«Είμαστε ό,τι τρώμε», λέει μια γνωστή φράση. Ίσως, όμως, να είμαστε και η ιστορία όσων έτρωγαν οι άνθρωποι πριν από εμάς.
Το ψωμί προκάλεσε εξεγέρσεις. Το αλάτι δημιούργησε πλούτο. Η ζάχαρη άλλαξε την παγκόσμια οικονομία. Η πατάτα έσωσε πληθυσμούς από την πείνα. Και το ελαιόλαδο έγινε η βάση ενός τρόπου ζωής που η σύγχρονη επιστήμη θεωρεί από τους πιο υγιεινούς.
Στο νέο αφηγηματικό επεισόδιο της σειράς podcast Υγείας του Newsbeast «Από το Α ως το Ω3», η Μάριον Κοντογιάννη ακολουθεί τη διαδρομή της ανθρώπινης διατροφής από τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες μέχρι τη σημερινή εποχή της αφθονίας και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Από τη φύση στη γεωργία
Οι πρώτοι άνθρωποι έτρωγαν ό,τι μπορούσαν να συλλέξουν ή να κυνηγήσουν: καρπούς, ρίζες, μέλι και κρέας. Η τροφή ήταν φυσική, εποχική και αβέβαιη.
Η γεωργία, πριν από περίπου 12.000 χρόνια, άλλαξε τα πάντα. Έφερε σταθερή τροφή, οικισμούς και πόλεις, αλλά και πιο μονότονη διατροφή, περισσότερη τερηδόνα και ελλείψεις θρεπτικών συστατικών.
Η Ιστορία έδειχνε ήδη ότι οι πολλές θερμίδες δεν σημαίνουν πάντα καλύτερη υγεία.
Όταν η τροφή έγινε φάρμακο
Στην Αρχαία Ελλάδα, η διατροφή συνδέθηκε για πρώτη φορά συστηματικά με την υγεία. Το μέτρο, η άσκηση, ο ύπνος και η ισορροπημένη τροφή θεωρήθηκαν βασικοί όροι ευεξίας.
Αντίθετα, στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το πλούσιο τραπέζι έγινε επίδειξη δύναμης, αποτυπώνοντας καθαρά τις κοινωνικές ανισότητες.
Η πείνα, οι ανακαλύψεις και η βιομηχανία
Στον Μεσαίωνα, η υγεία εξαρτιόταν συχνά από τη σοδειά. Οι λιμοί, ο υποσιτισμός και οι ελλείψεις βιταμινών ήταν καθημερινότητα.
Αργότερα, οι μεγάλες εξερευνήσεις έφεραν στην Ευρώπη την πατάτα, την ντομάτα, το καλαμπόκι, το κακάο και τις πιπεριές, αλλάζοντας για πάντα το παγκόσμιο τραπέζι.
Η Βιομηχανική Επανάσταση έκανε την τροφή φθηνότερη και πιο διαθέσιμη. Μαζί της, όμως, ήρθαν η υπερκατανάλωση, η ζάχαρη, το λευκό αλεύρι και σταδιακά η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων.
Η Μεσογειακή Διατροφή και το σημερινό παράδοξο
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η διατροφή των κατοίκων της Κρήτης αναγνωρίστηκε ως πρότυπο υγείας: ελαιόλαδο, όσπρια, λαχανικά, φρούτα, ψάρια, λίγo κόκκινο κρέας, κίνηση και κοινά γεύματα.
Σήμερα, όμως, ενώ οι επιλογές είναι περισσότερες από ποτέ, η σωστή διατροφή μοιάζει δυσκολότερη. Οι διατροφικές μόδες, τα συμπληρώματα και τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα συνυπάρχουν με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Το νέο επεισόδιο του «Από το Α ως το Ω3» θυμίζει ότι το πιο σύγχρονο διατροφικό μήνυμα ίσως είναι και το αρχαιότερο:
Ποικιλία, μέτρο, πραγματική τροφή και γεύματα που μοιραζόμαστε με άλλους ανθρώπους.
Γιατί κάθε πιάτο κουβαλά μια ιστορία. Και κάθε ιστορία μπορεί να οδηγήσει σε μια καλύτερη επιλογή για την υγεία μας.
Ακούστε ολόκληρο το επεισόδιο εδώ:
