Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) της κεμαλικής αντιπολίτευσης βρίσκεται πλέον σε ανοιχτή εσωτερική σύγκρουση, με δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας να διεκδικούν την πολιτική και θεσμική νομιμοποίηση στο μεγαλύτερο κόμμα της τουρκικής αντιπολίτευσης.
Οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών δείχνουν ότι η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στη δικαστική απόφαση περί «mutlak butlan», δηλαδή απόλυτης ακυρότητας του συνεδρίου που είχε οδηγήσει στην ανάδειξη του Οζγκιούρ Οζέλ στην ηγεσία του κόμματος.
Η πλευρά του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου επιχειρεί να λειτουργήσει σαν κανονική διοίκηση του CHP, ανακοινώνοντας συνεδριάσεις, ορίζοντας εκπροσώπους και προετοιμάζοντας την επιστροφή του πρώην προέδρου στο βήμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Την ίδια στιγμή, η πλευρά του Οζγκιούρ Οζέλ κινείται σε δύο επίπεδα: νομικά, με προσφυγή στο Yargıtay κατά της απόφασης, και πολιτικά, με συλλογή υπογραφών για έκτακτο συνέδριο, ώστε να επιβεβαιωθεί εκ νέου η κομματική εντολή.
Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα πρωτοφανούς έντασης στο CHP, με το κόμμα να εμφανίζεται χωρισμένο ανάμεσα σε «διοίκηση δικαστικής επιστροφής» και «εκλεγμένη διοίκηση κομματικής βάσης».
Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου περνά στην αντεπίθεση
Η πιο σημαντική νεότερη κίνηση ήρθε από τον Μουσλίμ Σαρί, εκπρόσωπο της διοίκησης Κιλιτσντάρογλου.
Ο Sarı ανακοίνωσε ότι το CHP θα πραγματοποιήσει συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στις 9 Ιουνίου, όπου θα μιλήσει ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
Δύο ημέρες αργότερα, στις 11 Ιουνίου, έχει προγραμματιστεί συνεδρίαση του Κομματικού Συμβουλίου, με την πλευρά Κιλιτσντάρογλου να επιχειρεί να δείξει ότι αναλαμβάνει πλήρως τον έλεγχο των θεσμικών οργάνων του κόμματος.
Η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί μεταφέρει την αντιπαράθεση από το πεδίο των ανακοινώσεων στο πεδίο της οργανωτικής λειτουργίας. Με απλά λόγια, ο Κιλιτσντάρογλου δεν περιμένει παθητικά την τελική κρίση των δικαστηρίων. Η πλευρά του επιχειρεί να λειτουργήσει ως κανονική ηγεσία.
Ο Μουσλίμ Σαρί παρουσίασε τη νέα Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή, το MYK, ως αφετηρία μιας «νέας αρχής». Σύμφωνα με τον ίδιο, η διοίκηση που συγκροτήθηκε δεν είναι ένα αυθαίρετα διορισμένο όργανο, αλλά προκύπτει από το παλαιότερο Κομματικό Συμβούλιο που είχε εκλεγεί από τους συνέδρους πριν από την ακυρωθείσα κομματική διαδικασία.
Ο Σαρί υποστήριξε ότι η νέα διοίκηση αναλαμβάνει «δύσκολη αποστολή» με στόχο να βγάλει το CHP από την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει και να διαμορφώσει έναν νέο οδικό χάρτη. Παράλληλα, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους στο εσωτερικό, λέγοντας ότι δεν επιθυμούν διάσπαση ή σύγκρουση μέσα στο κόμμα.
Ωστόσο, η ίδια η απόφαση να οριστούν συνεδριάσεις και να εμφανιστεί ο Κιλιτσντάρογλου στην Κοινοβουλευτική Ομάδα ανεβάζει αναπόφευκτα την ένταση.
