Στη σκιά του Μπαράκ Ομπάμα βρέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ στη σύνοδο της G7, καθώς η νέα συμφωνία του με το Ιράν προκαλεί έντονες συγκρίσεις με το πυρηνικό σύμφωνο του 2015, το οποίο ο ίδιος είχε καταγγείλει και αποσύρει στην πρώτη του θητεία.
Ο Τραμπ επιχείρησε να απορρίψει τις συγκρίσεις, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία Ομπάμα οδηγούσε το Ιράν προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ενώ η δική του, όπως είπε, λειτουργεί ως «τείχος» απέναντι σε ένα πυρηνικό Ιράν.
Η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με την Τεχεράνη φαίνεται να άνοιξε τον δρόμο για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, οδηγώντας σε αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και σε θετική αντίδραση των αγορών. Ωστόσο, πολιτικά, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται πλέον σε θέση άμυνας.
Ερωτήματα για το κόστος του πολέμου
Οι επικριτές του Τραμπ διερωτώνται αν οι παραχωρήσεις που εμφανίζεται να έκανε η Τεχεράνη δικαιολογούν τους τέσσερις μήνες πολέμου, το τεράστιο οικονομικό κόστος, την εξάντληση αμερικανικών αποθεμάτων οπλισμού και τις εντάσεις με συμμάχους των ΗΠΑ.
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι ο πυρήνας της συμφωνίας μοιάζει με τη JCPOA, τη συμφωνία του 2015 επί προεδρίας Ομπάμα, η οποία περιόριζε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα με αντάλλαγμα άρση κυρώσεων.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που προκαλεί αμηχανία στους Ρεπουμπλικανούς: ο Τραμπ εμφανίζεται να υπερασπίζεται μια συμφωνία που οι συντηρητικοί κατήγγειλαν επί χρόνια ως αποτυχία.
Ο Ομπάμα επιστρέφει στη συζήτηση
Ο Μπαράκ Ομπάμα παρενέβη δημόσια, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει δύσκολα θα είναι ουσιαστικά διαφορετική ή σημαντικά καλύτερη από εκείνη που είχε επιτευχθεί το 2015.
Η παρέμβασή του ήρθε να εντείνει την πολιτική πίεση στον Τραμπ, ο οποίος έχει χτίσει μεγάλο μέρος της εξωτερικής του πολιτικής ταυτότητας πάνω στην απόρριψη της κληρονομιάς Ομπάμα.
Για τον Τραμπ, η ακύρωση της JCPOA υπήρξε μία από τις πιο χαρακτηριστικές αποφάσεις της πρώτης του θητείας. Τώρα, όμως, αντιμετωπίζει την κατηγορία ότι επιστρέφει σε μια παραλλαγή της ίδιας λογικής.
Ο Βανς υπερασπίζεται τον Τραμπ
Ο αντιπρόεδρος JD Vance προσπάθησε να υπερασπιστεί τη νέα συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι η διαφορά είναι θεμελιώδης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία Ομπάμα «δωροδοκούσε» το Ιράν για να περιορίσει προσωρινά το πρόγραμμά του, ενώ η νέα συμφωνία έρχεται μετά την καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και ζητά από την Τεχεράνη να δεσμευθεί ότι δεν θα το ξαναχτίσει.
Η επιχειρηματολογία αυτή, όμως, δεν έχει πείσει όλους τους Ρεπουμπλικανούς, ιδιαίτερα όσο το ακριβές κείμενο της συμφωνίας παραμένει άγνωστο.
Ανησυχία στο Κογκρέσο
Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει το πλήρες κείμενο της συμφωνίας, η οποία αναμένεται να υπογραφεί σε τελετή στην Ελβετία.
Αυτό προκαλεί ανησυχία ακόμη και σε Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές, οι οποίοι ζητούν πλήρη ενημέρωση και έλεγχο από τη Γερουσία πριν η Ουάσινγκτον προχωρήσει σε δεσμεύσεις τέτοιας κλίμακας.
Η γερουσιαστής Joni Ernst τόνισε ότι μια συμφωνία αυτού του μεγέθους χρειάζεται προσεκτική εξέταση, ώστε να διασφαλιστούν τα αμερικανικά συμφέροντα και τα συμφέροντα των συμμάχων των ΗΠΑ.
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής John Kennedy, εκφράζοντας σκεπτικισμό για το αν το Ιράν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο στις δεσμεύσεις του.
Αντιδράσεις από συντηρητικούς και Δημοκρατικούς
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στο Κογκρέσο. Συντηρητικά μέσα ζητούν από τον Τραμπ να δημοσιοποιήσει άμεσα το κείμενο της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να πρόκειται για επιστροφή σε μια εκδοχή της συμφωνίας Ομπάμα.
Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης η πιθανή ελάφρυνση κυρώσεων προς την Τεχεράνη, η δημιουργία επενδυτικού ταμείου για το Ιράν και οι φερόμενοι περιορισμοί στις ισραηλινές κινήσεις στον Λίβανο.
Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί επιτίθενται στον Τραμπ από διαφορετική κατεύθυνση, παρουσιάζοντας τη συμφωνία ως απόδειξη ότι ο πόλεμος με το Ιράν ήταν εξαρχής καταστροφικός και αχρείαστος.
«Συμφωνία γεμάτη κενά»
Αναλυτές στην Ουάσινγκτον εκτιμούν ότι ακόμη και όταν δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο, η συμφωνία θα αφήνει ανοιχτά πολλά κρίσιμα ζητήματα.
Ο Brian Katulis, από το Middle East Institute, εκτίμησε ότι το κείμενο θα μοιάζει με «ελβετικό τυρί», καθώς πολλά από τα πιο δύσκολα σημεία θα παραπεμφθούν σε νέες τεχνικές διαπραγματεύσεις μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η συμφωνία φαίνεται να επαναφέρει την κατάσταση κοντά στο σημείο όπου βρισκόταν πριν από την πολεμική σύγκρουση, με επιπλέον κόστος για την Ουάσινγκτον και παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη ώστε να ανοίξει ξανά το Ορμούζ.
Το μεγάλο πολιτικό ρίσκο
Για τον Τραμπ, το στοίχημα είναι διπλό.
Αν η συμφωνία οδηγήσει σε σταθεροποίηση, επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών και περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, θα μπορεί να την παρουσιάσει ως μεγάλη διπλωματική νίκη.
Αν όμως αποδειχθεί ασαφής, ανεφάρμοστη ή πολύ κοντά στη συμφωνία Ομπάμα που ο ίδιος πολέμησε, τότε κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με πολιτικό κόστος όχι μόνο από τους Δημοκρατικούς, αλλά και από το ίδιο το συντηρητικό στρατόπεδο.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η συμφωνία Τραμπ με το Ιράν είναι πράγματι μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή ή μια πολιτικά επανασυσκευασμένη εκδοχή της συμφωνίας που ο ίδιος κάποτε κατήγγειλε ως καταστροφική.
