Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούν μια «μυστική αποστολή» στα Στενά του Ορμούζ, με στόχο να βοηθήσουν τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη του Κόλπου να παρακάμψουν τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στις ροές πετρελαίου, μια κατάσταση που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές εδώ και μήνες.
Σε τηλεοπτικές δηλώσεις του από το Οβάλ Γραφείο την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ιράν δεν γνώριζε πως δεκάδες δεξαμενόπλοια είχαν συνοδευτεί εκτός του αποκλεισμένου διαύλου κατά τη διάρκεια της νύχτας, έχοντας απενεργοποιήσει τους πομπούς εντοπισμού τους.
Αργότερα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να εξέλθουν 200 πλοία, μεταφέροντας περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς αγοραστές σε όλο τον κόσμο.
Είναι πραγματική η «μυστική αποστολή»;
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε σε ακρόαση του Κογκρέσου μετά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι δεν γνώριζε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν βοηθήσει στην έξοδο εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από την περιοχή. Ωστόσο, νωρίτερα στην ίδια ακρόαση είχε αναφέρει ότι ο αμερικανικός στρατός είχε συμβάλει στη μεταφορά ορισμένων ποσοτήτων πετρελαίου εκτός των Στενών του Ορμούζ.
Παρ’ όλα αυτά, η εξέλιξη αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί μυστική για το Ιράν, καθώς το τελευταίο διάστημα πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν καταγράψει αυξανόμενο αριθμό δεξαμενόπλοιων που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τα συστήματα Αυτόματης Αναγνώρισης Πλοίων (AIS) απενεργοποιημένα, ώστε να αποφεύγεται ο εντοπισμός τους.
Σύμφωνα με τη Lloyd’s List, έναν από τους σημαντικότερους παρόχους ναυτιλιακών πληροφοριών παγκοσμίως, οι ΗΠΑ έχουν υποστηρίξει ορισμένες από αυτές τις λεγόμενες «σκιώδεις διελεύσεις» μέσω επιχειρήσεων επιτήρησης. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται αυτόνομα οχήματα, αεροσκάφη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία συνοδεύουν τα πλοία στο νότιο τμήμα των Στενών του Ορμούζ, κοντά στις ακτές του Ομάν και εκτός της εμβέλειας των ιρανικών θέσεων.
Αφού τα πλοία εξέλθουν από την περιοχή, μεταφέρουν τα φορτία τους σε άλλα δεξαμενόπλοια που βρίσκονται σε αναμονή χωρίς να γίνονται αντιληπτά και στη συνέχεια επιστρέφουν στον Κόλπο για να φορτώσουν νέες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο αρχισυντάκτης της Lloyd’s List, Ρίτσαρντ Μιντ, δήλωσε ότι τα δεξαμενόπλοια εξέρχονται από τον Κόλπο και στη συνέχεια πραγματοποιούν μεταφορές φορτίων από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν. Όπως ανέφερε, τα άδεια πλοία που διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ με απενεργοποιημένα τα συστήματα AIS επιστρέφουν στη συνέχεια για να παραλάβουν νέα φορτία πετρελαίου από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ιράκ, επισημαίνοντας ότι «η επιχείρηση αυτή πραγματοποιείται στο σκοτάδι».
Πόσα πλοία πραγματοποιούν αυτές τις διαδρομές
Ο αριθμός των δεξαμενόπλοιων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την κρίση. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι όλο και περισσότερα φορτία καταφέρνουν να επιστρέψουν στις διεθνείς αγορές.
Πριν από την κρίση, κατά μέσο όρο 138 πλοία την ημέρα διέρχονταν από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό, σύμφωνα με το Joint Maritime Information Center.
Μετά την έναρξη του πολέμου, εκτιμάται ότι περίπου ο ίδιος αριθμός πλοίων πραγματοποίησε τη διέλευση κατά τη διάρκεια ολόκληρου του μήνα Μαρτίου, σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence.
Σήμερα, περίπου το 25% των δεξαμενόπλοιων που βρίσκονταν στον Κόλπο κατά την έναρξη της κρίσης έχουν καταφέρει να εγκαταλείψουν την περιοχή μετά την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με τη Lloyd’s List. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο προς αγοραστές στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, οι πραγματικές ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου που εξέρχονται από την περιοχή ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερες. Η απενεργοποίηση των συστημάτων AIS καθιστά δύσκολη την ακριβή παρακολούθηση των κινήσεων των δεξαμενόπλοιων, ενώ υπάρχουν εκτιμήσεις ότι ορισμένα πλοία πραγματοποιούν επαναλαμβανόμενα δρομολόγια μέσω των Στενών του Ορμούζ, μεταφέροντας καύσιμα σε δεξαμενόπλοια που περιμένουν στον Κόλπο του Ομάν.