Ένα ακόμη νέο στοιχείο είναι η πρόθεση της πλευράς Κιλιτσντάρογλου να δημιουργήσει «επιτροπή διαλόγου». Σύμφωνα με τις δηλώσεις Σαρί, η επιτροπή θα συγκροτηθεί μέσα από το MYK, με πρόσωπα που θα επιλέξει ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
Η κίνηση παρουσιάζεται ως προσπάθεια να υπάρξει εσωτερική συνεννόηση και να αποφευχθεί βαθύτερη ρήξη. Στην πράξη, όμως, η επιτροπή διαλόγου έχει και άλλη ανάγνωση: η πλευρά Κιλιτσντάρογλου επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο θεσμικός πόλος που καλεί σε ηρεμία, την ώρα που έχει ήδη πάρει στα χέρια της τη σφραγίδα της δικαστικής απόφασης.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Κοινοβουλευτική Ομάδα
Η ανακοίνωση ότι ο Κιλιτσντάρογλου θα μιλήσει στην Κοινοβουλευτική Ομάδα στις 9 Ιουνίου ανοίγει ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα.
Ποιος ελέγχει πραγματικά την Κοινοβουλευτική Ομάδα του CHP;
Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου θεωρεί ότι, μετά την απόφαση «mutlak butlan», έχει τη νομιμοποίηση να συγκαλέσει και να καθοδηγήσει τη συνεδρίαση.
Η πλευρά Οζέλ, από την άλλη, επιμένει ότι η εκλεγμένη πολιτική ηγεσία δεν μπορεί να ακυρωθεί ουσιαστικά από μια δικαστική παρέμβαση χωρίς να υπάρξει νέα καθαρή εντολή από το συνέδριο.
Το αν η κοινοβουλευτική ομάδα θα ακολουθήσει πειθαρχημένα την πλευρά Κιλιτσντάρογλου ή αν θα προκύψουν δημόσιες αντιδράσεις είναι ένα από τα μεγάλα ερωτήματα των επόμενων ημερών.
Ο Οζγκιούρ Οζέλ καταγγέλλει σχέδιο ανατροπής του
Την ίδια ώρα, ο Οζγκιούρ Οζέλ πέρασε σε σφοδρή αντεπίθεση.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, υποστήριξε ότι στον φυλακισμένο δήμαρχο Κωνσταντινούπολης και υποψήφιο πρόεδρο του CHP, Εκρέμ Ιμάμογλου, έγινε πρόταση να συμπράξει με την πλευρά Κιλιτσντάρογλου για να απομακρυνθεί ο ίδιος από την ηγεσία.
Σύμφωνα με τον Οζγκιούρ Οζέλ, στον Ιμάμογλου ειπώθηκε επανειλημμένα «να ενωθούμε και να ρίξουμε τον Οζέλ», ενώ του προσφέρθηκε ακόμη και η προεδρία του κόμματος.
Η καταγγελία αυτή είναι πολιτικά εκρηκτική, γιατί εμπλέκει στο εσωτερικό θρίλερ τον πιο ισχυρό εκλογικό παράγοντα της αντιπολίτευσης: τον Εκρέμ Ιμάμογλου.
Γιατί ο Ιμάμογλου είναι το κλειδί
Ο Εκρέμ Ιμάμογλου παραμένει, παρά τη φυλάκισή του, το ισχυρότερο πρόσωπο της αντιπολιτευτικής δυναμικής στην Τουρκία.
Η πολιτική του βαρύτητα είναι τεράστια, επειδή συνδέεται με τη νίκη στην Κωνσταντινούπολη και με την προοπτική προεδρικής υποψηφιότητας απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Γι’ αυτό και η καταγγελία Özel ότι ο Ιμάμογλου δέχθηκε πρόταση να πάρει την ηγεσία του CHP δεν είναι απλή εσωκομματική αιχμή.
Είναι μήνυμα προς τη βάση του κόμματος ότι επιχειρήθηκε να χρησιμοποιηθεί ο φυλακισμένος δήμαρχος ως εργαλείο ανατροπής της σημερινής εκλεγμένης διοίκησης.
Ο Özel προσπαθεί έτσι να συνδέσει τη δική του πολιτική νομιμοποίηση με την υπεράσπιση του Ιμάμογλου και της εντολής των συνέδρων.
Η πλευρά Özel μαζεύει υπογραφές για συνέδριο
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το έκτακτο συνέδριο.
Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, η πλευρά Οζέλ έχει ήδη συγκεντρώσει περίπου 900 υπογραφές συνέδρων μέσα σε τρεις ημέρες.
Ο αριθμός αυτός είναι πολιτικά σημαντικός, γιατί δείχνει ότι ένα μεγάλο τμήμα της κομματικής βάσης και των συνέδρων παραμένει ενεργό υπέρ της εκλεγμένης διοίκησης.
