Το σύμπτωμα που αγνόησε ο James Van Der Beek και αποδείχθηκε καρκίνος του εντέρου

Ο θάνατος του James Van Der Beek σε ηλικία 48 ετών αποτελεί μια τραγική υπενθύμιση ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να αναπτύσσεται σιωπηλά, χωρίς εμφανή και ανησυχητικά συμπτώματα.

Ο σταρ της σειράς Dawson’s Creek πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του προειδοποιώντας το κοινό για το σύμπτωμα που παραλίγο να του διαφύγει: μια ανεπαίσθητη αλλά επίμονη αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου του, κάτι που αρχικά απέδωσε στον πρωινό του καφέ.

Το σύμπτωμα που απέδωσε στον καφέ

Πριν από τη διάγνωσή του, ο Van Der Beek ήταν 46 ετών, σε άριστη φυσική κατάσταση, με υγιεινή διατροφή και συστηματική άσκηση. Δεν υπήρχε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου που να τον θέτει σε εγρήγορση.

Όταν παρατήρησε αλλαγή στις κενώσεις του, θεώρησε πως οφειλόταν στην κατανάλωση καφέ και έκοψε το ρόφημα. Όμως τα συμπτώματα δεν υποχώρησαν. Έτσι, απευθύνθηκε στον γιατρό του, ο οποίος προχώρησε σε κολονοσκόπηση.

Μιλώντας στο περιοδικό People, ο ηθοποιός είχε περιγράψει τη στιγμή της διάγνωσης: «Ένιωσα πολύ καλά βγαίνοντας από την αναισθησία, που επιτέλους τα κατάφερα. Τότε ο γαστρεντερολόγος είπε, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ότι ήταν καρκίνος. Έπαθα σοκ».

Τον Νοέμβριο του 2024 ανακοίνωσε δημόσια ότι είχε διαγνωστεί με καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου 3, σε ηλικία 47 ετών, μια περίπτωση που κατατάσσεται στους καρκίνους πρώιμης έναρξης (διαγνώσεις πριν τα 50).

Πηγές από το περιβάλλον του είχαν αναφέρει στη Daily Mail ότι ο ηθοποιός χρειαζόταν σχεδόν συνεχή ιατρικά ραντεβού και επώδυνες θεραπείες που τον καθιστούσαν ανίκανο να εργαστεί. Αυτή την εβδομάδα, πηγή αποκάλυψε πως «δεν είχε λάβει θεραπεία για αρκετό καιρό επειδή δεν υπήρχε τίποτα άλλο που μπορούσαν να κάνουν οι γιατροί, ο καρκίνος ήταν επιθετικός».

Έξαρση καρκίνου του παχέος εντέρου σε νέους: Τα στοιχεία που ανησυχούν

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (γνωστός και ως καρκίνος του εντέρου) καταγράφει ανησυχητική αύξηση σε νεότερες ηλικίες στη Βρετανία και σε πολλές ακόμη χώρες.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελεί έναν από τους συχνότερους τύπους καρκίνου, με περίπου 44.000 νέες διαγνώσεις ετησίως και περίπου 17.000 θανάτους κάθε χρόνο.

Ο καρκίνος μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε στο παχύ έντερο, όπως στο κόλον και το ορθό.

Τα πρώτα σημάδια

Τα συχνότερα πρώιμα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Επίμονες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου (διάρροια ή δυσκοιλιότητα)
• Αίμα στα κόπρανα
• Κοιλιακό πόνο
• Κόπωση
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους

Η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και η κατανάλωση αλκοόλ έχουν αποδειχθεί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.

Μέχρι πρόσφατα, θεωρούνταν ασθένεια που συνδέεται κυρίως με την προχωρημένη ηλικία. Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι κάτω των 50 εμφανίζουν τη νόσο.

Τι ερευνούν οι ειδικοί για τη μυστηριώδη αύξηση

Οι επιστήμονες εξετάζουν πολλαπλές πιθανές αιτίες για την αύξηση των περιστατικών σε νεαρές ηλικίες.

Μελέτη του 2023 έδειξε ότι γυναίκες που γεννήθηκαν με καισαρική τομή είχαν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου παχέος εντέρου πρώιμης έναρξης.

Άλλη κυρίαρχη θεωρία αφορά την αυξημένη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, προϊόντων με τεχνητά συστατικά. Υπολογίζεται ότι αποτελούν περίπου το 40% της βρετανικής διατροφής, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.

Η καθηγήτρια Sarah Berry, ειδικός στη διατροφική επιστήμη στο King’s College London και επικεφαλής της μελέτης Prospect ύψους 20 εκατομμυρίων λιρών, δηλώνει: «Είναι ήδη γνωστό ότι οι ασθενείς που ακολουθούν μια ανθυγιεινή διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε επεξεργασμένα κρέατα και ζαχαρούχα ποτά είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν καρκίνο του παχέος εντέρου.

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τα πρόσθετα στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να προκαλούν φλεγμονή στο έντερο και να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Δεν το γνωρίζουμε με βεβαιότητα, αλλά είναι κάτι που πρέπει να διερευνηθεί».

