Σημαντική μείωση των στρατιωτικών μέσων που διαθέτουν για επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη σχεδιάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιταχύνοντας τη στροφή της Ουάσινγκτον προς ένα μοντέλο στο οποίο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα αναλαμβάνουν μεγαλύτερο βάρος για την άμυνα της ηπείρου.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι αλλαγές αφορούν κρίσιμες δυνατότητες της Συμμαχίας, όπως μαχητικά αεροσκάφη, αεροσκάφη ναυτικής επιτήρησης, εναέριους ανεφοδιασμούς, πολεμικά πλοία, υποβρύχιο με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων και μέρος των βομβαρδιστικών που είχαν προβλεφθεί για την άμυνα της Ευρώπης.

Τι σχεδιάζουν να μειώσουν οι ΗΠΑ

Με βάση το σχέδιο που έχει κοινοποιηθεί σε συμμάχους, οι ΗΠΑ σκοπεύουν να μειώσουν τον αριθμό των μαχητικών F-16 και F-15E που είναι διαθέσιμα για επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, από περίπου 150 σε 100.

Παράλληλα, προβλέπεται μείωση των αεροσκαφών ναυτικής αναγνώρισης από 26 σε 15, καθώς και απόσυρση και των οκτώ αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού που μέχρι σήμερα ήταν διαθέσιμα για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Ουάσινγκτον φέρεται να σχεδιάζει την ανακατανομή ενός υποβρυχίου με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων, ενός αεροπλανοφόρου, αρκετών πολεμικών πλοίων και δεκάδων αεροσκαφών που συνδέονται με αποστολές του αεροπλανοφόρου.

Ακόμη, μία από τις δύο ομάδες βομβαρδιστικών που είχαν προβλεφθεί για την άμυνα της Ευρώπης ενδέχεται να μεταφερθεί σε άλλο θέατρο επιχειρήσεων.

Πλήγμα σε επιτήρηση και αποτροπή

Οι μειώσεις προκαλούν ανησυχία επειδή αγγίζουν τομείς στους οποίους οι ΗΠΑ έχουν παραδοσιακά δυσανάλογα μεγάλο ρόλο μέσα στη Συμμαχία.

Η μείωση των αεροσκαφών ναυτικής αναγνώρισης θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα παρακολούθησης ρωσικών υποβρυχίων στον Ατλαντικό και στη Βόρεια Θάλασσα, ενώ η απουσία αεροσκαφών ανεφοδιασμού θα δυσκολέψει αποστολές μεγάλης διάρκειας.

Ανησυχία υπάρχει και για τις δυνατότητες μακρού πλήγματος, καθώς η ανακατανομή πλοίων και υποβρυχίων με πυραυλικές δυνατότητες μπορεί να επηρεάσει την αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία.

Αν και οι Ευρωπαίοι διαθέτουν ορισμένες αντίστοιχες δυνατότητες, ειδικοί εκτιμούν ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ έχει διαφορετικό βάρος, καθώς λειτουργεί ως ισχυρότερο μήνυμα αποτροπής προς τη Μόσχα.

Η στρατηγική Τραμπ και η στροφή προς τον Ινδο-Ειρηνικό

Η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ να περιορίσει την αμερικανική επιβάρυνση για την ευρωπαϊκή άμυνα και να πιέσει τους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τις ευρωπαϊκές χώρες ότι βασίζονται υπερβολικά στην αμερικανική προστασία και δεν επενδύουν αρκετά στις δικές τους ένοπλες δυνάμεις.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον στρέφει όλο και περισσότερους πόρους προς τον Ινδο-Ειρηνικό, όπου οι ΗΠΑ θεωρούν ότι οι προκλήσεις από την Κίνα απαιτούν μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διοίκησης στην Ευρώπη, στρατηγός Άλεξους Γκρίνκεβιτς, έχει μιλήσει για «μη υγιή αλληλεξάρτηση» του ΝΑΤΟ από τις αμερικανικές δυνάμεις, σημειώνοντας ότι το ενδεχόμενο ταυτόχρονων κρίσεων σε διαφορετικά μέτωπα επιβάλλει αλλαγή προτεραιοτήτων.

Η Ευρώπη καλείται να καλύψει το κενό

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει προσπάθεια επανεξοπλισμού, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την αύξηση των απειλών στα ανατολικά σύνορα του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η μετάβαση δεν είναι εύκολη. Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα συντονισμού, ελλείψεις σε κρίσιμα μέσα και καθυστερήσεις σε μεγάλα κοινά αμυντικά προγράμματα.

Η μείωση της αμερικανικής συνεισφοράς μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής για την ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση σε μια στιγμή που η ασφάλεια της ηπείρου παραμένει εύθραυστη.

Φόβοι για το πολιτικό μήνυμα προς τη Ρωσία

Πέρα από τους αριθμούς, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν για το πολιτικό μήνυμα που στέλνει η Ουάσινγκτον.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα αεροσκάφη ή πλοία θα παραμείνουν διαθέσιμα. Είναι αν, σε περίπτωση κρίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι πράγματι έτοιμες να εμπλακούν στρατιωτικά υπέρ των Ευρωπαίων συμμάχων.

Η ανησυχία αυτή εντείνεται από τις συνεχείς ρωσικές προκλήσεις, τις εισόδους drones σε εναέριο χώρο χωρών του ΝΑΤΟ και τον φόβο ότι η Μόσχα μπορεί να δοκιμάσει τα όρια της Συμμαχίας.

Νέα εποχή για το ΝΑΤΟ

Παρά τις περικοπές, οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη. Ωστόσο, η νέα κατεύθυνση δείχνει ότι η εποχή της σχεδόν αυτόματης αμερικανικής κάλυψης της ευρωπαϊκής άμυνας αλλάζει.

Για το ΝΑΤΟ, το μεγάλο στοίχημα είναι αν οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς μπορούν να καλύψουν γρήγορα τα κενά σε αεροπορικές, ναυτικές και αναγνωριστικές δυνατότητες.

Η απόφαση της Ουάσινγκτον δεν σημαίνει αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, αλλά σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή ισορροπιών: λιγότερη Αμερική, περισσότερη ευθύνη για την Ευρώπη και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για την αποτροπή απέναντι στη Ρωσία.