Η πλευρά Özel θέλει να οδηγήσει το CHP σε νέο εκλογικό συνέδριο, ώστε να κριθεί ξανά η ηγεσία με κάλπη και όχι μέσα από δικαστική απόφαση.
Αν η διαδικασία προχωρήσει, τότε το CHP θα οδηγηθεί σε νέα εσωκομματική αναμέτρηση με τεράστιο πολιτικό βάρος.
Η προσφυγή στο Yargıtay
Παράλληλα, η πλευρά Οζέλ έχει προσφύγει στο Yargıtay (o Άρειος Πάγος της Τουρκίας) ζητώντας την ακύρωση της απόφασης «mutlak butlan». Αυτό σημαίνει ότι η δικαστική μάχη συνεχίζεται και ότι το τελικό αποτέλεσμα δεν έχει ακόμη κριθεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πότε θα εκδοθεί η απόφαση.
Σε πολιτικά παρασκήνια του AKP, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, συζητείται ότι η κρίση του Yargıtay μπορεί να καθυστερήσει δύο ή τρεις μήνες, ακόμη και μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε το CHP θα ζήσει για μεγάλο διάστημα σε καθεστώς αβεβαιότητας, με δύο πολιτικά κέντρα και ανοιχτή μάχη για τον έλεγχο των οργάνων.
Η πιθανή καθυστέρηση της δικαστικής απόφασης είναι ίσως το πιο επικίνδυνο στοιχείο για το CHP. Αν η τελική κρίση δεν έρθει άμεσα, η σύγκρουση Κιλιτσντάρογλου – Özel θα παγιωθεί στην πράξη. Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου θα συνεχίσει να λειτουργεί ως διοίκηση με βάση τη δικαστική απόφαση.
Η πλευρά Οζέλ θα συνεχίσει να διεκδικεί πολιτική νομιμοποίηση μέσα από υπογραφές, συνέδριο και στήριξη της βάσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει το CHP σε κατάσταση «διπλής εξουσίας», με διαφορετικά κέντρα να οργανώνουν ξεχωριστές κινήσεις και να διεκδικούν τον ίδιο κομματικό μηχανισμό.
Η ατάκα Sarı που προκάλεσε αντιδράσεις
Στα τουρκικά μέσα ξεχώρισε και μια δήλωση του Müslim Sarı που προκάλεσε σχόλια. Ο Sarı είπε ότι οι ψήφοι του CHP από μόνες τους δεν αρκούν για να νικηθεί το AKP και ότι χρειάζονται ευρύτερες συμμαχίες. Η δήλωση αυτή παρουσιάστηκε από επικριτικά μέσα ως περίεργη ή προβληματική, ιδίως επειδή το CHP υπό τον Özgür Özel είχε καταφέρει στις δημοτικές εκλογές να βγει πρώτο κόμμα έπειτα από δεκαετίες.
Για την πλευρά Özel, μια τέτοια δήλωση μπορεί να αξιοποιηθεί ως απόδειξη ότι η διοίκηση Κιλιτσντάρογλου επιστρέφει σε μια παλαιότερη λογική ηττοπάθειας και συμβιβασμών. Για την πλευρά Κιλιτσντάρογλου, αντίθετα, η αναφορά στις συμμαχίες παρουσιάζεται ως ρεαλιστική εκτίμηση για το πώς μπορεί να νικηθεί η κυβερνητική συμμαχία.
Διαμεσολάβηση από βαριά ονόματα του κόμματος
Μέσα σε αυτό το κλίμα, τρία πρόσωπα με ειδικό βάρος στο CHP επιχειρούν να κινηθούν ως γέφυρα.
Ο Engin Altay, ο Ali Öztunç και ο Gürsel Erol συναντήθηκαν με τον Özgür Özel και στη συνέχεια είδαν και τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
Η συνάντηση με τον Κιλιτσντάρογλου διήρκεσε περίπου μία ώρα, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα.
Οι τρεις είχαν προηγουμένως ταχθεί υπέρ μιας πορείας προς συνέδριο τον Οκτώβριο, μια πρόταση που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ενδιάμεση λύση ανάμεσα στην άμεση σύγκρουση και στην πλήρη παράταση της αβεβαιότητας.
