Η στεγαστική κρίση εξελίσσεται πλέον σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές βόμβες στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να καταγράφει τις χειρότερες επιδόσεις μεταξύ των κρατών – μελών της ΕΕ, καθώς η εκτόξευση των ενοικίων και η αδυναμία των εισοδημάτων να ακολουθήσουν το κόστος ζωής πιέζουν ασφυκτικά χιλιάδες νοικοκυριά.
Τα στοιχεία της νέας έκθεσης του Eurofound για το 2025 αποτυπώνουν με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο την πραγματικότητα που βιώνουν οι Έλληνες ενοικιαστές. Σύμφωνα με την έρευνα, το 29,2% των ενοικιαστών στην Ελλάδα δηλώνει ότι υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να αναγκαστεί να εγκαταλείψει την κατοικία του μέσα στους επόμενους τρεις μήνες επειδή δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί οικονομικά. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που διαμορφώνεται στο 12,4%.
Αμέσως μετά την Ελλάδα ακολουθούν η Σλοβακία με 21,8%, η Λετονία με 21,2% και η Βουλγαρία με 20,8%. Στον αντίποδα, η εικόνα σε χώρες όπως η Αυστρία είναι εντελώς διαφορετική, καθώς μόλις το 1,9% των ενοικιαστών δηλώνει φόβο απώλειας της κατοικίας του. Χαμηλά ποσοστά καταγράφουν επίσης η Μάλτα με 4,4% και η Γερμανία με 5%.
Η έκθεση δείχνει ότι η οικονομική πίεση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνεται με ταχύτητα και στη μεσαία τάξη. Ειδικότερα, το ποσοστό των νοικοκυριών με μεσαία εισοδήματα που δηλώνει ότι δυσκολεύεται οικονομικά αυξήθηκε από 21% το 2020 σε 30% το 2025. Στα χαμηλά εισοδήματα το ποσοστό φθάνει πλέον το 61%.
Παράλληλα, αυξάνεται διαρκώς και ο αριθμός όσων δηλώνουν ότι δεν μπορούν να βγάλουν οικονομικά τον μήνα. Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη στις ηλικίες 50 έως 64 ετών, όπου το ποσοστό όσων αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες αυξήθηκε μέσα σε πέντε χρόνια από περίπου 27% σε 40%. Στους άνω των 65 ετών, το αντίστοιχο ποσοστό ανέβηκε από 17% σε σχεδόν 29%.
Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία για τις αποταμιεύσεις. Περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους που συμμετείχαν στην έρευνα, ποσοστό 53%, δηλώνουν ότι είτε δεν διαθέτουν καθόλου οικονομίες είτε έχουν στην άκρη χρήματα που επαρκούν για λιγότερο από τρεις μήνες δαπανών. Αυτό σημαίνει ότι μία αύξηση ενοικίου, μία απώλεια εργασίας ή ένα έκτακτο έξοδο μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε οικονομικό αδιέξοδο.
Η έρευνα καταγράφει και τη ραγδαία αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το 18% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει ήδη καθυστερήσει πληρωμές λογαριασμών κοινής ωφέλειας, ενώ το 20% εκτιμά ότι θα αντιμετωπίσει αντίστοιχα προβλήματα μέσα στους επόμενους μήνες. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στα χαμηλά εισοδήματα, στις μονογονεϊκές οικογένειες και στα πολυμελή νοικοκυριά.
Σύμφωνα με την έκθεση, η κρίση συνδέεται άμεσα με την εκρηκτική άνοδο του κόστους κατοικίας στην Ευρώπη. Από το 2000 έως το 2025 οι μέσες τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 55,4%, ενώ τα ενοίκια ενισχύθηκαν κατά 26,7%. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι τιμές ακινήτων έχουν υπερτριπλασιαστεί, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου συγκεντρώνεται η απασχόληση και η ζήτηση για κατοικία.
Οι νέοι εργαζόμενοι
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους νέους εργαζόμενους. Η έρευνα δείχνει ότι η πρόσβαση στην ανεξάρτητη διαβίωση γίνεται ολοένα πιο δύσκολη, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι νέοι να παραμένουν στο πατρικό σπίτι μέχρι τα 30 ή και αργότερα.
Το 2024, η μέση ηλικία αποχώρησης από το γονικό σπίτι στην ΕΕ διαμορφώθηκε στα 26,2 έτη. Ωστόσο, στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Κροατία και την Ισπανία οι νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό μετά τα 30. Στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών περίπου το 30% των νέων στην ΕΕ συνεχίζει να μένει με τους γονείς του.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι νεότερες ηλικίες επιβαρύνονται δυσανάλογα από το στεγαστικό κόστος. Το 23% των ατόμων ηλικίας 18-29 ετών δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση, όταν στις ηλικίες 30-39 ετών το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 12%.
Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι επιδοματικές πολιτικές από μόνες τους δεν αρκούν για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Το Eurofound τονίζει ότι απαιτείται αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω νέων κατασκευών, αξιοποίησης κενών ακινήτων και νέων μοντέλων πρόσβασης στη στέγη, όπως η ενοικίαση με δικαίωμα αγοράς και η συμμετοχική ιδιοκτησία.
Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2025 το πρώτο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγης, αναγνωρίζοντας ότι το στεγαστικό πρόβλημα απειλεί όχι μόνο την κοινωνική συνοχή αλλά και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
