Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως για τον διαβήτη τύπου 2 και την απώλεια βάρους, ενδέχεται να συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο εξέλιξης ορισμένων μορφών καρκίνου.
Η μελέτη, που πρόκειται να παρουσιαστεί στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology, έρχεται να προστεθεί στη διαρκώς αυξανόμενη λίστα πιθανών οφελών των συγκεκριμένων φαρμάκων.
Τα τελευταία χρόνια, όπως επισημαίνουν ειδικοί στο NBC News, οι εγκρίσεις για χρήση τους έχουν ήδη επεκταθεί για τη μείωση του κινδύνου καρδιοπάθειας, την επιβράδυνση της επιδείνωσης νεφρικής νόσου και την αντιμετώπιση της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο τα GLP-1 να διαθέτουν και αντικαρκινική δράση.
Πώς έγινε η έρευνα για τη σχέση GLP-1 και καρκίνου
Η νέα έρευνα ανέλυσε δεδομένα περισσότερων από 10.000 ασθενών από τη βάση TriNetX Global Health Research Network, ένα παγκόσμιο ερευνητικό δίκτυο υγείας που συνδέει νοσοκομεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και φαρμακευτικές εταιρείες.
Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν διαγνωστεί με έναν από επτά τύπους καρκίνου: μαστού, παχέος εντέρου, νεφρού, ήπατος, πνεύμονα, παγκρέατος και προστάτη. Οι ασθενείς βρίσκονταν σε στάδιο 1, 2 ή 3 και ξεκίνησαν θεραπεία με φάρμακο GLP-1 μετά τη διάγνωση του καρκίνου τους.
Οι ερευνητές συνέκριναν την πορεία τους με αντίστοιχους ασθενείς ίδιου τύπου και σταδίου καρκίνου, με παρόμοιους επιβαρυντικούς παράγοντες όπως η παχυσαρκία ή το κάπνισμα, οι οποίοι όμως λάμβαναν διαφορετική κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων, γνωστών ως DPP-4 inhibitors.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα για τη χρήση GLP-1
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σχεδόν σε όλους τους τύπους καρκίνου, εκτός από τον καρκίνο νεφρού, όσοι λάμβαναν GLP-1 εμφάνιζαν μικρότερη πιθανότητα μετάστασης ή εξάπλωσης του όγκου.
Η μείωση ήταν στατιστικά σημαντική σε τέσσερις μορφές καρκίνου:
- μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα
- καρκίνο μαστού
- καρκίνο παχέος εντέρου
- καρκίνο ήπατος
Τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα καταγράφηκαν στον καρκίνο πνεύμονα και μαστού. Οι ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα που λάμβαναν GLP-1 είχαν 50% μικρότερη πιθανότητα να εξελιχθεί η νόσος σε στάδιο 4, σε σύγκριση με όσους λάμβαναν DPP-4 inhibitor. Στον καρκίνο μαστού, η πιθανότητα εξέλιξης μειώθηκε κατά 43%.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν πάντως ότι πρόκειται για παρατηρησιακή μελέτη, η οποία δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Για να επιβεβαιωθεί ότι τα GLP-1 μπορούν πράγματι να επιβραδύνουν την εξέλιξη του καρκίνου, θα χρειαστούν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.
Που οφείλεται η αντικαρκινική δράση των GLP-1
Σημειώνεται πως προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δείξει ότι η λήψη GLP-1 συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Η νέα μελέτη φαίνεται να δίνει και μία πιθανή εξήγηση. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι ασθενείς των οποίων οι όγκοι είχαν περισσότερους υποδοχείς GLP-1 εμφάνιζαν μικρότερη πιθανότητα μετάστασης.
Ογκολόγοι σημειώνουν ότι η στόχευση αυτών των υποδοχέων ενδέχεται να παρεμβαίνει στην «επικοινωνία» των καρκινικών κυττάρων και να περιορίζει την ικανότητά τους να εξαπλώνονται.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι τα GLP-1 μπορεί να επηρεάζουν μια βασική μεταβολική διαδικασία που ονομάζεται γλυκόλυση, μέσω της οποίας τα κύτταρα μετατρέπουν τη γλυκόζη σε ενέργεια. Εάν η διαδικασία αυτή διαταραχθεί στα καρκινικά κύτταρα, ο όγκος ουσιαστικά στερείται την ενεργειακή του «τροφοδοσία».
Οι ειδικοί θεωρούν επίσης πιθανό ότι τα φάρμακα δρουν σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα: τόσο πάνω στα ίδια τα καρκινικά κύτταρα όσο και στο περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι όγκοι. Όπως εξηγούν, ο καρκίνος αποτελεί μέρος ενός πολύπλοκου οικοσυστήματος μέσα στο σώμα.
Τα GLP-1 ενδέχεται ακόμη να επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ενισχύοντας αντικαρκινικούς μηχανισμούς, όπως τη δράση των Τ-λεμφοκυττάρων, ενώ ταυτόχρονα μειώνουν τη φλεγμονή που βοηθά τους όγκους να αναπτύσσονται.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες ώστε να επιβεβαιωθεί ο αντικαρκινικός ρόλος των GLP-1 και να διευκρινιστεί γιατί φαίνεται να επηρεάζουν περισσότερο ορισμένες μορφές καρκίνου. «Κάθε τύπος καρκίνου έχει το δικό του παζλ», επισημαίνουν χαρακτηριστικά ενδοκρινολόγοι.
Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι ακόμη και αν επιβεβαιωθούν τα οφέλη, τα GLP-1 δεν αναμένεται να αποτελέσουν θεραπεία πρώτης γραμμής για τον καρκίνο.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι τα φάρμακα φαίνεται να είναι ασφαλή για χρήση σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία καρκίνου και τα λαμβάνουν για διαβήτη ή απώλεια βάρους. Ωστόσο, θεωρείται ακόμη πολύ νωρίς για να προταθούν ως αντικαρκινική θεραπεία.
