Σοκαριστική εικόνα για την παιδική φτώχεια στην Τουρκία αποτυπώνει νέα έκθεση του συνδικάτου εργαζομένων στην εκπαίδευση και την επιστήμη Eğitim Sen, σύμφωνα με την οποία μαθητές στα Άδανα πηγαίνουν σχολείο πεινασμένοι, οικογένειες ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και παιδιά που εντάσσονται σε επαγγελματικά προγράμματα εργάζονται εξαντλητικά ωράρια.
Η έρευνα εξετάζει τις συνθήκες σε 26 σχολεία των Αδάνων, της πέμπτης μεγαλύτερης πόλης της Τουρκίας, όπου φοιτούν περισσότεροι από 18.000 μαθητές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομική κρίση δεν επηρεάζει μόνο το βιοτικό επίπεδο των οικογενειών, αλλά απειλεί ευθέως και την πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση.
90% των μαθητικών νοικοκυριών κάτω από το όριο της φτώχειας
Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν 6 στις 10 οικογένειες που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνουν μηνιαίο εισόδημα κάτω από 49.000 τουρκικές λίρες, δηλαδή περίπου 1.067 δολάρια.
Μόλις 9% των οικογενειών δηλώνει εισόδημα άνω των 100.000 λιρών, περίπου 2.180 δολάρια τον μήνα.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι, σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 90% των νοικοκυριών των μαθητών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.
Παιδιά χωρίς χαρτζιλίκι και χωρίς πρωινό
Η οικονομική δυσκολία φαίνεται πλέον στην καθημερινότητα των παιδιών.
Το 40% των μαθητών δήλωσε ότι δεν παίρνει τακτικά καθημερινό χαρτζιλίκι, ενώ 22% είπε ότι πηγαίνει σχολείο τις περισσότερες ημέρες χωρίς καθόλου χρήματα.
Ακόμη πιο σκληρή είναι η εικόνα στο ζήτημα της διατροφής. Σχεδόν τα μισά παιδιά που συμμετείχαν στην έρευνα στην Άδανα δήλωσαν ότι φτάνουν στο σχολείο χωρίς να έχουν φάει πρωινό τέσσερις ή πέντε ημέρες την εβδομάδα.
Παράλληλα, 48,3% των μαθητών είπε ότι δεν μπορεί να φέρει φρούτο στο σχολείο καμία ημέρα της εβδομάδας.
Σχολεία χωρίς γεύματα και χωρίς επαρκές πόσιμο νερό
Η έκθεση καταγράφει σοβαρές ελλείψεις και στις ίδιες τις σχολικές μονάδες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, 79% των δημοτικών σχολείων, 71% των γυμνασίων και 62% των λυκείων της Μικράς Ασίας που εξετάστηκαν δεν παρέχουν γεύματα στους μαθητές.
Σχεδόν ένας στους τέσσερις μαθητές ανέφερε ότι στο σχολείο του δεν υπάρχουν βρύσες πόσιμου νερού εκτός των χώρων υγιεινής.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την ανησυχία ότι η φτώχεια δεν αντιμετωπίζεται μέσα από βασικές υποστηρικτικές δομές, με αποτέλεσμα οι πιο ευάλωτοι μαθητές να μένουν εκτεθειμένοι.
Παιδιά με αναπηρία σε σχολεία χωρίς πρόσβαση
Η έρευνα καταγράφει σοβαρά προβλήματα και για μαθητές με αναπηρία ή ειδικές ανάγκες.
Πάνω από τα δύο τρίτα των σχολείων που εξετάστηκαν δεν διαθέτουν ανελκυστήρες, ενώ μόνο 23,1% των σχολείων έχει ανελκυστήρες που λειτουργούν.
Στα επαγγελματικά λύκεια, η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη, καθώς 81,8% των σχολείων δεν διαθέτει ανελκυστήρες.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η ανισότητα δεν περιορίζεται στο εισόδημα των οικογενειών, αλλά επεκτείνεται και στην ίδια την πρόσβαση των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον.
Περιορισμένα μαθήματα επιλογής και ξένες γλώσσες
Η έκθεση επικρίνει και τον περιορισμένο χαρακτήρα των μαθημάτων επιλογής στα δημόσια σχολεία.
Σε περίπου τα μισά σχολεία, τα μαθήματα επιλογής δεν προσφέρονται ως πραγματική ατομική επιλογή των μαθητών, αλλά μέσα από προκαθορισμένα πακέτα.
Περισσότερα από τα μισά σχολεία προσφέρουν περιορισμένο αριθμό επιλογών, ενώ στα επαγγελματικά και τεχνικά λύκεια πολλά μαθήματα δεν ανοίγουν καθόλου.
Επιπλέον, 83,3% των σχολείων δεν προσφέρει δεύτερη ξένη γλώσσα, ενώ κανένα από τα επαγγελματικά λύκεια που εξετάστηκαν δεν παρείχε αυτή τη δυνατότητα.
