Οι δασικές πυρκαγιές που πλήττουν τη Γαλλία και την Ισπανία έχουν φέρει στο προσκήνιο ένα ακραίο μετεωρολογικό φαινόμενο, το οποίο μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ένταση και την εξάπλωση της φωτιάς: τα σύννεφα «pyrocumulonimbus», γνωστά και ως «πύρινα νέφη».
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα συγκεκριμένα νέφη μπορούν να δημιουργήσουν τις δικές τους καιρικές συνθήκες, προκαλώντας ισχυρούς ανέμους και κεραυνούς που καθιστούν τις πυρκαγιές ακόμη πιο απρόβλεπτες και επικίνδυνες.
Τι είναι και πώς δημιουργούνται
Τα «πύρινα νέφη» (pyroCb) είναι τεράστια καταιγιδοφόρα νέφη που δημιουργούνται από πολύ μεγάλες δασικές πυρκαγιές.
Οι πυρκαγιές απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες θερμότητας και ενέργειας, οι οποίες ανεβαίνουν γρήγορα προς τον ουρανό μαζί με τον καπνό. Όταν η στήλη καπνού φτάσει σε μεγάλο ύψος, ο αέρας ψύχεται λόγω της χαμηλότερης ατμοσφαιρικής πίεσης και η υγρασία συμπυκνώνεται, δημιουργώντας το νέφος.
Αυτά τα νέφη μπορούν να προκαλέσουν κεραυνούς και ισχυρούς ανέμους.
Εάν μια πυρκαγιά είναι αρκετά μεγάλη και έντονη, η στήλη καπνού που δημιουργεί μπορεί να σχηματίσει ένα «πύρινο νέφος», το οποίο μπορεί να φτάσει σε ύψος 10 έως 15 χιλιομέτρων και να εισέλθει στη στρατόσφαιρα.
Η NASA έχει χαρακτηρίσει αυτά τα νέφη ως τον «δράκο που εκτοξεύει φωτιά από το στόμα του ανάμεσα στα σύννεφα».
«Είναι μια καταιγίδα που σχηματίζεται μέσα στη στήλη της φωτιάς», δήλωσε ο Ρικ ΜακΡέι, επίκουρος καθηγητής από την ομάδα έρευνας δασικών πυρκαγιών του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW).
«Αυτά τα φαινόμενα φτάνουν περίπου τα 10.000 κυβικά χιλιόμετρα της ατμόσφαιρας, επομένως έχουν τεράστιο αντίκτυπο», πρόσθεσε.
Γιατί είναι τόσο επικίνδυνα
Όταν σχηματίζονται μπορούν να δημιουργήσουν ανέμους που κάνουν τις πυρκαγιές στο έδαφος να εξαπλώνονται ακόμη πιο γρήγορα. Παράλληλα, είναι δυνατό να προκαλέσουν δικούς τους κεραυνούς, οι οποίοι ανάβουν νέες εστίες φωτιάς σε μεγαλύτερη απόσταση.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ισχυρότερες ριπές ανέμου μπορούν να δημιουργήσουν πιο απρόβλεπτη συμπεριφορά της φωτιάς και να καταστήσουν ακόμη πιο επικίνδυνες τις συνθήκες για τους πυροσβέστες που επιχειρούν στο έδαφος.
«Το νέφος αποτελεί επιβεβαίωση ότι η φωτιά είναι εξαιρετικά επικίνδυνη», δήλωσε ο ΜακΡέι, ο οποίος εργάστηκε για 30 χρόνια ως ανώτερο στέλεχος διαχείρισης πυρκαγιών.
«Είναι επίσης επιβεβαίωση ότι είναι σωστό να έχουν απομακρυνθεί πολλοί άνθρωποι από τις περιοχές αυτές», πρόσθεσε.
Πόσο συχνά εμφανίζονται
Η Αυστραλία άρχισε να καταγράφει «πύρινα νέφη» στις αρχές του αιώνα και οι ειδικοί εκτιμούν ότι φαίνεται να γίνονται ολοένα συχνότερα.
Το φαινόμενο έχει επίσης παρατηρηθεί σε μεγάλες πυρκαγιές στην Καλιφόρνια το 2022, όμως μπορεί να αποτελεί μια νέα εμπειρία για τη Γαλλία.
