Η αρτηριακή υπέρταση εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια, νεφρική ανεπάρκεια και πρόωρους θανάτους παγκοσμίως. Παρότι πρόκειται για μια εξαιρετικά συχνή πάθηση, εξακολουθεί να παραμένει υποδιαγνωσμένη και συχνά αρρύθμιστη, ακόμη και σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης και τον Μήνα Μάιο Μέτρησης, ο καθηγητής Καρδιολογίας, διευθυντής της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης, κ. Κωνσταντίνος Τσιούφης, μιλά στο newsbeast για τις μεγάλες προκλήσεις της υπέρτασης, τη σημασία της σωστής διάγνωσης, αλλά και τη νεφρική απονεύρωση, την επεμβατική θεραπευτική προσέγγιση που ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη σύγχρονη καρδιολογία.
- Η υπέρταση χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλός δολοφόνος». Γιατί εξακολουθεί να παραμένει τόσο υποτιμημένη από τους ασθενείς αλλά και από τα συστήματα υγείας;
Η υπέρταση εξακολουθεί να θεωρείται «σιωπηλός δολοφόνος» γιατί πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν ότι πάσχουν. Ο μοναδικός τρόπος να ανακαλύψει κάποιος ότι έχει υψηλή πίεση είναι να τη μετρήσει σωστά και συστηματικά.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι ότι διαχρονικά δεν εφαρμόστηκαν οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου στον γενικό πληθυσμό, ώστε όλοι οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν τακτικά την πίεσή τους.
Αυτοί είναι οι δύο βασικοί λόγοι που εξηγούν γιατί εξακολουθεί να υπάρχει τόσο υψηλό ποσοστό αδιάγνωστης υπέρτασης αλλά και γιατί πολλοί ασθενείς παραμένουν αρρύθμιστοι.
- Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, περίπου το 30% των ασθενών που λαμβάνουν θεραπεία παραμένουν αρρύθμιστοι. Πού οφείλεται αυτή η αποτυχία ελέγχου της πίεσης;
Οι λόγοι είναι πολλοί και πολυπαραγοντικοί.
Πρώτα απ’ όλα, η υπέρταση από παθοφυσιολογικής πλευράς είναι μια σύνθετη νόσος και πολλές φορές μια μόνο θεραπευτική προσέγγιση που να μπλοκάρει ένα μόνο παθοφυσιολογικό μονοπάτι δεν είναι αρκετή.
Επιπλέον, πολλοί υπερτασικοί ασθενείς έχουν και άλλα συνοδά νοσήματα, όπως στεφανιαία νόσο, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική δυσλειτουργία ή δυσλιπιδαιμία. Αυτό σημαίνει ότι καλούνται καθημερινά να λαμβάνουν μεγάλο αριθμό φαρμάκων.
Είναι απολύτως λογικό κάποιοι ασθενείς να κουράζονται, να παραλείπουν δόσεις ή να μην ακολουθούν σταθερά τη θεραπεία τους.
Υπάρχει, επίσης, και το ζήτημα της θεραπευτικής αδράνειας. Συχνά οι γιατροί δεν στοχεύουν τόσο επιθετικά στα επίπεδα πίεσης που πραγματικά προστατεύουν τον ασθενή και σώζουν ζωές.
Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι πολλοί ασθενείς, παρότι λαμβάνουν θεραπεία, να μην πετυχαίνουν τελικά ρύθμιση της πίεσής τους.
- Η νεφρική απονεύρωση παρουσιάζεται πλέον ως ο «τρίτος πυλώνας» στη θεραπεία της υπέρτασης. Τι αλλάζει σήμερα στην καρδιολογία και γιατί η μέθοδος έρχεται τόσο δυναμικά;
Η νεφρική απονεύρωση αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών που, παρά την εφαρμογή αλλαγών στον τρόπο ζωής και παρά τη φαρμακευτική αγωγή, εξακολουθούν να έχουν αυξημένη πίεση.
Αυτό αφορά περίπου το 10% έως 15% των υπερτασικών ασθενών.
