Σοβαρή ανησυχία προκαλεί στους επιστήμονες η απουσία τεράστιας έκτασης θαλάσσιου πάγου στη δυτική Ανταρκτική, σε μια περιοχή που κανονικά αυτή την εποχή θα έπρεπε να καλύπτεται από πάγο.
Στη Θάλασσα Μπελινγκσχάουζεν, δυτικά της Ανταρκτικής Χερσονήσου, οι δορυφορικές παρατηρήσεις δείχνουν ότι λείπουν περίπου 650.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Πρόκειται για έκταση περίπου ίση με τη Γαλλία, γεγονός που έχει σημάνει συναγερμό για τις επιπτώσεις στα οικοσυστήματα της περιοχής, στους αυτοκρατορικούς πιγκουίνους, στα κριλ, αλλά και στους παγετώνες που συνδέονται με τη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
«Είναι αξιοσημείωτο ότι είμαστε στον Ιούνιο και δεν υπάρχει πάγος»
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς στο νότιο ημισφαίριο είναι χειμώνας και ο θαλάσσιος πάγος γύρω από την Ανταρκτική θα έπρεπε να επεκτείνεται ταχύτατα μέχρι την κορύφωσή του τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη περιοχή παραμένει σχεδόν χωρίς πάγο.
Ο δρ Γουίλ Χομπς, ειδικός στον θαλάσσιο πάγο της Ανταρκτικής στο Πανεπιστήμιο της Τασμανίας, χαρακτήρισε την εικόνα «καταθλιπτική», σημειώνοντας ότι είναι εντυπωσιακό να βρισκόμαστε στον Ιούνιο και η περιοχή να παραμένει ουσιαστικά ακάλυπτη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή είναι η τρίτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια που η έκταση του πάγου στη Θάλασσα Μπελινγκσχάουζεν βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Κίνδυνος για πιγκουίνους, κριλ και φώκιες
Η απουσία θαλάσσιου πάγου αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για την άγρια ζωή της Ανταρκτικής.
Το κριλ, που βρίσκεται στη βάση της τροφικής αλυσίδας, χρησιμοποιεί τον πάγο ως καταφύγιο από τους θηρευτές και τρέφεται με φύκη που αναπτύσσονται κάτω από αυτόν. Αν ο πάγος σχηματίζεται αργά ή δεν σχηματίζεται καθόλου, ολόκληρο το οικοσύστημα μπορεί να διαταραχθεί.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για τους αυτοκρατορικούς πιγκουίνους, καθώς οι αποικίες τους εξαρτώνται από σταθερό θαλάσσιο πάγο για την αναπαραγωγή.
Στην ίδια περιοχή, στα τέλη του 2022, χιλιάδες νεοσσοί αυτοκρατορικών πιγκουίνων χάθηκαν σε ένα καταστροφικό επεισόδιο αποτυχίας αναπαραγωγής, όταν ο πάγος διαλύθηκε πρόωρα.
Επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο πάγος πλέον σχηματίζεται πολύ αργά και σπάει πολύ νωρίς, μειώνοντας την επιτυχία αναπαραγωγής των πιγκουίνων και αναγκάζοντας είδη όπως οι φώκιες crabeater να μετακινούνται περισσότερο για να βρουν σταθερό πάγο.
Σύνδεση με καύσωνα στην Ανταρκτική
Η έλλειψη θαλάσσιου πάγου ενδέχεται να συνέβαλε και στην ενίσχυση ενός ακραίου θερμοκρασιακού επεισοδίου που καταγράφηκε στην Ανταρκτική Χερσόνησο.
Στη βάση Esperanza της Αργεντινής, οι μέγιστες θερμοκρασίες έφτασαν τους 15,4 βαθμούς Κελσίου και τους 13,4 βαθμούς Κελσίου στις 5 και 6 Ιουνίου, αντίστοιχα, σε περίοδο όπου η μέση ημερήσια μέγιστη θερμοκρασία είναι περίπου -6,2 βαθμοί Κελσίου.
Η θερμοκρασία ξεπέρασε κατά περισσότερο από 20 βαθμούς τα κανονικά επίπεδα για την εποχή.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο θαλάσσιος πάγος λειτουργεί σαν φυσικός μηχανισμός ψύξης, μετριάζοντας την είσοδο θερμότερων αέριων μαζών από τον βορρά. Όταν αυτός λείπει, η περιοχή μπορεί να θερμαίνεται ευκολότερα.
Φόβοι για παγετώνες και άνοδο της θάλασσας
Η περιοχή βρίσκεται κοντά στους παγετώνες Pine Island και Thwaites, δύο από τους σημαντικότερους παράγοντες απώλειας πάγου στην Ανταρκτική και μελλοντικής ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Οι επιστήμονες φοβούνται ότι, όταν ο προστατευτικός θαλάσσιος πάγος απουσιάζει για μεγάλα διαστήματα, οι πλωτές παγοκρηπίδες μπροστά από τους παγετώνες μπορεί να γίνουν πιο ευάλωτες.
Αν οι παγοκρηπίδες σπάσουν ταχύτερα, οι παγετώνες μπορούν να επιταχύνουν τη ροή τους προς τη θάλασσα, συμβάλλοντας στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης των ωκεανών.
Ένα ανησυχητικό σήμα από την Ανταρκτική
Στις 10 Ιουνίου, η συνολική έκταση του θαλάσσιου πάγου γύρω από την Ανταρκτική ήταν περίπου 11,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, όταν ο μακροπρόθεσμος μέσος όρος για την ίδια ημερομηνία είναι 12,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Η μεγαλύτερη ανωμαλία, όμως, εντοπίζεται στη Θάλασσα Μπελινγκσχάουζεν, όπου η εικόνα θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστη για χειμερινή περίοδο.
Οι επιστήμονες προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν πλήρως τον ρόλο της υπερθέρμανσης του πλανήτη και των αλλαγών στους ωκεανούς. Όμως η επαναλαμβανόμενη απουσία πάγου στην περιοχή τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι κάτι βαθύτερο αλλάζει.
Η δυτική Ανταρκτική στέλνει ένα ακόμη προειδοποιητικό σήμα: η απώλεια θαλάσσιου πάγου δεν είναι απλώς ένα τοπικό φαινόμενο, αλλά μια εξέλιξη με πιθανές συνέπειες για την παγκόσμια στάθμη της θάλασσας, τα οικοσυστήματα και το κλίμα του πλανήτη.