Εάν επιβεβαιωθεί η παρουσία τους, θα είναι η πρώτη φορά που έχει καταγραφεί «πύρινο νέφος» στη Γαλλία. «Είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία χρειάζεται να εξετάσει την έννοια του pyroCb», δήλωσε ο ΜακΡέι.
«Το ζήτημα δεν είναι αν ένα τέτοιο φαινόμενο εμφανίστηκε πριν από λίγες ημέρες, αλλά αν υπάρχει κίνδυνος να σχηματιστεί νέο πύρινο νέφος την Τρίτη ή την Τετάρτη», πρόσθεσε.
Γιατί εμφανίζονται συχνότερα αυτά τα νέφη;
Η κλιματική κρίση δημιουργεί πιο επικίνδυνες συνθήκες για τις δασικές πυρκαγιές σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και τις προϋποθέσεις που ευνοούν τον σχηματισμό «πύρινων νεφών».
«Δεν είναι μόνο θέμα της ανόδου της θερμοκρασίας. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει συνολικά την ατμόσφαιρα και τις καιρικές συνθήκες», ανέφερε ο ΜακΡέι.
«Υπάρχουν αλλαγές στην ατμόσφαιρα, στις συνθήκες κοντά στο έδαφος και γενικότερα σε πολλά στοιχεία του κλίματος», εξήγησε.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν πως αυτές οι τάσεις αναμένεται να ενταθούν στο μέλλον.
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη εκδηλώθηκαν μέσα στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, σε μια περιοχή που έχει πληγεί από διαδοχικά κύματα καύσωνα, ενώ οι δασικές εκτάσεις έχουν γίνει πιο ξηρές λόγω της έλλειψης βροχοπτώσεων από τον Μάιο.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ένα νέο κύμα καύσωνα μπορεί να πλήξει τη Γαλλία από την Τρίτη, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές.
«Θα υπάρξει μια μάζα πολύ υψηλής θερμοκρασίας που θα κινηθεί από την Τσεχοσλοβακία για μια περίοδο τεσσάρων ή πέντε ημερών», δήλωσε ο ΜακΡέι, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian.
Δραματικές ώρες από την πύρινη λαίλαπα σε Γαλλία και Ισπανία
Οι καταστροφικές πυρκαγιές συνεχίζουν να μαίνονται στη Γαλλία και την Ισπανία, αφήνοντας πίσω τους τεράστιες καμένες εκτάσεις, χιλιάδες κατεστραμμένα στρέμματα δασών και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους.
Οι πυρκαγιές αυτές έχουν ήδη αναγκάσει περισσότερους από 325.000 ανθρώπους να απομακρυνθούν από τις εστίες τους κυρίως κοντά στη Μπορντό, στη νοτιοδυτική Γαλλία, όπου οι φλόγες απέχουν περίπου 15 χιλιόμετρα από την πόλη.
Την τελευταία εβδομάδα, οι δύο χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με μία από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς οι φλόγες εξαπλώνονται ανεξέλεγκτα, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ισχυροί άνεμοι δυσχεραίνουν σημαντικά το έργο των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Περισσότεροι από 330.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στη Γαλλία και την Ισπανία.
Στη Γαλλία, 1.150.000 στρέμματα στρέμματα έχουν μετατραπεί σε στάχτη στη νοτιοδυτική περιοχή της χώρας, σε μία από τις μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μόνο στη νοτιοδυτική Γαλλία έχουν απομακρυνθεί περισσότεροι από 220.000 κάτοικοι.
Ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιές, επιβεβαίωσε ότι «φέτος στη Γαλλία έχουν καεί περίπου 1.150.000 στρέμματα, πολύ περισσότερα από όσα έχουμε δει στο παρελθόν. Οι πυροσβέστες δίνουν μάχη ταυτόχρονα με 30 έως 40 πυρκαγιές σε καθημερινή βάση».
Σύμφωνα με τη Σοφί Μπροκάς, οι φλόγες έχουν κατακαύσει μέχρι στιγμής 420.000 στρέμματα (τέσσερις φορές το μέγεθος του Παρισιού) «100.000 περισσότερα από χθες».
