρήσεις αναζητούν πιο ευέλικτες μορφές χρηματοδότησης.
Τουρισμός: κρίσιμος αλλά πιο προσεκτικά χρηματοδοτούμενος
Ο τουρισμός και ο κλάδος της φιλοξενίας απορροφούν περίπου 5% έως 10% των τραπεζικών εκταμιεύσεων. Αν και το ποσοστό αυτό φαίνεται σχετικά μικρό σε σχέση με τη σημασία του τουρισμού για το ΑΕΠ, στην πράξη πρόκειται για έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς για τις τράπεζες. Αυτό συμβαίνει επειδή επηρεάζεται άμεσα από διεθνείς συνθήκες, κόστος ενέργειας και μεταφορές. Οι τράπεζες χρηματοδοτούν κυρίως ξενοδοχεία, τουριστικές επενδύσεις και αναβαθμίσεις υποδομών, με αυστηρή αξιολόγηση των επιχειρηματικών σχεδίων. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορεί να ενισχύσουν περαιτέρω την Ελλάδα ως τουριστικό προορισμό, κάτι που θα αυξήσει και τη ζήτηση για δάνεια στον κλάδο.
Real estate και υποδομές
Η αγορά ακινήτων απορροφά περίπου 4% των εκταμιεύσεων, με αυξημένο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια λόγω της σταδιακής ανάκαμψης της κτηματαγοράς. Οι τράπεζες χρηματοδοτούν κυρίως κατοικίες, τουριστικά ακίνητα και έργα logistics. Παρότι υπάρχει κινητικότητα, η αξιολόγηση γίνεται πιο αυστηρά σε σχέση με το παρελθόν, ώστε να αποφεύγονται επισφαλή δάνεια. Παράλληλα, μικρότερα αλλά σταθερά ποσοστά κατευθύνονται στην αγροτική οικονομία και στα logistics, τα οποία συνδέονται με την εφοδιαστική αλυσίδα και τις εξαγωγές. Τα δε διεθνή κοινοπρακτικά δάνεια παραμένουν περιορισμένα, κάτω από 2% του συνολικού χαρτοφυλακίου.
Εμπόριο, ενέργεια και βιομηχανία
Τέλος, το εμπόριο (χονδρικό και λιανικό) συγκεντρώνει περίπου το 3,6% των εκταμιεύσεων. Πρόκειται για έναν κλάδο που επηρεάζεται έντονα από την κατανάλωση και τον πληθωρισμό, γι’ αυτό και οι τράπεζες παραμένουν πιο συντηρητικές στη χρηματοδότησή του. Σημαντικό μερίδιο, γύρω στο 10%, κατευθύνεται στα διυλιστήρια πετρελαίου και γενικότερα στον ενεργειακό τομέα. Οι επενδύσεις εδώ συνδέονται με τη βιομηχανική παραγωγή και τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
