Απαντήσεις για τον ρόλο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής δίνουν πηγές της φορολογικής διοίκησης, μετά τις αποκαλύψεις για δύο μεγάλες υποθέσεις σε αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ερωτήματα για το πώς λειτουργεί το myDATA, γιατί οι συγκεκριμένες υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την Ελληνική Αστυνομία και όχι από τους φορολογικούς ελεγκτές, αλλά και κατά πόσο ελέγχονται οι μεγάλες επιχειρήσεις.
Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί χιλιάδες ελέγχους κάθε χρόνο, ενώ επισημαίνουν ότι το myDATA δεν μπορεί να εντοπίσει συναλλαγές για τις οποίες δεν εκδίδονται αποδείξεις και δεν διαβιβάζονται φορολογικά στοιχεία.
Γιατί το myDATA δεν εντόπισε τις ύποπτες συναλλαγές
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ, το myDATA καταγράφει τα φορολογικά παραστατικά που εκδίδονται και διαβιβάζονται ηλεκτρονικά, χωρίς όμως να έχει πρόσβαση στα εσωτερικά συστήματα παραγγελιοληψίας, κρατήσεων ή αποθήκης των επιχειρήσεων.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις εστίασης που λειτουργούν αποκλειστικά με take away και delivery.
Όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν υποχρεούνται να χρησιμοποιούν πιστοποιημένο σύστημα παραγγελιοληψίας που συνδέεται με το myDATA, σε αντίθεση με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις για τα ανοικτά τραπέζια επιχειρήσεων εστίασης.
Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά από την αστυνομική έρευνα, σε ορισμένες περιπτώσεις παραγγελίες φέρεται να καταχωρίζονταν ως «κέρασμα», χωρίς να εκδίδεται απόδειξη.
Έτσι, όταν μια τέτοια συναλλαγή εξοφλείται με μετρητά, δεν δημιουργείται φορολογικό παραστατικό που να μπορεί να καταγραφεί στο myDATA, ούτε τραπεζική κίνηση στον λογαριασμό της επιχείρησης.
Για τον εντοπισμό τέτοιων πρακτικών, η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία, όπως καταγγελίες, επιτόπιοι έλεγχοι και εξέταση των εσωτερικών αρχείων μιας επιχείρησης.
Τι απαντά η ΑΑΔΕ για τα 6 εκατομμύρια ευρώ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην κριτική ότι το myDATA κόστισε 6 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να καταφέρει να αποτρέψει τις συγκεκριμένες περιπτώσεις φοροδιαφυγής.
Πηγές της Αρχής διευκρινίζουν ότι η ανάπτυξη του ίδιου του myDATA έγινε εσωτερικά, χωρίς σχετική δαπάνη για το Δημόσιο.
Όπως υποστηρίζουν, το ποσό των 6 εκατομμυρίων ευρώ αφορά διαφορετική επένδυση, για την ανάπτυξη ειδικού λογισμικού αξιοποίησης των δεδομένων με εργαλεία επιχειρησιακής και τεχνητής νοημοσύνης.
Η ΑΑΔΕ εκτιμά ότι το myDATA έχει ήδη συμβάλει σε δημοσιονομικό όφελος τουλάχιστον 4 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, τονίζει ότι το σύστημα αποτελεί εργαλείο διασταύρωσης των συναλλαγών που δηλώνονται και όχι μηχανισμό αυτόματου εντοπισμού κάθε αδήλωτης συναλλαγής με μετρητά.
Γιατί τις υποθέσεις αποκάλυψε η ΕΛ.ΑΣ.
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι πρόσφατες υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την Αστυνομία, πηγές της ΑΑΔΕ επισημαίνουν ότι οι δύο υπηρεσίες χρησιμοποιούν διαφορετικές ερευνητικές μεθόδους.
Η ΕΛ.ΑΣ. διαθέτει, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, δυνατότητες έρευνας όπως οι τηλεφωνικές επισυνδέσεις και παρακολουθήσεις, οι οποίες δεν αποτελούν συνήθη εργαλεία του φορολογικού ελέγχου.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Αστυνομία έχει πρόσβαση σε συστήματα της ΑΑΔΕ για τις έρευνές της και υπάρχει συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγονται επικαλυπτόμενες έρευνες.
Η φορολογική διοίκηση υποστηρίζει ότι η συνεργασία αυτή έχει συμβάλει στην αντιμετώπιση εγκληματικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο.