Τι μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε τον κίνδυνο

Παρότι η γενετική δεν μπορεί να αλλάξει, οι ειδικοί τονίζουν ότι ο τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο. Σύμφωνα με το Bowel Cancer UK, περίπου το 54% των περιστατικών καρκίνου του εντέρου θα μπορούσαν να προληφθούν με πιο υγιεινές συνήθειες.

Η σημασία των φυτικών ινών: Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών θεωρείται βασικός παράγοντας κινδύνου. Οι φυτικές ίνες, που βρίσκονται σε λαχανικά ρίζας, σπόρους, ξηρούς καρπούς και ψωμί ολικής άλεσης, είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του εντέρου. Έρευνες δείχνουν ότι κάθε επιπλέον 10 γραμμάρια φυτικών ινών ημερησίως μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου κατά 10%.

«Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών μειώνει πραγματικά τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου», επισημαίνει η καθηγήτρια Berry. «Μπορεί να προστατεύσει το έντερο από βλάβες που προκαλούνται από πράγματα όπως το επεξεργασμένο κρέας».

Άλλες κρίσιμες παρεμβάσεις

• Μείωση κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος
• Διατήρηση υγιούς βάρους
• Διακοπή καπνίσματος
• Περιορισμός αλκοόλ
• Τακτική άσκηση

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα με τον καρκίνο του παχέος εντέρου: στοιχεία, πρόληψη και προγράμματα

Στην Ελλάδα ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου και μια από τις κύριες αιτίες θανάτου από κακοήθη νεοπλάσματα. Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα, περίπου 2.400–3.400 άτομα καταγράφονται ότι πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας του καρκίνου του παχέος εντέρου, με περίπου 3.900 νέες περιπτώσεις ετησίως σε παλαιότερα στατιστικά στοιχεία.

Με βάση νεότερα δεδομένα GLOBOCAN, το 2020 στην Ελλάδα υπήρχαν 6.529 νέα κρούσματα και 3.431 θάνατοι από καρκίνο του παχέος εντέρου, καθιστώντας τον μεταξύ των κορυφαίων τύπων καρκίνου σε συχνότητα.

Ωστόσο, η πρόληψη και ο προσυμπτωματικός έλεγχος παραμένουν σχετικά περιορισμένοι: μόνο περίπου 10% των ατόμων ηλικίας 50–74 αναφέρουν ότι έχουν υποβληθεί σε εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου τα τελευταία δύο χρόνια, ποσοστό πολύ κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (≈33%).

Μελέτες δείχνουν επίσης ότι το ποσοστό του πληθυσμού που έχει πραγματοποιήσει διαγνωστικές εξετάσεις (όπως τεστ αίματος κοπράνων ή κολονοσκόπηση) είναι πολύ χαμηλό, λιγότερο από 5% σε κάποιες περιπτώσεις, σύμφωνα με πανεπιστημιακή έρευνα αυτών των πρακτικών.

Προγράμματα πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου – Εθνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω»

Στην Ελλάδα λειτουργεί τελευταία ένα οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό του καρκίνου του παχέος εντέρου για άτομα ηλικίας 50–69 ετών.

Το πρόγραμμα παρέχει:

• Δωρεάν αυτοδιαγνωστικά τεστ FIT, τα οποία μπορούν να γίνουν στο σπίτι μετά από ειδοποίηση (π.χ. με SMS),
• Δωρεάν κολονοσκόπηση ή παραπομπή για ειδικό όταν το τεστ είναι θετικό,
• Συμβουλές και παρακολούθηση από γαστρεντερολόγους για όσους έχουν θετικό αποτέλεσμα.

Μέχρι σήμερα έχουν σταλεί πάνω από 1.400.000 ειδοποιήσεις SMS σε πολίτες και έχουν διατεθεί περίπου 130.000 αυτοδιαγνωστικά τεστ, από τα οποία περίπου 1.000 έχουν βγει θετικά, δείχνοντας την ανάγκη για συνέχιση και ευρύτερη συμμετοχή.

Ο στόχος του προγράμματος είναι η μείωση της θνησιμότητας με τον εντοπισμό πρώιμων μορφών νόσου ή προκαρκινικών αλλοιώσεων πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.

Η Ελλάδα παρότι έχει θεσπίσει προγράμματα, έχει χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής και εξέτασης σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, γεγονός που καθιστά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού κρίσιμη προτεραιότητα.

Το κρίσιμο μήνυμα

Εάν παρατηρήσετε επίμονες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή άλλα ύποπτα συμπτώματα, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό και ζητήστε εξέταση.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι πολύ πιο θεραπεύσιμος όταν διαγνωστεί έγκαιρα.

Η ιστορία του James Van Der Beek λειτουργεί ως ηχηρή προειδοποίηση: ακόμη και ένα σύμπτωμα που φαίνεται «ασήμαντο» μπορεί να είναι το πρώτο (και μοναδικό) καμπανάκι κινδύνου.