Το αν μπορούν πράγματι να γεφυρώσουν τις δύο πλευρές παραμένει ανοιχτό.
Το CHP μπροστά σε τρία σενάρια
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, διαμορφώνονται τρία βασικά σενάρια.
- Το πρώτο είναι η πλευρά Κιλιτσντάρογλου να εδραιώσει τον έλεγχο των οργάνων, να πραγματοποιήσει την Κοινοβουλευτική Ομάδα της 9ης Ιουνίου και το Parti Meclisi της 11ης Ιουνίου, εμφανίζοντας εικόνα θεσμικής κανονικότητας.
- Το δεύτερο είναι η πλευρά Özel να επιβάλει πολιτικά τη δυναμική του έκτακτου συνεδρίου, αξιοποιώντας τις εκατοντάδες υπογραφές των συνέδρων και τη στήριξη των στελεχών που θεωρούν τη δικαστική απόφαση παρέμβαση στην κομματική βούληση.
- Το τρίτο είναι μια μεταβατική εσωκομματική συμφωνία, πιθανώς με χρονικό ορίζοντα νέου συνεδρίου, ώστε να αποφευχθεί διάσπαση.
Προς το παρόν, όμως, καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διατεθειμένη να εγκαταλείψει τον βασικό της ισχυρισμό.
Γιατί η κρίση αφορά ολόκληρη την Τουρκία
Η κρίση στο CHP δεν είναι απλώς εσωκομματική.
Αφορά το σύνολο του τουρκικού πολιτικού συστήματος, γιατί το CHP είναι ο βασικός φορέας της αντιπολίτευσης απέναντι στον Ερντογάν.
Αν το κόμμα βυθιστεί σε μακρά εσωτερική σύγκρουση, η αντιπολίτευση χάνει την πρωτοβουλία που είχε αποκτήσει μετά τις δημοτικές νίκες και την άνοδο του Ιμάμογλου.
Αν, αντίθετα, η πλευρά Özel καταφέρει να μετατρέψει την κρίση σε νέα επιβεβαίωση από τη βάση, τότε μπορεί να εμφανιστεί ακόμη πιο ισχυρή απέναντι στην κυβέρνηση.
Η έκβαση θα επηρεάσει όχι μόνο την ηγεσία του CHP, αλλά και τη στρατηγική της αντιπολίτευσης για τις επόμενες εθνικές και προεδρικές εκλογές.
Το συμπέρασμα
Οι τελευταίες ώρες δείχνουν ότι το CHP δεν βρίσκεται απλώς σε κρίση ηγεσίας. Βρίσκεται σε μάχη νομιμοποίησης. Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου έχει τη δικαστική απόφαση και επιχειρεί να οργανώσει θεσμικά την επιστροφή της. Η πλευρά Οζέλ έχει την εκλογική νομιμοποίηση του συνεδρίου που ακυρώθηκε, τη δυναμική των υπογραφών και την πολιτική σύνδεση με τον Ιμάμογλου.
Στο κέντρο αυτής της σύγκρουσης βρίσκεται το ερώτημα ποιος εκφράζει πραγματικά το CHP: η διοίκηση που επανήλθε με την απόφαση «mutlak butlan» ή η ηγεσία που επιμένει ότι μόνο ένα νέο συνέδριο μπορεί να λύσει την κρίση.
Οι ημερομηνίες-κλειδιά είναι πλέον δύο: 9 Ιουνίου, όταν ο Κιλιτσντάρογλου αναμένεται να μιλήσει στην Κοινοβουλευτική Ομάδα, και 11 Ιουνίου, όταν θα συνεδριάσει το Κομματικό Συμβούλιο. Μέχρι τότε, το CHP θα βρίσκεται σε μια εύθραυστη κατάσταση, όπου κάθε δήλωση, κάθε υπογραφή και κάθε κίνηση στελέχους μπορεί να αλλάξει τους εσωτερικούς συσχετισμούς.
Το κόμμα που φιλοδοξούσε να αμφισβητήσει τον Ερντογάν βρίσκεται τώρα μπροστά στο πιο δύσκολο ερώτημα: μπορεί να λύσει τη δική του κρίση πριν η κρίση αυτή ακυρώσει την αντιπολιτευτική του δυναμική;