Δορυφορικές εικόνες καταγράφουν αυτά τα λεγόμενα «σκοτεινά δεξαμενόπλοια» να φορτώνουν σε λιμάνια του Κόλπου πριν ξεκινήσουν τις σκιώδεις διελεύσεις και τις μεταφορές φορτίου από πλοίο σε πλοίο. Αναλυτές της Lloyd’s List κατέγραψαν 36 διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ μεταξύ 1ης και 7ης Ιουνίου, εκ των οποίων οι 17 χαρακτηρίστηκαν «σκοτεινές» και οι 19 ήταν δυνατό να εντοπιστούν.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι συχνά γίνεται αντιληπτό με καθυστέρηση περίπου μίας εβδομάδας ότι ένα πλοίο είχε περάσει προηγουμένως από τα Στενά του Ορμούζ, όταν ενεργοποιεί εκ νέου τον πομπό του σε διαφορετική τοποθεσία, συχνά αρκετά μακριά από την περιοχή. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την ακριβή εκτίμηση του συνολικού αριθμού των «σκοτεινών» διελεύσεων.
Πόσο πετρέλαιο φτάνει τελικά στις αγορές
Λόγω της δυσκολίας καταγραφής των σκιωδών διελεύσεων, ο ισχυρισμός του Τραμπ περί μεταφοράς 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου δεν μπορεί να επαληθευτεί πλήρως, σύμφωνα με τον Guardian. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές της εταιρείας δεδομένων Kpler, ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να είναι γενικά συμβατός με τις ροές αργού πετρελαίου που έχουν παρατηρηθεί από τις χώρες του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν. Ακόμα και αν είναι ακριβής, αντιστοιχεί σε όγκο πετρελαίου που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε μόλις πέντε ημέρες.
Παρά ταύτα, παρατηρητές της αγοράς εκτιμούν ότι πολύ μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου ενδέχεται να εγκαταλείπουν τον Κόλπο από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, καθώς οι μυστικές μεταφορές μέσω «σκοτεινών» διελεύσεων και δεξαμενόπλοιων-μεταφορέων φαίνεται να έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Σύμφωνα με την Kpler, οι μεταφορές φορτίων από πλοίο σε πλοίο ενδέχεται να έχουν συμβάλει στη μεταφορά κατά μέσο όρο περίπου 1,9 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως μέσω των Στενών του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν από τις αρχές Απριλίου.
Η ποσότητα αυτή ενδέχεται να έφτασε ακόμη και τα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στα τέλη Μαΐου, σύμφωνα με εκτιμήσεις της JP Morgan, ή ακόμη και τα 2,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σύμφωνα με την επενδυτική τράπεζα Piper Sandler. Παρ’ όλα αυτά, τα επίπεδα αυτά αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος των 15,6 εκατομμυρίων βαρελιών που διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ πριν από την έναρξη του πολέμου.
Θα μειωθούν οι τιμές του πετρελαίου;
Τις τελευταίες εβδομάδες η τιμή του πετρελαίου Brent έχει υποχωρήσει από επίπεδα άνω των 110 δολαρίων ανά βαρέλι στις αρχές του προηγούμενου μήνα σε περίπου 93 δολάρια ανά βαρέλι αυτή την εβδομάδα, παρά το γεγονός ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται. Μέρος αυτής της αποκλιμάκωσης αποδίδεται στο γεγονός ότι ορισμένα δεξαμενόπλοια καταφέρνουν να παρακάμψουν τον αποκλεισμό.
Η JP Morgan επεσήμανε αυτή την εβδομάδα ότι «εκπληκτικοί όγκοι αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου εξακολουθούν να φαίνεται πως διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ», παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, χάρη στις μυστικές αποστολές φορτίων.
Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να διοχετεύουν συνολικά 4,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως εκτός του Κόλπου μέσω αγωγών, ενώ η Κίνα έχει περιορίσει τις εισαγωγές της, αξιοποιώντας τα ιστορικά υψηλά αποθέματα που διαθέτει.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι χωρίς την πλήρη αποκατάσταση των φυσιολογικών ροών πετρελαίου, οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές αναμένεται να επιστρέψουν.
Ο Γιαν Στιούαρτ, παγκόσμιος οικονομολόγος και στρατηγικός αναλυτής ενέργειας της Piper Sandler, εκτίμησε ότι «τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα», προβλέποντας πως η τιμή του Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 130 δολάρια ανά βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να υποχωρούν και η ζήτηση καυσίμων αυξάνεται κατά τη θερινή περίοδο μετακινήσεων.