Η νεφρική απονεύρωση είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος, που πραγματοποιείται στο νοσοκομείο με τοπική αναισθησία, μία ημέρα παραμονής στο νοσοκομείο και απόλυτα ασφαλής όταν πραγματοποιείται σε έμπειρα κέντρα.
Πρόκειται για μια θεραπεία που γίνεται μία φορά και προσφέρει μακροχρόνιο αποτέλεσμα στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα.
Σήμερα διαθέτουμε δεδομένα παρακολούθησης έως και 10 ετών, που δείχνουν ότι οι ασθενείς διατηρούν χαμηλότερες τιμές πίεσης σε βάθος χρόνου.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, μειώνεται και ο αριθμός ή η δόση των φαρμάκων που χρειάζονται οι ασθενείς.
Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι η μέθοδος λειτουργεί συνεργικά με τη φαρμακευτική αγωγή. Δεν έρχεται να αντικαταστήσει τα φάρμακα, αλλά να ενισχύσει το θεραπευτικό αποτέλεσμα.
- Θα θέλατε να μας εξηγήσετε με απλά λόγια τι ακριβώς είναι η νεφρική απονεύρωση;
Το αυτόνομο νευρικό σύστημα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και διατήρηση της υπέρτασης.
Οι νεφροί αποτελούν βασικό όργανο στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και γύρω από τις νεφρικές αρτηρίες υπάρχουν νευρικές ίνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση αυτής της λειτουργίας.
Με τη νεφρική απονεύρωση, μέσω ενός καθετήρα, χορηγείται ειδική ενέργεια (είτε ραδιοσυχνότητες είτε υπέρηχοι) η οποία μειώνει τη δραστηριότητα αυτών των νεύρων.
Με απλά λόγια, μειώνεται η υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.
Αυτό οδηγεί σε χαλάρωση των αγγείων, μικρότερη κατακράτηση αλατιού και τελικά σε μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι η μέθοδος φαίνεται να έχει και επιπλέον οφέλη πέρα από τη μείωση της πίεσης.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των επεισοδίων κολπικής μαρμαρυγής, να βελτιώνει μεταβολικές παραμέτρους και να προσφέρει συνολικότερα καρδιοπροστατευτικά οφέλη.
- Πώς διασφαλίζετε ότι η νεφρική απονεύρωση εφαρμόζεται μόνο στους κατάλληλους ασθενείς;
Η εφαρμογή της μεθόδου βασίζεται σε πολύ συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια και κατευθυντήριες οδηγίες.
Η Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης, σε συνεργασία με άλλες επιστημονικές εταιρείες, έχει εκδώσει κείμενο ομοφωνίας που περιγράφει αναλυτικά τα βήματα που πρέπει να ακολουθούνται μέχρι να αποφασιστεί αν ένας ασθενής είναι κατάλληλος για νεφρική απονεύρωση.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν δομημένο αλγόριθμο αξιολόγησης.
Στόχος είναι να εντοπίζονται οι ασθενείς που, παρά τη λήψη τριών ή περισσότερων φαρμάκων και την καλή συμμόρφωση στη θεραπεία, εξακολουθούν να έχουν υψηλή πίεση.
Πιστεύουμε ότι αυτό το εργαλείο μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τόσο τους γιατρούς όσο και τους ασθενείς.
- Στο κείμενο ομοφωνίας αναφέρεται και ένας «αλγόριθμος επτά βημάτων». Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τον γιατρό της πρωτοβάθμιας φροντίδας αλλά και για τον ίδιο τον ασθενή;
Ο αλγόριθμος αυτός δίνει στον γιατρό της πρωτοβάθμιας φροντίδας έναν σαφή και πρακτικό οδηγό για το πώς πρέπει να διαχειρίζεται έναν υπερτασικό ασθενή.
Ο προσωπικός γιατρός ή ο γιατρός που παρακολουθεί σταθερά τον ασθενή παραμένει ο βασικός συντονιστής της θεραπείας.
