Για πρώτη φορά μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν η συναρπαστική ιστορία των περσικών χαλιών που εκτείνεται χιλιετίες πίσω, απειλείται πλέον σοβαρά καθώς οι εξαγωγές χειροποίητων χαλιών του Ιράν, που κάποτε άξιζαν σχεδόν 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, έχουν πλέον «ουσιαστικά σταματήσει», αντανακλώντας την απότομη πτώση μιας από τις πιο γνωστές εξαγωγές της χώρας.
Τα εξαιρετικά περσικά χαλιά είναι από τα πρώτα που δημιουργήθηκαν ποτέ, εντοπίζοντας την προέλευσή τους στην Αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών, η οποία εκτεινόταν στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική από το 550 π.Χ. έως το 350 π.Χ. Με την ιστορία τους ξεκινά με ταπεινά υλικά, καθώς τα πρώτα χαλιά υφαίνονταν από μπαμπού και μίσχους φυτών που συλλέγονταν από τους βάλτους της κάτω Τρανσοξανίας.
Τα πρώιμα περσικά χαλιά εξυπηρετούσαν τον σκοπό τους, αλλά δεν είχαν την άνεση και την πολυτέλεια των χαλιών από το Ιράν, που γνωρίζουμε σήμερα. Προκειμένου να παράγουν μια πιο ολοκληρωμένη και καλύτερη επένδυση δαπέδου, οι άνδρες άρχισαν να παράγουν ένα είδος χαλιού συνδυάζοντας τα μαλλιά ζώων και κάπως έτσι ξεκίνησε μια ιστορία που έγινε γνωστή και αποδεκτή παγκοσμίως.
Ωστόσο σήμερα με τον πόλεμο οι εξαγωγές χειροποίητων χαλιών του Ιράν, «έχουν σχεδόν φτάσει στο μηδέν», δήλωσε ο Τασμίν Γατί, επικεφαλής της «‘Ενωσης πωλητών χειροτεχνημάτων και παραγωγών χειροποίητων χαλιών» στην επαρχία Fars, στο Ιρανικό Πρακτορείο Ειδήσεων Εργασίας (ILNA), ένα ημιεπίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο που επικεντρώνεται στην εργασία.
Ο Τασμίν Γατί ανέφερε μεταξύ άλλων πως οι εξαγωγές, οι οποίες κάποτε ανέρχονταν κοντά στα 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια, είχαν μειωθεί σε λιγότερο από 50 εκατομμύρια δολάρια τα τελευταία χρόνια, με το 90% πλέον του τομέα παραγωγής και διάθεσης περσικών χαλιών να εξαρτάται από τον τουρισμό, ιδίως τους ξένους επισκέπτες, που πλέον δεν αγοράζουν.
Άδειαζουν οι αργαλειοί: Οι τεχνίτες εγκαταλείπουν την παράδοση αιώνων
«Ορισμένα καταστήματα δεν πραγματοποιούν ούτε μία πώληση κατά τη διάρκεια της εβδομάδας επειδή απλώς δεν υπάρχουν αγοραστές» ανέφερε στο πρακτορείο ILNA και συνέχισε λέγοντας πως «Οι τουριστές αφού πληρώσουν για φαγητό και καθημερινά έξοδα, οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα να ξοδέψουν σε διακοσμητικά είδη, χειροτεχνήματα και χαλιά», ενώ συμπλήρωσε ότι η ύφεση της αγοράς επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος διατάραξε το εμπόριο και επιδείνωσε την οικονομική αβεβαιότητα, ακόμη και καθώς παραμένει σε ισχύ μια εύθραυστη εκεχειρία.
Οι εξαγωγές χειροποίητων χαλιών από το Ιράν που κάποτε απέφεραν έσοδα άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 1994, ένα από τα ισχυρότερα χρόνια του κλάδου, μειώθηκαν στα 69 εκατομμύρια δολάρια το 2019 και σε μόλις 2 εκατομμύρια δολάρια το δεύτερο τρίμηνο του 2020, σύμφωνα με στοιχεία των τελωνείων και εκθέσεις του κλάδου. Μέχρι τον Μάρτιο του 2024, οι εξαγωγές είχαν μειωθεί στα 39,7 εκατομμύρια δολάρια από 426 εκατομμύρια δολάρια το 2017, σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλείται το πρακτορείο ILNA.
Οι φορείς του κλάδου κάνουν λόγο για τις κυρώσεις των ΗΠΑ, τους εμπορικούς περιορισμούς, τους νομισματικούς κανόνες και τον ισχυρότερο ανταγωνισμό από την Ινδία, την Τουρκία, το Αφγανιστάν, την Κίνα και το Πακιστάν για την ύφεση ενώ τονίζουν πως η κάποτε σημαντική αγορά περσικών χαλιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μειώθηκε δραματικά καθώς επανήλθαν οι περιορισμοί στις εισαγωγές ιρανικών χαλιών μετά την αποχώρηση της Ουάσινγκτον από την πυρηνική συμφωνία του 2015, το 2018.
Στις δηλώσεις του ο Τασμίν Γατί υποστηρίζει ότι ο αριθμός των υφαντών χαλιών στην επαρχία Φαρς έχει μειωθεί κατά περίπου 80% από περίπου 6.000 το 2018 σε περίπου 1.000 τώρα . «Όταν τα χαλιά και τα χειροτεχνήματα δεν πωλούνται, φυσικά ο υφαντής δεν θα συνεχίσει να εργάζεται», ανέφερε χαρακτηριστικά ενώ υποστήριξε πώς οι γυναίκες της υπαίθρου μπορούσαν να περάσουν έξι μήνες υφαίνοντας ένα χαλί καλύπτοντας το κόστος των πρώτων υλών και τις οικιακές εργασίες, μόνο και μόνο για να μην βρουν αγορά για το τελικό προϊόν.
