Σαν σήμερα 17 Μαρτίου: Η φυγή του 14ου Δαλάι Λάμα από τη Λάσα

Όταν άνοιξε ο δρόμος για τη μακρά εξορία του στην Ινδία

Ακούστε το άρθρο

Newsroom

Στις 17 Μαρτίου 1959, μέσα σε κλίμα φόβου, σύγχυσης και βίας, ο 14ος Δαλάι Λάμα εγκαταλείπει μυστικά τη Λάσα, την ιερή πρωτεύουσα του Θιβέτ. Η απόφασή του δεν έρχεται αιφνιδιαστικά. Είχαν προηγηθεί ημέρες ασφυκτικής έντασης, αφότου στις 10 Μαρτίου ξέσπασε λαϊκή εξέγερση στην πόλη, με χιλιάδες Θιβετιανούς να συγκεντρώνονται γύρω από το θερινό ανάκτορο Νορμπουλίνγκα, φοβούμενοι ότι οι κινεζικές αρχές σχεδίαζαν να απομακρύνουν ή να συλλάβουν τον θρησκευτικό και πολιτικό ηγέτη τους.

Η κρίσιμη καμπή έρχεται όταν οβίδες πέφτουν κοντά στο Νορμπουλίνγκα. Σύμφωνα με μαρτυρία του ίδιου του Δαλάι Λάμα, ο βομβαρδισμός που άρχισε λίγο αργότερα έβαλε τέλος σε κάθε σκέψη παραμονής ή διαπραγμάτευσης. Τη νύχτα της 17ης Μαρτίου φεύγει μεταμφιεσμένος, συνοδευόμενος από μέλη της οικογένειάς του και στενούς συνεργάτες, ξεκινώντας μια επικίνδυνη πορεία μέσα από τα Ιμαλάια.

Η έξοδός του από τη Λάσα έμελλε να αλλάξει οριστικά την ιστορία του Θιβέτ. Δεν επρόκειτο για μια προσωρινή απομάκρυνση, αλλά για την απαρχή μιας εξορίας που θα κρατούσε δεκαετίες. Στις 31 Μαρτίου 1959 ο Δαλάι Λάμα περνά στην Ινδία, όπου του προσφέρεται άσυλο. Μαζί του ακολουθούν στα επόμενα χρόνια δεκάδες χιλιάδες Θιβετιανοί, συγκροτώντας μια εξόριστη κοινότητα που θα εγκατασταθεί κυρίως στη Νταραμσάλα.

Από εκεί και πέρα, το θιβετιανό ζήτημα παύει να είναι μια υπόθεση περιορισμένη στα υψίπεδα των Ιμαλαΐων. Η φυγή του Δαλάι Λάμα το μετατρέπει σε διεθνές θέμα: πολιτικό, ανθρωπιστικό και συμβολικό. Ο ίδιος θα εξελιχθεί σταδιακά σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του παγκόσμιου δημόσιου βίου, συνδέοντας την υπόθεση του Θιβέτ με τον αγώνα για πολιτισμική επιβίωση, θρησκευτική ελευθερία και μη βίαιη αντίσταση.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1821: Οι πρόκριτοι της Μάνης, με επικεφαλής τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, υψώνουν το λάβαρο της Επανάστασης στην Τσίμοβα (σημερινή Αρεόπολη). Η κίνηση λειτουργεί ως δημόσιο σήμα έναρξης του ξεσηκωμού στον νότιο Μοριά και ενθαρρύνει την ταχεία κινητοποίηση ενόπλων στην περιοχή. Στη συλλογική μνήμη έμεινε ως ένα από τα εμβληματικά πρώτα βήματα του 1821.

1821: Ένοπλοι υπό τον Σωτήρη Χαραλάμπη και τους Πετμεζαίους αρχίζουν την πολιορκία των Πύργων στα Καλάβρυτα, στοχεύοντας την οθωμανική παρουσία στην περιοχή. Η επιχείρηση κλιμακώνει το επαναστατικό κύμα στην Αχαΐα και συνδέεται με τις πρώτες οργανωμένες ενέργειες στον Μοριά. Οι Πύργοι θα παραδοθούν λίγες ημέρες αργότερα, ενισχύοντας το ηθικό των επαναστατών.