Το κείμενο ομοφωνίας περιγράφει με σαφήνεια:
- πότε πρέπει να γίνεται περαιτέρω διερεύνηση,
- πότε απαιτείται παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο,
- και ποιοι ασθενείς μπορούν να θεωρηθούν υποψήφιοι για νεφρική απονεύρωση.
Στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 20 εξειδικευμένα κέντρα υπέρτασης πιστοποιημένα από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης.
Ο ασθενής αξιολογείται από εξειδικευμένες ομάδες, αλλά στη συνέχεια επιστρέφει στον θεράποντα ιατρό του για τη μακροχρόνια παρακολούθηση.
Έτσι δημιουργείται μια ολοκληρωμένη και οργανωμένη διαδρομή από τη διάγνωση έως τη θεραπεία.
- Η νεφρική απονεύρωση φαίνεται να επηρεάζει θετικά και άλλες παθήσεις, όπως η κολπική μαρμαρυγή ή μεταβολικές διαταραχές. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα εποχή στην καρδιολογία;
Νομίζω ότι πράγματι αλλάζει σταδιακά η φιλοσοφία των θεραπειών.
Προχωράμε πλέον σε παρεμβάσεις που μπορούν να προσφέρουν μακροχρόνιο αποτέλεσμα και μεγαλύτερη σταθερότητα στη ρύθμιση των νοσημάτων.
Όπως συμβαίνει σήμερα σε άλλες χρόνιες παθήσεις με θεραπείες μεγάλης διάρκειας δράσης, έτσι και στην υπέρταση αρχίζουμε να αποκτούμε εργαλεία που μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά στη φαρμακευτική αγωγή και να εξασφαλίζουν πιο σταθερό έλεγχο.
Η νεφρική απονεύρωση είναι μια θεραπεία που πραγματοποιείται σε μία ημέρα νοσηλείας και μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια οφέλη.
Εφόσον ενταχθεί οργανωμένα και υποστηριχθεί από την Πολιτεία, πιστεύω ότι θα μπορέσει να βοηθήσει σημαντικό αριθμό ασθενών στη χώρα μας.
- Η Ελλάδα συμμετέχει σε σημαντικές διεθνείς μελέτες και το Ιπποκράτειο διαθέτει μεγάλη εμπειρία. Πόσο ανταγωνιστική είναι σήμερα η ελληνική καρδιολογία διεθνώς;
Η ελληνική καρδιολογία βρίσκεται σε πολύ υψηλό επίπεδο.
Ειδικά στον τομέα της υπέρτασης, οι Έλληνες επιστήμονες συμμετέχουν διαχρονικά ενεργά στα διεθνή επιστημονικά δρώμενα και στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών κατευθυντήριων οδηγιών.
Η παρουσία ελληνικών επιστημονικών ομάδων σε μεγάλες διεθνείς μελέτες είναι ιδιαίτερα σημαντική και αυτό αποδεικνύει ότι στη χώρα μας παράγεται υψηλού επιπέδου επιστημονικό έργο.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι αυτή η γνώση μεταφράζεται σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς.
- Κλείνοντας, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους πολίτες που αμελούν συστηματικά να μετρήσουν την πίεσή τους;
Το μήνυμα είναι πολύ απλό: αφιερώστε λίγα λεπτά για να μετρήσετε σωστά την πίεσή σας.
Είτε στο σπίτι, είτε στο φαρμακείο, είτε στον γιατρό σας, η μέτρηση της πίεσης μπορεί κυριολεκτικά να σώσει ζωές.
Σήμερα έχουμε όλα τα μέσα, τη γνώση και τις θεραπευτικές δυνατότητες για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την υπέρταση.
Το σημαντικό είναι να γίνει έγκαιρα η διάγνωση και να ακολουθηθούν οι οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να προλάβουμε σοβαρές επιπλοκές όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, το έμφραγμα, την καρδιακή ανεπάρκεια και τη νεφρική βλάβη.
Η υπέρταση μπορεί να μη δίνει συμπτώματα. Όμως η πρόληψη σώζει ζωές.
