Η τσεχική πρωτοβουλία για την προμήθεια πυρομαχικών στην Ουκρανία χάνει μέρος της δυναμικής της, καθώς ο αριθμός των χωρών που τη χρηματοδοτούν έχει μειωθεί στο μισό μέσα σε λίγους μήνες.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Τσεχίας, Πετρ Πάβελ, μόλις εννέα χώρες συνεχίζουν πλέον να συμμετέχουν οικονομικά στο πρόγραμμα, από έως και 18 χώρες που είχαν στηρίξει την πρωτοβουλία την προηγούμενη χρονιά.
Η πρωτοβουλία που κάλυπτε έως και το 50% των αναγκών της Ουκρανίας
Η πρωτοβουλία της Πράγας είχε εξελιχθεί σε έναν από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς στήριξης του Κιέβου στο πεδίο της μάχης.
Από το 2024, η Τσεχία έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην προμήθεια περισσότερων από 4 εκατομμυρίων βλημάτων πυροβολικού μεγάλου διαμετρήματος προς την Ουκρανία, αναζητώντας διαθέσιμα αποθέματα ακόμη και εκτός ΝΑΤΟ.
Ο Πετρ Πάβελ προειδοποίησε ότι το πρόγραμμα δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί, καθώς, όπως είπε, έχει καλύψει έως και το 50% των πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος που λαμβάνει η Ουκρανία.
Γιατί αποχώρησαν χώρες από το πρόγραμμα
Η μείωση της συμμετοχής έρχεται μετά την επιστροφή του Αντρέι Μπάμπις στην πρωθυπουργία της Τσεχίας, τον περασμένο Δεκέμβριο.
Ο Μπάμπις είχε δεσμευτεί προεκλογικά ότι οι Τσέχοι πολίτες δεν θα πληρώνουν για τα όπλα της Ουκρανίας, υιοθετώντας πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο.
Η αλλαγή πολιτικού κλίματος στην Πράγα φαίνεται πως επηρέασε και άλλες χώρες. Σύμφωνα με δυτικό στρατιωτικό αξιωματούχο, ορισμένοι εταίροι θεωρούν πλέον περίεργο να χρηματοδοτούν ένα πρόγραμμα που δεν στηρίζεται με την ίδια θέρμη από την ίδια την κυβέρνηση της χώρας που το ηγείται.
Η Γερμανία και οι σκανδιναβικές χώρες παραμένουν
Παρότι το προεδρικό γραφείο της Τσεχίας δεν κατονόμασε τις χώρες που αποχώρησαν, δυτικές πηγές αναφέρουν ότι η Γερμανία και ορισμένες σκανδιναβικές χώρες εξακολουθούν να συμμετέχουν.
Ωστόσο, η μείωση από 18 σε 9 χρηματοδότες δημιουργεί ερωτήματα για το μέλλον της πρωτοβουλίας, αλλά και για το πώς θα μοιραστεί το βάρος της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία τους επόμενους μήνες.
Ο Μπάμπις βάζει πρώτα τους Τσέχους πολίτες
Ο Αντρέι Μπάμπις υποστηρίζει ότι η κυβέρνησή του πρέπει να δώσει προτεραιότητα στους πολίτες της Τσεχίας, καθώς τα νοικοκυριά πιέζονται από τους λογαριασμούς ενέργειας και το αυξημένο κόστος ζωής.
Όπως ανέφερε, η Πράγα δεν χρησιμοποιεί δικά της χρήματα για την αγορά των πυρομαχικών, αλλά λαμβάνει χρηματοδότηση από άλλες χώρες και στη συνέχεια αναλαμβάνει την παράδοση του υλικού.
Η θέση αυτή δείχνει τη λεπτή ισορροπία που επιχειρεί να κρατήσει η νέα τσεχική κυβέρνηση: να μη διακόψει πλήρως το πρόγραμμα, αλλά και να μην εμφανιστεί ως βασικός χρηματοδότης του.
Κατηγορίες για έλλειψη διαφάνειας
Κατά την προεκλογική περίοδο, ο Μπάμπις είχε απειλήσει ακόμη και με πλήρη διακοπή της πρωτοβουλίας, επικαλούμενος ζητήματα διαφάνειας.
Είχε θέσει ερωτήματα για το πώς χρησιμοποιούνται τα χρήματα και για το κατά πόσο ωφελείται άμεσα η Czechoslovak Group, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πυρομαχικών στην Ευρώπη.
Η εταιρεία έχει λειτουργήσει ως βασικός εταιρικός εταίρος της τσεχικής κυβέρνησης στην αναζήτηση, προμήθεια και επαναπιστοποίηση βλημάτων πυροβολικού από χώρες εκτός ΝΑΤΟ.
«Δεν έχει πεθάνει, αλλά κινείται πιο αργά»
Ο επικεφαλής της Czechoslovak Group, Μίχαλ Στρναντ, υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία βρέθηκε σε εκκρεμότητα για μερικούς μήνες μετά την ανάληψη της εξουσίας από την κυβέρνηση Μπάμπις, λόγω νομικών ζητημάτων που έπρεπε να αποσαφηνιστούν.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι είναι ακόμη νωρίς για να φανεί αν η Ουκρανία θα λάβει τελικά λιγότερα βλήματα φέτος, καθώς ορισμένες χώρες μπορεί να επιλέγουν πλέον απευθείας αγορές από προμηθευτές, αντί να περνούν μέσα από το τσεχικό σχήμα.
Όπως είπε χαρακτηριστικά, η πρωτοβουλία «δεν έχει πεθάνει», αλλά πλέον κινείται πιο αργά.
Το θέμα πάει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Ο Πετρ Πάβελ θεωρεί ότι το μέλλον της πρωτοβουλίας πρέπει να συζητηθεί στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ουκρανία εξακολουθεί να έχει τεράστιες ανάγκες σε βλήματα πυροβολικού, ενώ η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο φθοράς στο μέτωπο.
Για το Κίεβο, η σταθερή ροή πυρομαχικών είναι κρίσιμη. Για τους Ευρωπαίους, όμως, το ερώτημα γίνεται όλο και πιο δύσκολο: ποιος πληρώνει, ποιος παραδίδει και ποιος αναλαμβάνει το πολιτικό κόστος;
Δύσκολη εξίσωση για την Ευρώπη
Η αποχώρηση χωρών από την τσεχική πρωτοβουλία δείχνει ότι η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία παραμένει ισχυρή, αλλά δεν είναι απεριόριστη ούτε πολιτικά αυτονόητη.
Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη πιέζονται από εσωτερικά προβλήματα, υψηλές τιμές ενέργειας και κόπωση της κοινής γνώμης.
Η Πράγα είχε καταφέρει να δημιουργήσει έναν μηχανισμό που έδινε γρήγορες λύσεις σε ένα από τα πιο επείγοντα προβλήματα του ουκρανικού στρατού. Τώρα, όμως, το πρόγραμμα μπαίνει σε πιο αβέβαιη φάση.
Για την Ουκρανία, το διακύβευμα είναι άμεσο: κάθε καθυστέρηση στην προμήθεια πυρομαχικών μπορεί να επηρεάσει την αντοχή της στο μέτωπο. Για την Ευρώπη, η υπόθεση είναι ένα τεστ αξιοπιστίας στη μακροχρόνια στήριξη του Κιέβου.
