Μια ιδιαίτερα σημαντική επιστημονική ανακάλυψη έρχεται από την Ιαπωνία, καθώς ερευνητική ομάδα του Institute of Science Tokyo ανέπτυξε φάρμακο που παρατείνει το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο μπορούν να αποκατασταθούν κινητικές λειτουργίες μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Σήμερα, το περιθώριο αποκατάστασης μετά από εγκεφαλικό θεωρείται περιορισμένο, καθώς οι σημαντικότερες βελτιώσεις εμφανίζονται συνήθως μέσα στους πρώτους δύο μήνες. Οι Ιάπωνες επιστήμονες πιστεύουν ότι το νέο φάρμακο μπορεί να επεκτείνει αυτό το «παράθυρο» αποθεραπείας, δίνοντας περισσότερες πιθανότητες ανάκτησης λειτουργιών όπως η ομιλία και η κίνηση των άκρων.
Όταν νευρικά κύτταρα στον εγκέφαλο καταστρέφονται εξαιτίας εγκεφαλικού εμφράγματος, πολλοί ασθενείς χάνουν την ικανότητα να μιλούν ή να κινούν τα χέρια και τα πόδια τους. Μέσω της αποκατάστασης και της φυσικοθεραπείας, μέρος αυτών των λειτουργιών μπορεί να επανέλθει, επειδή τα νευρικά κύτταρα που επιβιώνουν προσπαθούν να επιδιορθώσουν τα νευρωνικά δίκτυα.
Το «κλειδί» για την ανακάλυψη του φαρμάκου
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζουν τα μικρογλοιακά κύτταρα, τα οποία λειτουργούν ως «ανοσοποιητικό σύστημα» του εγκεφάλου. Τα κύτταρα αυτά βοηθούν στην αποκατάσταση εκκρίνοντας μια πρωτεΐνη που ονομάζεται IGF1 (ινσουλινοειδής αυξητικός παράγοντας 1).
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Takashi Shichita από το Εργαστήριο Ιατρικής Έρευνας του ινστιτούτου, πραγματοποίησε πειράματα σε ποντίκια με γενετικές παρεμβάσεις. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι μετά από κάποιο χρονικό διάστημα από το εγκεφαλικό, τα μικρογλοιακά κύτταρα σταματούν να εκκρίνουν την IGF1 εξαιτίας της δράσης μιας άλλης πρωτεΐνης, της ZFP384.
Το ίδιο βιολογικό φαινόμενο επιβεβαιώθηκε και σε εγκεφάλους ασθενών μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της ανακάλυψης για πιθανή εφαρμογή στον άνθρωπο.
Με βάση αυτή τη διαπίστωση, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα φάρμακο που μπλοκάρει την παραγωγή της πρωτεΐνης ZFP384. Όταν το φάρμακο χορηγήθηκε σε ποντίκια, τα μικρογλοιακά κύτταρα συνέχισαν να παράγουν IGF1, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της αποκατάστασης των εγκεφαλικών λειτουργιών. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στην ηλεκτρονική έκδοση του βρετανικού επιστημονικού περιοδικού Nature.
Μια σύγχρονη γονιδιακή θεραπεία
Το νέο φάρμακο ανήκει στην κατηγορία των antisense oligonucleotides (ASO), μιας σύγχρονης μορφής γονιδιακής θεραπείας. Η μέθοδος αυτή λειτουργεί δεσμεύοντας το αγγελιαφόρο RNA (mRNA) του γονιδίου ZFP384, οδηγώντας στη διάσπαση της πρωτεΐνης. Οι θεραπείες ASO έχουν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούνται σε ορισμένες σοβαρές και δύσκολες νευρολογικές παθήσεις.
Ο καθηγητής Shichita δήλωσε ότι απαιτούνται ακόμη βελτιώσεις ώστε το φάρμακο να γίνει πιο αποτελεσματικό και ασφαλές για χρήση σε ανθρώπους. Όπως ανέφερε, στόχος της ομάδας είναι να μπορέσει η θεραπεία να φτάσει στους ασθενείς μέσα στα επόμενα 10 έως 20 χρόνια.