1861: Ανακηρύσσεται το Βασίλειο της Ιταλίας υπό τον Βίκτορα Εμμανουήλ Β΄, σηματοδοτώντας τη θεσμική ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της ιταλικής ενοποίησης. Η ενοποίηση αυτή αναδιατάσσει τις ισορροπίες στην Ευρώπη και δημιουργεί ένα νέο κράτος-παίκτη στη Μεσόγειο. Η διαδικασία θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια έως την ενσωμάτωση και των τελευταίων περιοχών.

1959: Ο 14ος Δαλάι Λάμα διαφεύγει από το Θιβέτ και περνά στην Ινδία μετά την καταστολή της εξέγερσης στη Λάσα. Η έξοδος αυτή θα οδηγήσει στη δημιουργία κυβέρνησης εξορίας και θα κάνει το θιβετιανό ζήτημα διεθνές θέμα. Από τότε, η μορφή του ταυτίζεται με την υπόθεση του Θιβέτ και την παγκόσμια συζήτηση για δικαιώματα και αυτοδιάθεση.

1975: Πεθαίνει στο Παρίσι ο Αριστοτέλης Ωνάσης, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους Έλληνες επιχειρηματίες του 20ού αιώνα. Με τη ναυτιλία, τις επενδύσεις και την έντονη δημόσια παρουσία του διαμόρφωσε έναν διεθνή μύθο γύρω από την ελληνική επιχειρηματικότητα. Ο θάνατός του κλείνει ένα κεφάλαιο που είχε ήδη αποκτήσει συμβολικό βάρος στην ελληνική κοινωνία.

1988: Πεθαίνει στην Αθήνα ο Νικόλας Άσιμος, εμβληματική μορφή του ελληνικού αντι-ρεύματος στη μουσική και στο θέατρο δρόμου. Η παρουσία του συνδέθηκε με την ανεξάρτητη δημιουργία, την αιχμηρή σάτιρα και μια γενικότερη στάση ζωής έξω από συμβάσεις. Ο θάνατός του άφησε ισχυρό αποτύπωμα και τροφοδότησε μια διαρκή συζήτηση για την τέχνη, την ελευθερία έκφρασης και τα όρια της πίεσης στον δημιουργό.

1988: Οι φίλαθλοι της ΑΕΛ κλείνουν την εθνική οδό Αθηνών–Θεσσαλονίκης και αποκλείουν τη Λάρισα για ώρες, διαμαρτυρόμενοι για την αφαίρεση βαθμών λόγω της υπόθεσης ντόπινγκ του Γκιόργκι Τσίγκοφ. Η κινητοποίηση παίρνει διαστάσεις πανελλαδικού γεγονότος και γίνεται σύμβολο της έντασης που μπορεί να γεννήσει το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα. Η υπόθεση θα καταλήξει με επιστροφή βαθμών και την ΑΕΛ να φτάνει στην κατάκτηση πρωταθλήματος.

2020: Η ΟΥΕΦΑ αναβάλλει το Euro 2020 για το καλοκαίρι του 2021 λόγω της πανδημίας COVID-19. Είναι μια απόφαση με τεράστιες οικονομικές και οργανωτικές συνέπειες για ομοσπονδίες, συλλόγους, τηλεοπτικά δικαιώματα και διοργανώτριες πόλεις. Το τουρνουά τελικά διεξάγεται έναν χρόνο μετά, διατηρώντας το αρχικό του όνομα.

Γεννήσεις

1890 – Γιώργος Καλαφάτης (17 Μαρτίου 1890 – 19 Φεβρουαρίου 1964), Έλληνας, ποδοσφαιριστής και παράγοντας, ιστορική μορφή του ελληνικού αθλητισμού και ιδρυτής του ποδοσφαιρικού τμήματος του Παναθηναϊκού. Υπήρξε από τους πρωτοπόρους που έβαλαν το ποδόσφαιρο στη νεότερη αθηναϊκή αθλητική ζωή, ως παίκτης, προπονητής και οργανωτής. Το όνομά του είναι άρρηκτα δεμένο με την ταυτότητα του συλλόγου και με τα πρώτα βήματα του οργανωμένου ελληνικού ποδοσφαίρου.

