Σε μετωπική σύγκρουση με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου οδηγείται η Άγκυρα μετά τη νέα απόφαση για τον Οσμάν Καβάλα. Το τουρκικό υπουργείο Δικαιοσύνης κατηγορεί το ΕΔΔΑ για «μεροληπτική αντιμετώπιση» της Τουρκίας, ενώ ο επικεφαλής σύμβουλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Μεχμέτ Ουτσούμ, έφτασε στο σημείο να προειδοποιήσει ότι μπορεί να τεθεί υπό επανεξέταση ακόμη και η συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Νέα σοβαρή κρίση στις σχέσεις της Τουρκίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς προκαλεί η απόφαση του ΕΔΔΑ για τον Οσμάν Καβάλα, με την Άγκυρα να αμφισβητεί πλέον ανοιχτά όχι μόνο το συγκεκριμένο σκεπτικό αλλά και τα όρια της δικαιοδοσίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Η Μεγάλη Σύνθεση του ΕΔΔΑ έκρινε στις 25 Αυγούστου ότι η Τουρκία οφείλει να απελευθερώσει τον Καβάλα το συντομότερο δυνατό και να εξαλείψει τις συνέπειες της καταδίκης του. Το Δικαστήριο ανέφερε μάλιστα ότι, υπό το πρίσμα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, η ποινική καταδίκη του πρέπει να θεωρείται χωρίς έννομα αποτελέσματα.
Η απάντηση της Άγκυρας ήταν άμεση.
Το τουρκικό υπουργείο Δικαιοσύνης χαρακτήρισε την απόφαση «τελευταίο παράδειγμα της μεροληπτικής προσέγγισης του ΕΔΔΑ έναντι της Τουρκίας», υποστηρίζοντας ότι τόσο ο τρόπος εξέτασης της υπόθεσης όσο και το τελικό σκεπτικό αποκλίνουν από την πάγια νομολογία του ίδιου του Δικαστηρίου.
Η Άγκυρα υπερασπίζεται την καταδίκη Καβάλα
Το υπουργείο Δικαιοσύνης υποστηρίζει ότι ο Οσμάν Καβάλα δικάστηκε από ανεξάρτητα τουρκικά δικαστήρια και καταδικάστηκε για τον ρόλο που του αποδόθηκε στην οργάνωση και χρηματοδότηση των διαδηλώσεων του Γκεζί.
Σύμφωνα με την τουρκική θέση, το ΕΔΔΑ δεν περιορίστηκε στον έλεγχο ενδεχόμενων παραβιάσεων δικαιωμάτων, αλλά παρενέβη επί της ουσίας στην τελεσίδικη κρίση της τουρκικής Δικαιοσύνης.
Η Άγκυρα υποστηρίζει έτσι ότι το Δικαστήριο υπερέβη τις αρμοδιότητές του και ουσιαστικά επιχείρησε να ακυρώσει την απόφαση των εθνικών δικαστηρίων.
Πρόκειται, ωστόσο, για την τουρκική ερμηνεία της υπόθεσης.
Το ίδιο το ΕΔΔΑ έκρινε ότι υπήρξαν πολλαπλές παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης και ζήτησε ρητά την άμεση απελευθέρωση του Καβάλα.
Ο Ουτσούμ ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους
Ακόμη πιο σκληρή ήταν η παρέμβαση του Μεχμέτ Ουτσούμ, επικεφαλής συμβούλου του Τούρκου προέδρου και αντιπροέδρου του Συμβουλίου Νομικών Πολιτικών της Προεδρίας.
Ο Ουτσούμ κατηγόρησε το ΕΔΔΑ ότι εκδίδει αποφάσεις «πολιτικού περιεχομένου» και υποστήριξε ότι, εφόσον συνεχιστεί αυτή η πρακτική, η Τουρκία μπορεί να αναγκαστεί να επανεξετάσει τη σχέση της με ολόκληρο το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Η Τουρκία φαίνεται ότι ωθείται να επανεξετάσει τόσο το καθεστώς της ως συμβαλλόμενου μέρους στην ΕΣΔΑ όσο και τη δυνατότητα ατομικής προσφυγής στο ΕΔΔΑ», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι εάν συνεχιστούν, όπως ισχυρίζεται, αποφάσεις με «πολιτικά κριτήρια» εις βάρος της χώρας, μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να γίνει αναπόφευκτη.
Ο ίδιος έφτασε μάλιστα στο σημείο να υποστηρίξει ότι μια αποχώρηση της Τουρκίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση ή ακόμη και σε «κατάρρευση» του συστήματος της Ευρωπαϊκής Σύμβασης.
Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει επίσημη κυβερνητική απόφαση για αποχώρηση της Τουρκίας από την ΕΣΔΑ. Πρόκειται για δημόσια προειδοποίηση κορυφαίου συμβούλου του Ερντογάν, η οποία όμως αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα λόγω της θέσης του.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια που παραλείπει η τουρκική πλευρά
Ο Ουτσούμ αμφισβήτησε επίσης το κατά πόσο οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ είναι δεσμευτικές «επί της ουσίας» για τα εθνικά δικαστήρια.
Ωστόσο, το άρθρο 46 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προβλέπει ρητά ότι τα κράτη που είναι συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συμμορφώνονται με τις τελεσίδικες αποφάσεις του ΕΔΔΑ στις υποθέσεις που τα αφορούν. Την εκτέλεσή τους εποπτεύει η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η Τουρκία, όσο παραμένει συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης, δεσμεύεται από αυτή την υποχρέωση.
Και αυτή ακριβώς είναι η βαθύτερη σύγκρουση που αναδεικνύεται πλέον στην υπόθεση Καβάλα: η Άγκυρα δεν αμφισβητεί μόνο μία δικαστική απόφαση, αλλά αρχίζει να θέτει υπό αμφισβήτηση τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο το ευρωπαϊκό σύστημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων παρεμβαίνει όταν κρίνει ότι ένα κράτος παραβιάζει τη Σύμβαση.
«Να γνωρίζει τα όριά του το ΕΔΔΑ»
Ο Ουτσούμ επιτέθηκε παράλληλα και στον εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, χαρακτηρίζοντας τις τοποθετήσεις του «αυθάδεις» και υποστηρίζοντας ότι κανείς δεν δικαιούται να αμφισβητεί την ανεξαρτησία της τουρκικής Δικαιοσύνης.
Η αντιπαράθεση επομένως ξεπερνά πλέον την προσωπική υπόθεση του Οσμάν Καβάλα.