Οι 31.500 έλεγχοι και τα πρόστιμα 2,8 δισ. ευρώ
Για να απαντήσει στην κριτική περί ανεπαρκών ελέγχων, η ΑΑΔΕ παραθέτει στοιχεία από τη δραστηριότητά της.
Σύμφωνα με αυτά, το 2025 πραγματοποιήθηκαν:
- 31.500 τακτικοί έλεγχοι, με βεβαιωμένους φόρους και πρόστιμα συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ.
- 1.165 έρευνες απάτης ΦΠΑ, με διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατ. ευρώ.
- 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι, στους οποίους διαπιστώθηκε παραβατικότητα 34,2%.
- 680 αναστολές λειτουργίας επιχειρήσεων.
Για το 2026 ο σχεδιασμός προβλέπει τουλάχιστον 72.800 ελέγχους.
Συνολικά, από τη σύσταση της Αρχής το 2017, οι υπηρεσίες της αναφέρουν ότι έχουν πραγματοποιήσει 260.000 τακτικούς και 791.000 επιτόπιους ελέγχους, βεβαιώνοντας φόρους και πρόστιμα ύψους 22,3 δισ. ευρώ.
Η ΑΑΔΕ απορρίπτει επίσης την κριτική ότι επικεντρώνεται αποκλειστικά σε μικρές επιχειρήσεις, επισημαίνοντας ότι διαθέτει εξειδικευμένες μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογούμενους μεγάλου πλούτου.
Τι αναφέρει για την υπόθεση «Χωριάτικο»
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην υπόθεση «Χωριάτικο», την οποία οι πηγές της ΑΑΔΕ χαρακτηρίζουν διαφορετικής φύσης, καθώς, σύμφωνα με τις ίδιες, το υπό διερεύνηση δίκτυο συνδεόταν κυρίως με άλλες μορφές παραβατικής δραστηριότητας και δευτερευόντως με φοροδιαφυγή.
Όπως υποστηρίζουν, οι δραστηριότητες είχαν ήδη εντοπιστεί από τις φορολογικές υπηρεσίες και οι σχετικές έρευνες είχαν ξεκινήσει μήνες νωρίτερα.
Ωστόσο, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την ΕΛ.ΑΣ. και κατόπιν εισαγγελικών εντολών, η ΑΑΔΕ ανέμενε την ολοκλήρωση της αστυνομικής έρευνας.
Οι φορολογικοί έλεγχοι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θα ολοκληρωθούν λαμβάνοντας υπόψη και τα ευρήματα της Αστυνομίας.
Υπό διερεύνηση η πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων
Σχετικά με το ενδεχόμενο εμπλοκής υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης στις υποθέσεις, πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρουν ότι έχουν ήδη ζητηθεί επισήμως στοιχεία για τη διερεύνηση τυχόν ευθυνών.
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι εφαρμόζεται πολιτική μηδενικής ανοχής σε περιστατικά διαφθοράς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 95 σχετικοί έλεγχοι και σε 25 περιπτώσεις διαπιστώθηκαν αδικήματα ή παραπτώματα που αφορούσαν 58 υπαλλήλους.
Επιπλέον, 17 υπάλληλοι τέθηκαν σε αυτοδίκαιη αργία, δύο εξέπεσαν από την υπηρεσία μετά από αμετάκλητες αποφάσεις και καταγράφηκε μία οριστική παύση.
Η μείωση του κενού ΦΠΑ και τα επόμενα βήματα
Η ΑΑΔΕ επικαλείται επίσης στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τα οποία το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα μειώθηκε από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ οι πηγές της φορολογικής διοίκησης συνδέουν τη βελτίωση με την ενίσχυση των ψηφιακών ελέγχων, την εφαρμογή του myDATA και τη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές.
Επιπλέον, εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αποφέρουν τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ πρόσθετων εσόδων ετησίως.
Για την αντιμετώπιση φαινομένων διαφθοράς, η ΑΑΔΕ προχωρά επίσης στην επέκταση των ελεγκτικών κέντρων και στην αλγοριθμική κατανομή υποθέσεων, ώστε να περιορίζεται η άμεση σχέση μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου.
Ο συγκεκριμένος μηχανισμός, που ήδη εφαρμόζεται σε ελεγκτικά κέντρα της Αττικής και της Θεσσαλονίκης, προβλέπεται να επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα από το 2027.
Όπως επισημαίνουν οι πηγές της Αρχής, η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής απαιτεί συνδυασμό ψηφιακών διασταυρώσεων, επιτόπιων ελέγχων, καταγγελιών και συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