1919 – Νατ Κινγκ Κόουλ (17 Μαρτίου 1919 – 15 Φεβρουαρίου 1965), Αμερικανός, τραγουδιστής και τζαζ πιανίστας, από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του 20ού αιώνα. Ξεκίνησε ως κορυφαίος μουσικός με το King Cole Trio και έγινε παγκόσμιο αστέρι ως ερμηνευτής, με κλασικά τραγούδια όπως «Unforgettable», «Mona Lisa» και «L-O-V-E». Έγραψε ιστορία και στην τηλεόραση με το «The Nat King Cole Show», αφήνοντας κληρονομιά που παραμένει διαχρονική.

1951 – Κερτ Ράσελ, Αμερικανός, ηθοποιός, από τις πιο χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες του αμερικανικού σινεμά δράσης και φαντασίας. Καθιερώθηκε ως αντι-ήρωας της εποχής με το «Escape from New York» και άφησε ισχυρό αποτύπωμα στο είδος με το «The Thing». Με τα χρόνια κινήθηκε με άνεση από cult κλασικά μέχρι σύγχρονα franchise, ενώ στο ευρύ κοινό των νεότερων γενιών πέρασε δυνατά και μέσα από το κινηματογραφικό σύμπαν των «Guardians of the Galaxy».

1952 – Νίκος Ξυδάκης, Έλληνας, συνθέτης, πιανίστας και τραγουδοποιός, από τους σημαντικούς δημιουργούς των τελευταίων δεκαετιών στο ελληνικό τραγούδι. Συνδέθηκε με δουλειές που παντρεύουν θεατρικότητα, λαϊκή μνήμη και σύγχρονη γραφή, ενώ έχει γράψει και εκτενή μουσική για θέατρο. Έχει συνεργαστεί με σημαντικούς ερμηνευτές, με έργο που ξεχωρίζει για τη μελωδικότητα και την ιδιαίτερη ενορχηστρωτική του αισθητική.

1990 – Hozier, Ιρλανδός, τραγουδοποιός, σύγχρονο διεθνές όνομα με μεγάλη απήχηση και σε νεότερο ελληνικό κοινό. Έγινε παγκόσμια γνωστός με το «Take Me to Church», που συνδύασε soul/blues αισθητική με έντονο κοινωνικό σχόλιο, και καθιερώθηκε με το ομώνυμο άλμπουμ του. Η μουσική του κινείται ανάμεσα σε folk, rock και gospel αναφορές, με λογοτεχνικούς και θρησκευτικούς υπαινιγμούς, ενώ διατηρεί σταθερή παρουσία στη διεθνή σκηνή.

Θάνατοι

1976 – Λουκίνο Βισκόντι (2 Νοεμβρίου 1906 – 17 Μαρτίου 1976), Ιταλός, σκηνοθέτης, από τα κορυφαία ονόματα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου και βασική μορφή του ιταλικού νεορεαλισμού. Υπέγραψε έργα υψηλής αισθητικής και ιστορικής κλίμακας, όπως «Il Gattopardo», «Death in Venice» και «The Damned», με εμμονή στη σχέση εξουσίας, τάξης και παρακμής. Η κινηματογραφική του γλώσσα επηρέασε γενιές δημιουργών και παραμένει σταθερό σημείο αναφοράς και για το ελληνικό σινεφίλ κοινό.

1988 – Νικόλας Άσιμος (4 Αυγούστου 1949 – 17 Μαρτίου 1988), Έλληνας, τραγουδοποιός, από τις πιο ιδιότυπες και εμβληματικές μορφές της ελληνικής αστικής αντικουλτούρας. Έγινε γνωστός για την αντισυμβατική σκηνική παρουσία, τις αυτοσχέδιες εμφανίσεις στον δρόμο και μια γραφή ωμή, σατιρική και βαθιά προσωπική. Τα τραγούδια του κυκλοφόρησαν για χρόνια με ανεπίσημο τρόπο, χτίζοντας θρύλο, και η επίδρασή του παραμένει ζωντανή σε νεότερους καλλιτέχνες και κοινό.