Η τουρκική Δικαιοσύνη άνοιξε αυτεπάγγελτη έρευνα σε βάρος του Βρετανού οικονομολόγου Τίμοθι Ας για «προσβολή του προέδρου», μετά τη δημοσιοποίηση βίντεο στο οποίο εμφανίζεται να εντάσσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε αναφορά περί «κοινωνιοπαθών ηγετών». Ο Ας ανακάλεσε αμέσως τα λόγια του, ενώ αργότερα υποστήριξε ότι επρόκειτο για «γλωσσικό ολίσθημα» και ότι δεν είχε πρόθεση να προσβάλει τον Τούρκο πρόεδρο.
Η υπόθεση ξεκίνησε από ομιλία του Ας σε οικονομική εκδήλωση στην Αλικαρνασσό, όπου ανέλυε τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στις αγορές.
Σε απόσπασμα που κυκλοφόρησε η φιλοκυβερνητική Sabah, ο Βρετανός οικονομολόγος αναφέρεται σε μια εποχή «ίσως κοινωνιοπαθών ηγετών» και στη συνέχεια κατονομάζει, μεταξύ άλλων, τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Αμέσως μετά φαίνεται να αντιλαμβάνεται το βάρος της αναφοράς του και να ανακαλεί, λέγοντας ουσιαστικά ότι δεν το εννοούσε και ζητώντας να σταματήσει η βιντεοσκόπηση.
Αυτεπάγγελτη έρευνα για «προσβολή του προέδρου»
Μετά τη δημοσιοποίηση του βίντεο, η Εισαγγελία του Μπακίρκιοϊ ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα σε βάρος του Τίμοθι Ας για το αδίκημα της «προσβολής του Προέδρου της Δημοκρατίας».
Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει ότι η έρευνα άνοιξε λόγω των δηλώσεων που έκανε ο Βρετανός οικονομολόγος κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης εκδήλωσης.
Ο Ας, πάντως, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι δεν είχε ενημερωθεί για οποιαδήποτε έρευνα σε βάρος του.
«Ήταν ένα γλωσσικό ολίσθημα που διόρθωσα αμέσως», ανέφερε, υποστηρίζοντας επίσης ότι η εκδήλωση πραγματοποιούνταν υπό τον κανόνα Chatham House, σύμφωνα με τον οποίο οι πληροφορίες μιας συζήτησης μπορούν να χρησιμοποιούνται, αλλά χωρίς να αποδίδονται σε συγκεκριμένο πρόσωπο.
Η ανάρτηση του Ας: «Καμία σύγκριση με τον Νετανιάχου»
Ο οικονομολόγος επιχείρησε στη συνέχεια να κλείσει το θέμα και δημόσια.
Σε ανάρτησή του στο X χαρακτήρισε την επίμαχη φράση «πραγματικό ολίσθημα της γλώσσας», τόνισε ότι την ανακάλεσε αμέσως και δήλωσε ότι δεν είχε καμία πρόθεση να προσβάλει τον Ερντογάν.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι ο Τούρκος πρόεδρος έχει «υπερασπιστεί γενναία τη Γάζα και τους Παλαιστινίους» και ξεκαθάρισε ότι, κατά την άποψή του, «δεν υπάρχει σύγκριση με τον Νετανιάχου».
Ποιος είναι ο Τίμοθι Ας
Ο Τίμοθι Ας είναι ένας από τους πιο γνωστούς διεθνείς αναλυτές της τουρκικής οικονομίας και των αναδυόμενων αγορών και εργάζεται στην RBC BlueBay Asset Management.
Παρακολουθεί εδώ και χρόνια στενά τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία, ταξιδεύει συχνά στη χώρα και έχει σημαντική παρουσία στη δημόσια συζήτηση γύρω από την τουρκική οικονομία.
Ακριβώς γι’ αυτό η υπόθεση έχει προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση: δεν αφορά έναν περιστασιακό σχολιαστή της Τουρκίας, αλλά έναν οικονομολόγο που διατηρεί επί χρόνια στενή επαγγελματική σχέση με την τουρκική αγορά.
Το αδίκημα που έχει οδηγήσει χιλιάδες στα δικαστήρια
Η «προσβολή του προέδρου» προβλέπεται από το άρθρο 299 του τουρκικού Ποινικού Κώδικα και έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών, καλλιτεχνών, ακτιβιστών αλλά και απλών χρηστών κοινωνικών δικτύων.
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Δικαιοσύνης που επικαλείται η Human Rights Watch, μόνο το 2021 περισσότεροι από 11.000 άνθρωποι διώχθηκαν για το συγκεκριμένο αδίκημα. Η ίδια οργάνωση επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει πως η εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης έχει οδηγήσει σε παραβιάσεις της ελευθερίας της έκφρασης.
Η έρευνα κατά του Τίμοθι Ας προσθέτει έτσι ακόμη μία υπόθεση σε μια μακρά σειρά διώξεων για δηλώσεις που θεωρούνται προσβλητικές προς τον Τούρκο πρόεδρο.
Το παράδοξο στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ότι ο ίδιος ο οικονομολόγος ανακάλεσε σχεδόν αμέσως τη φράση του — όμως το βίντεο είχε ήδη καταγράψει τη στιγμή.