Θρησκευτικές δραστηριότητες και κοινωνικές ανισότητες
Σύμφωνα με την έκθεση, εξωσχολικές θρησκευτικές δραστηριότητες καταγράφηκαν στο 26,1% των σχολείων που συμμετείχαν στην έρευνα.
Στα θρησκευτικά σχολεία İmam Hatip που εξετάστηκαν, τέτοιες δραστηριότητες οργανώνονταν σε όλα τα σχολεία.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης κοινωνικές και γλωσσικές ανισότητες σε σχολεία όπου φοιτούν παιδιά με μητρικές γλώσσες τα τουρκικά, τα κουρδικά και τα αραβικά.
Το 77,8% των σχολείων ανέφερε ότι μαθητές με διαφορετική μητρική γλώσσα αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, ενώ το ένα τρίτο των μαθητών έκανε λόγο για αποκλεισμό ή διακριτική μεταχείριση από εκπαιδευτικούς.
Το σύστημα MESEM στο επίκεντρο
Μεγάλο μέρος της έκθεσης αφορά τα Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, γνωστά ως MESEM, ένα σύστημα που συνδυάζει σχολική εκπαίδευση με πρακτική εργασία σε χώρους απασχόλησης.
Το πρόγραμμα έχει δεχθεί έντονη κριτική από συνδικάτα και αντιπολιτευόμενους πολιτικούς, καθώς θεωρείται ότι εκθέτει ανήλικους σε συνθήκες παιδικής εργασίας και σε κινδύνους στους χώρους δουλειάς.
Σύμφωνα με την έκθεση, η φτώχεια αποτελεί βασικό λόγο για τον οποίο παιδιά στρέφονται στο MESEM.
Πάνω από 41% των μαθητών στα προγράμματα αυτά προέρχεται από οικογένειες με εισόδημα κάτω από 49.000 λίρες τον μήνα, ενώ μόλις 3% προέρχεται από νοικοκυριά με εισόδημα άνω των 100.000 λιρών.
Παιδιά δουλεύουν πέντε και έξι ημέρες την εβδομάδα
Αν και τυπικά οι μαθητές του MESEM πρέπει να παρακολουθούν μαθήματα ή διαδικτυακή εκπαίδευση μία ημέρα την εβδομάδα, η έκθεση δείχνει ότι πολλοί δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν λόγω των εξαντλητικών ωραρίων εργασίας.
Περισσότεροι από τους μισούς μαθητές δήλωσαν ότι δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τα μαθήματά τους εξαιτίας της δουλειάς.
Οι μισοί μαθητές που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι εργάζονται πέντε ή έξι ημέρες την εβδομάδα, ενώ 66% δήλωσε ότι κάνει βάρδιες άνω των 9 ωρών.
Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι πολλοί μαθητές συνεχίζουν να εργάζονται κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών και των επίσημων αργιών, παρά τους κανόνες που υποτίθεται ότι προστατεύουν τους ανηλίκους από υπερβολική εργασία.
Η φτώχεια βγάζει τα παιδιά από την εκπαίδευση
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η φτώχεια στα Άδανα δεν είναι απλώς οικονομικό πρόβλημα των οικογενειών. Είναι παράγοντας που σπρώχνει παιδιά εκτός της κανονικής εκπαίδευσης και μέσα στην αγορά εργασίας.
Οι μαθητές που πηγαίνουν σχολείο πεινασμένοι, χωρίς χρήματα και χωρίς πρόσβαση σε βασική σχολική στήριξη, βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από την πρώτη ώρα της ημέρας.
Όταν, μάλιστα, η μόνη διέξοδος για πολλές οικογένειες γίνεται η εργασία των παιδιών, τότε η εκπαίδευση μετατρέπεται από δικαίωμα σε πολυτέλεια.
Η έκθεση του Eğitim Sen φωτίζει μια πλευρά της Τουρκίας που δεν αποτυπώνεται στους μεγάλους κυβερνητικούς στόχους και στα οικονομικά αφηγήματα της Άγκυρας. Πίσω από τους δείκτες, τις υποσχέσεις και τις διακηρύξεις, χιλιάδες παιδιά σε μια μεγάλη τουρκική πόλη πηγαίνουν σχολείο χωρίς πρωινό, στερούνται βασικές ανάγκες και, σε πολλές περιπτώσεις, εργάζονται σαν ενήλικες.
Η εικόνα των Αδάνων λειτουργεί ως προειδοποίηση για το βάθος της κοινωνικής κρίσης στην Τουρκία: όταν η παιδική φτώχεια μπαίνει στην τάξη και η παιδική εργασία γίνεται λύση επιβίωσης, το πρόβλημα δεν είναι πια μόνο εκπαιδευτικό. Είναι βαθιά κοινωνικό.
