Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε την Πέμπτη ότι η πρόσφατα υπογεγραμμένη θαλάσσια συμφωνία μεταξύ του ανατολικού κοινοβουλίου της Λιβύης και της Τουρκίας ήταν «κατάφωρα παράνομη, άκυρη», προσθέτοντας ότι «αγνοεί εντελώς τη γεωγραφία».
Ο Μητσοτάκης, μιλώντας στο Reuters καθώς η Ελλάδα ολοκληρώνει την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ζήτησε επίσης επείγουσα «διεθνή εκεχειρία» για την προστασία της ναυτιλίας στη Μαύρη Θάλασσα μετά τη βύθιση ενός ελληνόκτητου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων την Τετάρτη.
Το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα μια συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία, προκαλώντας την καταδίκη της Αθήνας, αλλά και της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ως απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια και τη διεθνή έννομη τάξη.
«Αγνοεί εντελώς τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά — φαίνεται να εξαφανίζονται εντελώς σύμφωνα με το σκεπτικό της Τουρκίας και της Λιβύης», είπε ο κ. Μητσοτάκης, κατηγορώντας τους ότι προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα «τετελεσμένο γεγονός» που αγνοεί τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι οι αντιδράσεις από την ΕΕ και άλλους για την έγκριση της συμφωνίας, που συμφωνήθηκε αρχικά το 2019, δεν είχαν καμία νόμιμη βάση, υπερασπιζόμενος την πολιτική της Άγκυρας στην ανατολική Μεσόγειο.
Από τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας του 2019, η Ελλάδα έχει χορηγήσει άδεια σε κοινοπραξία υπό την ηγεσία της Chevron (CVX.N), ανοίγει νέα καρτέλα για την αναζήτηση φυσικού αερίου στα ανοιχτά του νησιού της Κρήτης και έχει επιδιώξει ξεχωριστή συμφωνία με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους.
Ο κ. Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος να αμφισβητηθούν με οποιονδήποτε τρόπο αυτές οι έρευνες».
Αναφερόμενος στη Λιβύη και την Ελλάδα ως «φυσικούς γείτονες», ο Μητσοτάκης, ο οποίος έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός το 2019 και διανύει τη δεύτερη θητεία του, προέτρεψε την αφρικανική χώρα να διαπραγματευτεί απευθείας με την Αθήνα και να λάβει τις συζητήσεις «πολύ, πολύ σοβαρά».
Επιθέσεις σε πλοία στη Μαύρη Θάλασσα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μίλησε στο Reuters αφού προήδρευσε σε συζήτηση του συμβουλίου για την ασφάλεια στη θάλασσα, λίγες μόνο ώρες αφότου ένα ελληνικό πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων βυθίστηκε αφού χτυπήθηκε από ναυτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στα ανοιχτά της Βουλγαρίας στο τελευταίο χτύπημα σε πλοία στη δυτική Μαύρη Θάλασσα αυτόν τον μήνα.
Τα ελληνόκτητα πλοία συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους στόλους δεξαμενόπλοιων στον κόσμο και είναι ζωτικής σημασίας για το εμπόριο στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, τα ύδατα της οποίας μοιράζονται η Βουλγαρία, η Γεωργία, η Ρουμανία και η Τουρκία, καθώς και η εμπόλεμη Ρωσία και η Ουκρανία, στην οποία εισέβαλε η Μόσχα τον Φεβρουάριο του 2022.
«Χρειαζόμαστε κάποιο είδος διεθνούς εκεχειρίας όσον αφορά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας», είπε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι ήταν «ύψιστης προτεραιότητας» να επιτραπούν οι εξαγωγές σιτηρών από την περιοχή στον κόσμο μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
«Οι Έλληνες πλοιοκτήτες θα είναι οι πρώτοι που θα ξαναρχίσουν τις συναλλαγές στη Μαύρη Θάλασσα, επίσης από την Ουκρανία, με την προϋπόθεση ότι είναι εγγυημένη η ασφαλής διέλευση», είπε, τονίζοντας το αυξανόμενο κόστος της ναυτιλίας καθώς τα έξοδα ναύλωσης και ασφάλισης έχουν «ξεπεράσει την οροφή».
Δεν ήταν αμέσως σαφές ποιος πραγματοποίησε την επίθεση, γεγονός που πρόσθεσε τις αυξανόμενες ανησυχίες για τον αντίκτυπο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία στην εμπορική ναυτιλία στην περιοχή.
Ο πρωθυπουργός είπε ότι η Ουκρανία εξαρτάται οικονομικά από τις εξαγωγές των προϊόντων της: «Είχαν μεγάλη σοδειά, αλλά τα σιτηρά κάθονται τώρα σε σιλό, κινδυνεύοντας να σαπίσουν».
«Δυστυχώς, προς το παρόν, η Ρωσία δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να συμμετάσχει σε μια ουσιαστική συζήτηση», είπε.
Ασφάλεια Ερυθράς Θάλασσας, Ρωσία
Ο Μητσοτάκης κάλεσε επίσης την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τη ναυτική της αποστολή για την προστασία της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα που ονομάζεται Aspides, η οποία ξεκίνησε το 2024 για να προστατεύσει από επιθέσεις των Χούτι της Υεμένης που ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
Οι εντεινόμενες εχθροπραξίες μεταξύ των Χούτι και της Σαουδικής Αραβίας έχουν διαταράξει τις προμήθειες πετρελαίου και έχουν αυξήσει τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, οκτώ μήνες μετά τα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν.
«Το επιχείρημά μου είναι απλό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να έχει μια συγκεκριμένη παρουσία με σκληρά περιουσιακά στοιχεία σε αυτό το μέρος του κόσμου και χρειαζόμαστε περισσότερες χώρες να συμμετάσχουν στο Aspides», δήλωσε ο Μητσοτάκης στο Reuters.
Είπε ότι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν αναπτύξει «μέσα» ως μέρος της αποστολής και αυτό «σαφώς δεν ήταν αρκετό». Διπλωμάτες είπαν στο Reuters ότι από τα τέλη Σεπτεμβρίου υπήρχαν έξι πολεμικά πλοία που επιχειρούσαν στο πλαίσιο της επιχείρησης.
Οι Χούθι δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι επιτέθηκαν σε στρατιωτικά αεροσκάφη της Σαουδικής Αραβίας και απέκρουσαν μια προέλαση δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία κοντά στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μια σημαντική ναυτιλιακή οδό στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Αν θέλουμε πραγματικά να στείλουμε το μήνυμα και στις χώρες του Κόλπου ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την ασφάλειά τους, αλλά προστατεύουμε επίσης τις κρίσιμες αρτηρίες και πλωτές οδούς που είναι απολύτως απαραίτητες για το ευρωπαϊκό εμπόριο, θα πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να αναπτύξουμε περισσότερα μέσα σε αυτό το μέρος του κόσμου», είπε ο Μητσοτάκης.
Ερωτηθείς για την κίνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ νωρίτερα αυτό το μήνα να άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, ο Μητσοτάκης επιβεβαίωσε την ελληνική υποστήριξη για κυρώσεις στη Μόσχα.
«Πιστεύουμε ότι πρέπει να ασκήσουμε οικονομική πίεση και να επιβάλουμε περισσότερο οικονομικό πόνο στη Ρωσία για να στείλουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα ότι όσο παρατείνουν αυτόν τον πόλεμο, θα υποστούν πολύ συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες», είπε.
