Περισσότεροι από 70 πολιτιστικοί χώροι μεγάλης ιστορικής σημασίας έχουν καταστραφεί μέχρι στιγμής από τις επιθέσεις στο Ιράν, θέτοντας σε κίνδυνο και την ταυτότητα της χώρας. Το Ιράν είναι μια χώρα που έχει μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και σε κάθε πόλεμο ένα μέρος της ταυτότητας χάνεται και οι επόμενες γενιές θα τη βρίσκουν μόνο στα βιβλία. Ιρανοί αρχαιολόγοι στέλνουν σήμα κινδύνου προς τις ΗΠΑ αλλά και προς τη διεθνή κοινότητα, ότι κινδυνεύει να διαγραφεί ένα κομμάτι της αναντικατάστατης κληρονομιάς της χώρας.
Το Ιράν διαθέτει μία από τις πλουσιότερες συγκεντρώσεις ιστορικής αρχιτεκτονικής και αστικής κληρονομιάς στον κόσμο. Η χώρα έχει 29 μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, που εκτείνονται σε περισσότερες από δύο χιλιετίες, από αρχαίες αυτοκρατορικές πρωτεύουσες έως ισλαμικά αστικά σύνολα και πόλεις της ερήμου. Ωστόσο, μνημεία που έχουν αντέξει αιώνες εισβολών, πολιτικών αναταραχών και αλλαγών καθεστώτων παραμένουν ευάλωτα στον πόλεμο που εξελίσσεται παρά τη συμφωνία για εκεχειρία. Ακόμη και όταν οι χώροι πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αποτελούν σκόπιμους στόχους, κοντινές εκρήξεις, πυρκαγιές και ωστικά κύματα μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στους τοίχους και διακοσμητικά εσωτερικά στοιχεία.
Ζημιές σε δύο σημαντικούς ιστορικούς χώρους της Τεχεράνης
Στην πρωτεύουσα, την Τεχεράνη, οι αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει ζημιές σε δύο σημαντικούς ιστορικούς χώρους: το Παλάτι Γκολεστάν και το Μεγάλο Παζάρι.
Το Παλάτι Γκολεστάν, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, χρησίμευε ως τελετουργική κατοικία της δυναστείας των Κατζάρ τον 19ο αιώνα. Οι αίθουσές του διαθέτουν περίτεχνα ψηφιδωτά από καθρέφτες, ζωγραφισμένα πλακίδια και ένα αρχιτεκτονικό ύφος που συνδυάζει περσικές παραδόσεις με ευρωπαϊκές επιρροές, αντανακλώντας μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν ερχόταν σε πιο άμεση επαφή με τα παγκόσμια καλλιτεχνικά ρεύματα.
Το συγκρότημα του Παλατιού Σαανταμπάντ στην Τεχεράνη, που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της πόλης, κοντά στη δημοφιλή εμπορική και οικιστική πλατεία Τατζρίς, περιλαμβάνει 18 παλάτια και επαύλεις που χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκαν τόσο από τη δυναστεία των Κατζάρ όσο και από τη δυναστεία των Παχλαβί, καταστράφηκε. Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, τρεις κατασκευές υπέστησαν σοβαρές ζημιές στις 17 Μαρτίου από ωστικά κύματα γειτονικού πλήγματος. Συντρίμμια στους εσωτερικούς χώρους και ζημιές σε οροφές, καθρέφτες, τοίχους, πόρτες και παράθυρα. Το ιρανικό υπουργείο πολιτιστικής κληρονομιάς, τουρισμού και χειροτεχνίας ανακοίνωσε πως ο αριθμός των κατεστραμμένων χώρων μεγαλώνει διαρκώς.
Τα πλήγματα έχουν επηρεάσει επίσης το Ισφαχάν, μία από τις σημαντικότερες ιστορικές πόλεις του Ιράν και πρωτεύουσα των Σαφαβιδών κατά τη διάρκεια μιας χρυσής εποχής της τέχνης, της αρχιτεκτονικής και του εμπορίου. Υπό τον Σάχη Αμπάς Α’, η πόλη μετατράπηκε σε αυτοκρατορικό κέντρο πολιτισμού και πολεοδομικού σχεδιασμού, με επίκεντρο την πλατεία Ναγκσέ Τζαχάν, το μνημειακό σύνολο από τζαμιά, παλάτια και παζάρια που της χάρισε το προσωνύμιο Νεσφ-ε Τζαχάν που σημαίνει «μισός κόσμος».
Τα ωστικά κύματα επηρέασαν αρκετά ιστορικά κτίρια
Σύμφωνα με αξιωματούχους πολιτιστικής κληρονομιάς, τα ωστικά κύματα επηρέασαν αρκετά ιστορικά κτίρια, συμπεριλαμβανομένων της αίθουσας Τιμουρί, του κτιρίου Τζεμπε-Χανέ, του Ρακίμπ-Χανέ, το Μουσείο Διακοσμητικών Τεχνών του Ισφαχάν, της Αίθουσας Ασράφ και του συγκροτήματος του παλατιού Τσεχέλ Σοτούν. Οι ζημιές φέρεται να περιλαμβάνουν καταρρεύσεις οροφών, σπασμένες πόρτες και παράθυρα, καθώς και θραύση υαλοπινάκων σε κοντινά μνημεία όπως το Παλάτι Αλί Καπού.
Οι ζημιές στο Ισφαχάν προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς η πόλη κατέχει κεντρική θέση στην αρχιτεκτονική και πολιτιστική ιστορία του Ιράν. Άκμασε ως πρωτεύουσα των Σαφαβιδών τον 17ο αιώνα και παραμένει μία από τις σημαντικότερες ιστορικές πόλεις του ισλαμικού κόσμου. Ακόμη και περιορισμένες ζημιές σε αυτή την ιστορική πόλη εγείρουν σοβαρές ανησυχίες. Διακοσμητικά στοιχεία όπως τα πλακίδια, οι τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά καθρεφτών συγκαταλέγονται στα πιο εύθραυστα στοιχεία της σαφαβιδικής αρχιτεκτονικής και είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποκατασταθούν όταν χαθούν. Στις σημερινές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι συνομιλίες θα έχουν θετικό χαρακτήρα. Το μείζον ασφαλώς είναι να μην χαθούν άλλες ζωές. Όμως και ο πολιτισμός θα πρέπει να είναι στην ατζέντα και να αποτελέσει ένα ακόμη κίνητρο για την παύση των εχθροπραξιών.
