Το κείμενο της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει υπογραφεί επισήμως από τους προέδρους και των δύο πλευρών, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία επικαλούνται τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαέι.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προχώρησαν από κοινού στην υπογραφή του σχετικού κειμένου, το οποίο είχε ήδη υπογραφεί ψηφιακά την Κυριακή από τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον επικεφαλής διαπραγματευτή του Ιράν Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, παρουσία του Τραμπ.
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, η διαδικασία ολοκληρώθηκε σε δύο στάδια, με την αρχική ηλεκτρονική υπογραφή να ακολουθείται από την επίσημη επικύρωση από τους δύο ηγέτες, στο πλαίσιο της διπλωματικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζεται από την Τεχεράνη ως σημαντικό βήμα στη διαπραγματευτική διαδικασία μεταξύ των δύο πλευρών, εν μέσω των συνεχιζόμενων συνομιλιών για την επόμενη φάση της συμφωνίας.
Αβέβαιη η τελετή υπογραφής στην Ελβετία
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, ανέφερε ότι προς το παρόν δεν έχει οριστικοποιηθεί η διεξαγωγή των συνομιλιών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών που είχαν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στην Ελβετία.
Όπως δήλωσε, η συνάντηση της Παρασκευής θεωρούνταν επιβεβαιωμένη μέχρι και λίγες ώρες νωρίτερα, ωστόσο η απόφαση των δύο πλευρών να προχωρήσουν στην υπογραφή της συμφωνίας από τους προέδρους οδήγησε στην προσωρινή αναβολή της εξέτασης του συγκεκριμένου ραντεβού.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διεξαγωγή των συνομιλιών παραμένει σε εκκρεμότητα και θα επανεκτιμηθεί το επόμενο διάστημα, ανάλογα με τις εξελίξεις στη διαδικασία της συμφωνίας.
Την ίδια ώρα, οι βασικές πτυχές της συμφωνίας είχαν αρχίσει να διαρρέουν τις προηγούμενες ημέρες μέσα από αμερικανικά κυβερνητικά στελέχη και ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ενώ η Ουάσινγκτον προχώρησε στη δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου του μνημονίου.
Σε παράλληλο επίπεδο, ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας στη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «βομβαρδίσουν ανελέητα» το Ιράν σε περίπτωση μη τήρησης των όρων της συμφωνίας.
Από ιρανικής πλευράς, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε σε κρατικά μέσα ότι η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ παραμένει έντονη, υπογραμμίζοντας πως η Τεχεράνη συνεχίζει να βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο 14 σημείων
1. Οι δύο πλευρές, μαζί με τους συμμάχους τους στην τρέχουσα σύγκρουση, υπογράφουν το μνημόνιο κατανόησης (MoU) με στόχο την άμεση και οριστική παύση όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα δεσμεύονται να μην ξεκινήσουν καμία στρατιωτική ενέργεια ή απειλή χρήσης βίας μεταξύ τους και να σεβαστούν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει την οριστική λήξη των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα.
2. Οι δύο χώρες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης και να απέχουν από κάθε μορφή ανάμειξης στις εσωτερικές τους υποθέσεις.
3. Δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης.
4. Με την υπογραφή του μνημονίου, οι ΗΠΑ ξεκινούν τη σταδιακή άρση του ναυτικού αποκλεισμού και κάθε περιορισμού προς το Ιράν, με πλήρη άρση εντός 30 ημερών. Προβλέπεται επίσης αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
5. Το Ιράν δεσμεύεται να διευκολύνει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς το Ομάν και αντίστροφα για 60 ημέρες, ενώ θα προχωρήσει σε αποναρκοθέτηση και άρση τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων εντός 30 ημερών. Παράλληλα θα υπάρξει διαβούλευση με το Ομάν και τα παράκτια κράτη για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.
6. Οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, δεσμεύονται για σχέδιο ανασυγκρότησης και οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα οριστικοποιηθεί εντός 60 ημερών, μαζί με τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις.
7. Προβλέπεται σταδιακή άρση όλων των κυρώσεων κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων του ΟΗΕ, του ΔΟΑΕ και των αμερικανικών μονομερών κυρώσεων, στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
8. Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Τα αποθέματα εμπλουτισμένου υλικού θα διαχειριστούν μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί με την εποπτεία του ΔΟΑΕ. Οι δύο πλευρές θα συζητήσουν επίσης το ζήτημα του εμπλουτισμού και των πυρηνικών αναγκών του Ιράν στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
9. Μέχρι την οριστική συμφωνία, διατηρείται το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν δεν αλλάζει το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι ΗΠΑ δεν επιβάλλουν νέες κυρώσεις ούτε αυξάνουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
10. Οι ΗΠΑ θα εκδώσουν άμεσα εξαιρέσεις (waivers) για εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και συναφών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών συναλλαγών, ασφάλισης και μεταφορών.
11. Προβλέπεται η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων, με δυνατότητα πλήρους χρήσης τους από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, σύμφωνα με διαδικασίες που θα συμφωνηθούν.
12. Θα δημιουργηθεί μηχανισμός παρακολούθησης για την εφαρμογή του μνημονίου και της τελικής συμφωνίας.
13. Μετά την έναρξη εφαρμογής βασικών παραγράφων της συμφωνίας, οι δύο πλευρές θα προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις για τα υπόλοιπα ζητήματα.
14. Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
