Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η εύθραυστη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που επιτεύχθηκε πριν από λίγες ημέρες δοκιμάζεται ξανά.

Η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον ιρανικών στόχων, ως απάντηση στην επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατά εμπορικού πλοίου στο Στενό του Ορμούζ, προκάλεσε άμεση αντίδραση από την Τεχεράνη, η οποία ανακοίνωσε ότι έπληξε αμερικανικούς στρατιωτικούς στόχους στην περιοχή και προειδοποίησε πως οποιαδήποτε νέα επίθεση θα απαντηθεί με ακόμη μεγαλύτερη ισχύ.

Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου, καθώς από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Κάθε νέα στρατιωτική ένταση στην περιοχή προκαλεί αβεβαιότητα στις αγορές, στη ναυτιλία και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Η αμερικανική επιχείρηση και η απάντηση της Τεχεράνης

Το U.S. Central Command (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν στοχευμένα πλήγματα εναντίον αποθηκών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και εγκαταστάσεων παράκτιων ραντάρ στο νότιο Ιράν. Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, η επιχείρηση αποτέλεσε άμεση απάντηση στην επίθεση με ιρανικό drone εναντίον του φορτηγού πλοίου Ever Lovely, το οποίο έπλεε υπό σημαία Σιγκαπούρης στο Στενό του Ορμούζ. Το πλοίο υπέστη ζημιές στο κατάστρωμα, χωρίς όμως να υπάρξουν θύματα ή να διακοπεί η πορεία του. Η CENTCOM έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο από τα πλήγματα, υποστηρίζοντας ότι η αποστολή ολοκληρώθηκε επιτυχώς.

Η ιρανική πλευρά ανακοίνωσε ότι αμερικανικό βλήμα έπληξε την περιοχή του λιμενοβραχίονα στο Σιρίκ, στην επαρχία Χορμοζγκάν, ενώ αργότερα οι τοπικές αρχές υποστήριξαν ότι το λιμάνι λειτουργεί κανονικά και δεν έχουν καταγραφεί ζημιές στις εγκαταστάσεις ή στον εξοπλισμό.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι, ως αντίποινα, το ναυτικό τους έπληξε «θέσεις όπου σταθμεύουν οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή», χωρίς να προσδιορίσουν τους στόχους ή τις συνέπειες της επίθεσης. Παράλληλα, διαμήνυσαν ότι κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ θα προκαλέσει ακόμη ισχυρότερη απάντηση, επιμένοντας ότι η Τεχεράνη ενεργεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Σκληρή ρητορική από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη

Η αμερικανική κυβέρνηση κατηγορεί ευθέως το Ιράν ότι παραβίασε το μνημόνιο συνεννόησης (MOU), το οποίο αποτέλεσε τη βάση της πρόσφατης συμφωνίας αποκλιμάκωσης.

Η CENTCOM χαρακτήρισε την επίθεση κατά του εμπορικού πλοίου «αδικαιολόγητη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός», υπογραμμίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν την ασφαλή διέλευση της διεθνούς εμπορικής ναυτιλίας από το Στενό του Ορμούζ.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον έχει τηρήσει πλήρως τη συμφωνία.

«Το Ιράν υπέγραψε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός. Την έχουμε τιμήσει. Εάν έχουν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του MOU μπορούν να σηκώσουν το τηλέφωνο. Αλλά η βία θα αντιμετωπίζεται με βία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιμένει ότι η συμφωνία προβλέπει πως το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο της κυκλοφορίας των πλοίων στο Στενό του Ορμούζ και υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις συνιστούν ευθεία παραβίαση των όρων της αποκλιμάκωσης.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Αζίζι, κατηγόρησε τον Ντόναλντ Τραμπ ότι δεν σεβάστηκε τις δεσμεύσεις της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι κάθε νέα παραβίαση θα λάβει απάντηση.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο

Η σημασία του Στενού του Ορμούζ παραμένει καθοριστική για τη διεθνή οικονομία. Η θαλάσσια δίοδος αποτελεί το σημαντικότερο πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου, ενώ μέσω αυτής μεταφέρεται και μεγάλο μέρος του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το Ιράν επανέλαβε ότι το στενό θα πρέπει να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης και του Ομάν, προειδοποιώντας τις χώρες του Κόλπου να μην υποστηρίξουν στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, μετά την ολοκλήρωση περιοδείας του στην περιοχή, εξέδωσε κοινή ανακοίνωση με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, καλώντας να διασφαλιστεί «ελεύθερη, άνευ όρων και απεριόριστη ναυσιπλοΐα» χωρίς μονομερείς ελέγχους ή περιορισμούς.

Ενδείξεις αποκλιμάκωσης στο μέτωπο Ισραήλ – Λιβάνου

Την ίδια ώρα, μια διαφορετική εξέλιξη δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία στην περιοχή. Ισραήλ και Λίβανος υπέγραψαν, με αμερικανική διαμεσολάβηση, συμφωνία-πλαίσιο που προβλέπει την έναρξη διαδικασίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ.

Η συμφωνία προβλέπει σταδιακή ανάπτυξη του λιβανικού στρατού σε περιοχές του νότου, αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων υπό προϋποθέσεις και δημιουργία τριμερούς μηχανισμού στρατιωτικού συντονισμού με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, η εφαρμογή της παραμένει αβέβαιη, καθώς η Χεζμπολάχ έχει ήδη δηλώσει ότι δεν προτίθεται να αφοπλιστεί ούτε να συνεργαστεί με τους όρους της συμφωνίας.

Οι αγορές παρακολουθούν τις εξελίξεις

Παρά τη νέα στρατιωτική ένταση, οι διεθνείς αγορές πετρελαίου είχαν καταγράψει πτώση πριν από τα τελευταία πλήγματα, καθώς η επανέναρξη των φορτώσεων από τη Saudi Aramco στον τερματικό σταθμό Ρας Τανούρα και η αυξημένη διέλευση δεξαμενόπλοιων από το Στενό του Ορμούζ είχαν ενισχύσει την αισιοδοξία για σταδιακή αποκατάσταση των ενεργειακών ροών. Παράλληλα, αυξήθηκαν και οι μεταφορές λιπασμάτων μέσω της περιοχής, περιορίζοντας τους φόβους για νέες ανατιμήσεις στις διεθνείς αγορές τροφίμων.

Ωστόσο, η ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν υπενθυμίζει ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Παρά τις παράλληλες διπλωματικές πρωτοβουλίες και τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης σε άλλα μέτωπα, το παραμικρό επεισόδιο στο Στενό του Ορμούζ είναι αρκετό για να αναζωπυρώσει την κρίση και να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια οικονομία, τις αγορές ενέργειας και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.