Κατά σχεδόν 10% αυξήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια οι παγκόσμιες ροές όπλων με την Ευρώπη να υπερτριπλασιάζει τις εισαγωγές της, όπως αποκαλύπτει έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας για τη Διεθνή Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI) που δίνεται στη δημοσιότητα.
Η μεγάλη αύξηση η οποία παρατηρείται στις ευρωπαϊκές χώρες εξηγείται κατά κύριο λόγο από την αγορά όπλων για την Ουκρανία, ωστόσο ταυτόχρονα ενισχύουν τις αμυντικές δυνατότητές τους για την αντιμετώπιση της απειλής που βλέπουν στη Ρωσία, εξηγείται στο κείμενο.
Ο όγκος των παγκόσμιων ροών όπλων αυξήθηκε κατά 9,2% μεταξύ του 2021 και του 2025 σε σύγκριση με την προηγούμενη 5ετία, υπολογίζει το SIPRI.
Το ινστιτούτο συγκρίνει γενικά τις τάσεις ανά πενταετία, καθώς οι παραδόσεις στο πλαίσιο μεγάλων συμβάσεων σε ετήσια βάση συχνά δεν επιτρέπουν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Αν και οι εισαγωγές όπλων στην Ευρώπη δεν έχουν φθάσει, ακόμη τουλάχιστον, στα επίπεδα που παρατηρούνταν κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, «η Ευρώπη είναι σήμερα ο κυριότερος προορισμός (εξαγωγών) όπλων» στον κόσμο, τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μάθιου Τζορτζ, διευθυντής του προγράμματος για τις μεταφορές όπλων στο SIPRI.
«Οι παραδόσεις στην Ουκρανία από το 2022 είναι ο πιο προφανής παράγοντας, όμως τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη έχουν επίσης αρχίσει να εισάγουν πολλά περισσότερα όπλα για να ενισχύσουν τις στρατιωτικές δυνατότητές τους» μπροστά σε αυτή που «εκλαμβάνουν ως μεγεθυνόμενη απειλή από τη Ρωσία», εξήγησε.
Σε ευρωπαϊκά κράτη αναλογεί το 33% των εισαγωγών όπλων σε παγκόσμια κλίμακα, γεγονός που σημαίνει ότι το μερίδιο των εισαγωγών τους αυξήθηκε κατά 210% σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετή περίοδο.
Σχεδόν τα μισά εισαγόμενα όπλα στην Ευρώπη (το 48%) είχαν προέλευση τις ΗΠΑ.
Κυρίαρχες στις εξαγωγές όπλων οι ΗΠΑ – 2ος μεγαλύτερος εξαγωγέας η Γαλλία
Οι ΗΠΑ είναι κυρίαρχες στις εξαγωγές όπλων, σε αυτές αντιστοιχεί το 42% του συνόλου των εξαγωγών την περίοδο αυτή, έναντι του 36% την αμέσως προηγούμενη.
Η Γαλλία πλέον είναι ο 2ος μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως.
Παρά τη διακηρυγμένη βούληση της Ευρώπης να γίνει πιο αυτόνομη, οι μεταφορές όπλων μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών δεν αποτέλεσαν την περίοδο αυτή παρά το ένα πέμπτο των ροών, τονίζει ο ίδιος ειδικός.
«Οι ευρωπαίοι προμηθευτές συνεχίζουν να κάνουν παραδόσεις εκτός Ευρώπης μάλλον, παρά εντός», σύμφωνα με τον κ. Τζορτζ.
Η Γερμανία ξεπέρασε την Κίνα και έγινε ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων την περίοδο 2021-2025, αντιπροσωπεύει πλέον το 5,7% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων.
Σχεδόν το ένα τέταρτο των γερμανικών εξαγωγών είχαν προορισμό την Ουκρανία, υπό μορφή βοήθειας, και μόλις το 17% άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κάτι που σημαίνει ότι οι μισές και πλέον εξαγωγές είχαν προορισμούς εκτός ηπείρου.
Η κυριαρχία των ΗΠΑ στον εφοδιασμό της Ευρώπης είναι δεδομένο ότι θα συνεχιστεί στο προβλεπτό μέλλον, υπογράμμισε ο κ. Τζορτζ, εξηγώντας ότι αναμένεται να παραδοθούν πάνω από 460 μαχητικά αεροσκάφη F-35 σε ευρωπαϊκά κράτη.
Οι εισαγωγές όπλων στη Μέση Ανατολή κατέγραψαν μείωση κατά 13% από την περίοδο 2016-2020 στην περίοδο 2021-2025. Όμως τρεις από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς στον πλανήτη παραμένουν χώρες της περιοχής, που έκαναν πάνω από τις μισές εισαγωγές τους (το 54%) από τις ΗΠΑ.
Η Σαουδική Αραβία αντιπροσωπεύει το 6,8% των παγκόσμιων εισαγωγών, ενώ το Κατάρ και το Κουβέιτ αντίστοιχα το 6,4% και το 4,8%.
«Βλέπουμε κατάλογο παραδόσεων εν αναμονή στη Μέση Ανατολή» και «αφού γίνουν» αυτές «θα δούμε τους αριθμούς αυτούς να αυξάνονται», επισήμανε ο κ. Τζορτζ στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές, οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο μακράν του δεύτερου, της Γαλλίας, που είδε τις δικές της εξαγωγές να σημειώνουν αλματώδη άνοδο 21% αλλά να μην αποτελούν εκατοστιαία παρά το 9,8% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων την περίοδο 2021-2025.
Η Ρωσία, ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως, είναι η μοναδική χώρα από τις δέκα πρώτες της κατάταξης που είδε τις εξαγωγές της να πέφτουν.
Οι πωλήσεις όπλων της υποχώρησαν σε όγκο κατά 64% την περίοδο 2021-2025 σε σύγκριση με τα προηγούμενα πέντε χρόνια, με αποτέλεσμα το μερίδιό της στις παγκόσμιες εξαγωγές να συρρικνωθεί από το 21% την περίοδο 2016-2020 στο 6,8% την περίοδο 2021-2025.
Εθνική παραγωγή
Η μείωση των ρωσικών εξαγωγών εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί μεγαλύτερο μέρος των εξοπλισμών που παράγει στον πόλεμο στην Ουκρανία, κι εν μέρει από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ κι η ΕΕ πιέζουν τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων παραδοσιακών πελατών της, να μην αγοράζουν πλέον όπλα από τη Ρωσία, σύμφωνα με τον κ. Τζορτζ.
Επιπλέον, οι δύο κυριότεροι εισαγωγείς ρωσικών όπλων, η Κίνα και η Ινδία, επιδιώκουν «την ανάπτυξη και την παραγωγή στο έδαφός τους αμυντικών τεχνολογιών», προσθέτει.
Στην περίπτωση της Ινδίας, η χώρα αποφάσισε επίσης να «επιδιώξει να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της».
Η απόφαση που πήρε η Κίνα να αυξήσει τη δική της παραγωγή όπλων και να μειώσει τις εισαγωγές από τη Ρωσία οδήγησε σε θεαματική υποχώρηση (-72%) των συνολικών εισαγωγών της. Σύμφωνα με το SIPRI, η χώρα βγήκε πλέον από την πρώτη δεκάδα των εισαγωγέων όπλων για πρώτη φορά από τις αρχές των χρόνων του 1990.
