Σε μια νέα στρατηγική για την ενίσχυση της ετοιμότητας των Ευρωπαίων πολιτών απέναντι σε κρίσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, καλώντας τους να μπορούν να καλύψουν μόνοι τους τις βασικές ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες, μέχρι να κινητοποιηθεί η κρατική βοήθεια.
Με φόντο τις ολοένα συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει νέες κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική προστασία, δίνοντας έμφαση στην προετοιμασία των πολιτών, την ενημέρωση για τους κινδύνους και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.
Παράλληλα, προτείνει την καθιέρωση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η οποία θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 23 Οκτωβρίου, με την πρώτη διοργάνωση να προγραμματίζεται για το 2027.
Όπως επισημαίνει η Κομισιόν σε ανακοίνωσή της, «καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και πιο συχνές και πολύπλοκες κρίσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ».
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή κουλτούρα ετοιμότητας, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν σε περίπτωση φυσικών καταστροφών, μεγάλων κρίσεων ή άλλων έκτακτων περιστατικών, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από την άμεση παροχή κρατικής βοήθειας.
Prepared citizens. A more resilient Europe. From packing an emergency bag to knowing how to react when disaster strikes, preparedness starts with practical steps. Our new guidelines help authorities give people the tools and knowledge to protect themselves and others in a crisis. https://t.co/YpTOqc41NT
— European Commission (@EU_Commission) November 3, 2026
Αυτάρκεια για 72 ώρες και τσάντα έκτακτης ανάγκης
Κεντρικό σημείο των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η δυνατότητα των πολιτών να εξασφαλίζουν την επιβίωσή τους κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης.
Το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς σε περίπτωση μεγάλης καταστροφής ενδέχεται να υπάρξουν καθυστερήσεις στην κινητοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και στην παροχή βοήθειας.
Για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν καλεί τις αρμόδιες αρχές να ενημερώνουν τους πολίτες για τα απαραίτητα εφόδια που πρέπει να διαθέτουν, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να οργανώσουν μια τσάντα έκτακτης ανάγκης.
Η προετοιμασία περιλαμβάνει την κάλυψη βασικών αναγκών, ώστε κάθε νοικοκυριό να μπορεί να ανταποκριθεί στις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης κατάστασης, μέχρι να αποκατασταθεί η πρόσβαση στις απαραίτητες υπηρεσίες και να φτάσει η οργανωμένη βοήθεια.
Ετοιμότητα από το σχολείο – Εκπαίδευση των παιδιών χωρίς να προκαλείται φόβος
Ένας ακόμη βασικός άξονας της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας αφορά την εκπαίδευση των παιδιών στην πρόληψη και την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Η Επιτροπή προτείνει την ενσωμάτωση θεμάτων ετοιμότητας στα προγράμματα της προσχολικής και της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ώστε να μπορούν να μεταδίδουν τις απαραίτητες γνώσεις στους μαθητές.
Η προσέγγιση θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στην ηλικία των παιδιών, μέσα από προσιτές δραστηριότητες που θα τους επιτρέπουν να αναπτύσσουν πρακτικές δεξιότητες αντιμετώπισης κρίσεων, χωρίς να δημιουργούνται αισθήματα φόβου ή άγχους.
Ειδική μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα και στην προστασία των ατόμων με αναπηρία, επισημαίνοντας ότι τα σχέδια πολιτικής προστασίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες των πολιτών.
Η Κομισιόν ζητά τα μέτρα ετοιμότητας να είναι προσβάσιμα σε όλους, ενώ υπογραμμίζει την ανάγκη να συμμετέχουν και τα ίδια τα άτομα με αναπηρία στον σχεδιασμό τους.
Παράλληλα, οι εθνικές και τοπικές αρχές καλούνται να βελτιώσουν την ενημέρωση των πολιτών για τους κινδύνους και τις απειλές, διασφαλίζοντας ότι οι πληροφορίες που παρέχονται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια κρίση είναι έγκαιρες, αξιόπιστες και προσβάσιμες σε όλους.
Καθιερώνεται η Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου
Στο πλαίσιο της προσπάθειας να γίνει η ετοιμότητα κοινή ευρωπαϊκή προτεραιότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την καθιέρωση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, στις 23 Οκτωβρίου, με αφετηρία το 2027.
Η συγκεκριμένη ημερομηνία δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς συμπίπτει με την επέτειο της δημιουργίας του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, ο οποίος θεσπίστηκε στις 23 Οκτωβρίου 2001.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση των πολιτών, αλλά και στην ανάδειξη του έργου των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των εθελοντών που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση καταστροφών.
Η πρόταση βασίζεται, μεταξύ άλλων, στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών για την Ετοιμότητα, στην οποία συμμετείχαν 150 πολίτες από ολόκληρη την ΕΕ κατά το διάστημα Μαρτίου – Μαΐου 2026. Μεταξύ των προτάσεών τους ήταν η διοργάνωση μιας ετήσιας Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Ετοιμότητας.
Για την προώθηση της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, με στόχο την εκπόνηση κοινής δήλωσης υποστήριξης.
Η ΕΕ θέλει να διασφαλίσει ότι η Πολιτική Προστασία θα λειτουργεί ακόμη και σε συνθήκες κρίσης
Παράλληλα με την προετοιμασία των πολιτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας των κρατικών μηχανισμών πολιτικής προστασίας.
Μέσα από νέα σύσταση για την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής, καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και τις χώρες που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σημεία επαφής θα παραμένουν λειτουργικά ακόμη και όταν εκδηλώνονται σοβαρές κρίσεις.
Η σύσταση προβλέπει την εκπόνηση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας, αλλά και την τακτική πραγματοποίηση δοκιμών αντοχής, ώστε να εντοπίζονται πιθανά προβλήματα και αδυναμίες πριν από την εκδήλωση μιας καταστροφής.
Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός θα μπορεί να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, ακόμη και όταν κρίσιμες υποδομές ή υπηρεσίες αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές.
Η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας
Οι νέες πρωτοβουλίες αποτελούν μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025.
Η στρατηγική προβλέπει μια συνολική προσέγγιση για την πρόβλεψη, την πρόληψη και την αντιμετώπιση κρίσεων, αναγνωρίζοντας ότι η προστασία της Ευρώπης δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των κυβερνήσεων.
Στην προσπάθεια αυτή καλούνται να συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι ίδιοι οι πολίτες.
Με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, την προτεινόμενη Ημέρα Ετοιμότητας και την ενίσχυση των μηχανισμών πολιτικής προστασίας, η Κομισιόν επιχειρεί να μετατρέψει την ευρωπαϊκή στρατηγική σε πρακτικά μέτρα, ώστε η Ευρώπη να είναι καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στις κρίσεις του μέλλοντος.
