Η πρόσφατη ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών F-16 στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου προκάλεσε νέες αντιδράσεις στις ΗΠΑ. Δύο ακόμη μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων καταδίκασαν δημόσια την ενέργεια της Τουρκίας, τονίζοντας ότι τέτοιες κινήσεις βάζουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα, οι Αμερικανοί βουλευτές υπογράμμισαν ότι η παρουσία των μαχητικών στα κατεχόμενα εγείρει σοβαρά νομικά ζητήματα. Συγκεκριμένα, εξετάζεται αν η Τουρκία παραβιάζει τους αμερικανικούς νόμους που ορίζουν πώς και πού επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται τα όπλα που αγοράζει από τις ΗΠΑ.

Η βουλευτής Ντίνα Τάιτους από την Νεβάδα καταδίκασε «σθεναρά» την απόφαση της Άγκυρας να αναπτύξει τα αεροσκάφη στο νησί, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια «αδικαιολόγητα προκλητική και κίνηση που οδηγεί σε περαιτέρω κλιμάκωση». Όπως σημείωσε, η κίνηση αυτή αποτελεί «έναν ακόμη λόγο για τον οποίο η Τουρκία είναι αναξιόπιστος σύμμαχος» και πρόσθεσε ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν πρέπει να εγκρίνει την πώληση μαχητικών F-35 στην Άγκυρα ούτε να άρει τις κυρώσεις που προβλέπονται από τον Νόμο για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων (CAATSA).

Σε παρόμοιο τόνο, ο βουλευτής Γκας Μπιλιράκης από την Φλόριντα χαρακτήρισε την ανάπτυξη των αεροσκαφών «σαφή προσβολή της κυριαρχίας της Κύπρου» και «απερίσκεπτο βήμα που θα εντείνει περαιτέρω τις εντάσεις και την αστάθεια στην περιοχή». Ο ίδιος υποστήριξε ότι πρόκειται για «παραβίαση της αμερικανικής νομοθεσίας» και κάλεσε τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «να αλλάξει αμέσως πορεία και να αποσύρει τα μαχητικά».

Αντίστοιχη θέση είχε εκφράσει νωρίτερα και ο πρόεδρος της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων Γκρέγκορι Μικς. Όπως είχε δηλώσει, η συγκεκριμένη κίνηση «υπονομεύει την κυριαρχία της Κύπρου και θα εντείνει τις εντάσεις στην περιοχή», καλώντας παράλληλα τον Τούρκο πρόεδρο «να αλλάξει άμεσα πορεία».

Τα τουρκικά F-16 είναι αμερικανικής κατασκευής και αποκτήθηκαν μέσω προγραμμάτων πώλησης στρατιωτικού εξοπλισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τον Νόμο περί Ελέγχου Εξαγωγών Όπλων (Arms Export Control Act), ο στρατιωτικός εξοπλισμός που πωλείται σε τρίτες χώρες πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς νόμιμης άμυνας ή για άλλες χρήσεις που εγκρίνονται από την αμερικανική κυβέρνηση.

Η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων σε περιοχές που συνδέονται με στρατιωτική κατοχή ή σε έδαφος που δεν αναγνωρίζεται διεθνώς μπορεί να θεωρηθεί ότι παραβιάζει τους όρους υπό τους οποίους εγκρίθηκε η μεταφορά τους, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν ως μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το ζήτημα της χρήσης αμερικανικών όπλων στην Κύπρο έχει αποτελέσει και στο παρελθόν αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, το Κογκρέσο είχε επιβάλει προσωρινό εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, κρίνοντας ότι αμερικανικός στρατιωτικός εξοπλισμός είχε χρησιμοποιηθεί κατά τρόπο που παραβίαζε τους όρους των εξαγωγών, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.