Η πυρκαγιά απέχει πλέον «15 χιλιόμετρα» από τη μητροπολιτική περιοχή του Μπορντό (μια περιοχή με πληθυσμό 850.000), αλλά προς το παρόν η εκκένωση της πόλης «δεν είναι στην ημερήσια διάταξη», επιβεβαίωσε ο δήμαρχος, Τόμας Καζενάβ.
Η πυρκαγιά που κατέκαυσε 420.000 στρέμματα γης στην Ζιρόντ παρουσιάζει σήμερα «λιγότερες» ενεργές εστίες, αλλά οι πυροσβέστες δεν έχουν ακόμη τον έλεγχό της, δήλωσε εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Αρωγής και Πυρόσβεσης (Sdis) 33 της περιφέρειας.
«Εχουμε λιγότερες ενεργές εστίες σε σχέση με χθες. Οι μετεωρολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές με λιγότερους ανέμους. Αλλά ενεργές εστίες παραμένουν. Η πιο ενεργή μεταξύ τους βρίσκεται ανάμεσα στην Μαρσπρίμ και το Πιεροτόν, στις πύλες του Μπορντό, δήλωσε ο λοχαγός Γουϊλφρίντ Σνεντέρ, εκπρόσωπος της Sdis 33.
«Δεν μπορούμε να πούμε ότι η φωτιά έχει οριοθετηθεί. Σταθεροποιήσαμε μία κατάσταση που ήταν τελείως ασταθής, αλλά συνεχίζουμε να μην ελέγχουμε την πυρκαγιά. Στην πραγματικότητα, έχουμε μία πολύ ενεργή ζώνη και πλέον όχι πολλές πολύ ενεργές ζώνες, όπως συνέβαινε στις προηγούμενες μέρες».
Οι αρχές της περιφέρειας της Μαδρίτης ανακοίνωσαν ότι κατά την διάρκεια της νύκτας επιβραδύνθηκε η εξάπλωση των μεγάλων πυρκαγιών στην περιοχή της Μαδρίτης, ωστόσο η πυρκαγιά παραμένει ενεργή.
«Έχουν εντοπιστεί τρία μέτωπα», διευκρινίζουν οι περιφερειακές αρχές ζητώντας από τους κατοίκους να επιδεικνύουν προσοχή στον μέγιστο βαθμό.
Την ίδια ώρα, στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έχουν επηρεάσει περίπου 770.000 στρέμματα γης, με το μέτωπο στην περιοχή της Άβιλα να χαρακτηρίζεται από τις Αρχές ως το μεγαλύτερο των τελευταίων ετών στη χώρα.
Περισσότεροι από 75.000 άνθρωποι έχουν ήδη απομακρυνθεί από τα σπίτια τους στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ενώ ακόμη 30.000 κάτοικοι έχουν λάβει οδηγίες να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια. Παράλληλα, νέες εκκενώσεις σημειώθηκαν σε περιοχές γύρω από τη Μαδρίτη, την Άβιλα και τη Βαλένθια.
Οι Αρχές προειδοποιούν ότι οι καιρικές συνθήκες αναμένεται να επιδεινωθούν, διατηρώντας σε υψηλά επίπεδα τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης των μετώπων.
Τα περίχωρα της τουριστικής κοινότητας του Αρκασόν αντιμετώπισαν μια ισχυρά νέφη πυροσωρειτών (pyrocumulonimbus), ένα φαινόμενο γνωστό και ως «καταιγίδα φωτιάς», δήλωσε στο AFP ο εκπρόσωπος της Εθνικής Πυροσβεστικής Ομοσπονδίας Γαλλίας Ερίκ Μπροκαρντί.
Αντιμέτωποι με αυτό το φαινόμενο οι πυροσβέστες μπορούν μόνο να τηρήσουν μόνο αμυντική στάση, πρόσθεσε ο ίδιος: «πρόκειται για μια στρατηγική πολέμου: δεν σταματάν να μας βομβαρδίζουμε και πρέπει να μεταφέρουμε τους πάντες σε ασφαλές καταφύγιο».
