Το φθινόπωρο του 1956, ο κόσμος παρακολουθούσε με κομμένη ανάσα μια από τις πιο επικίνδυνες μεταπολεμικές συγκρούσεις.
Η Κρίση του Σουέζ, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές κρίσεις της σύγχρονης Ιστορίας, η οποία έφερε νέα δεδομένα στο διεθνές θαλάσσιο εμπόριο.
Η απόφαση του προέδρου της Αιγύπτου, Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ να εθνικοποιήσει τη Διώρυγα του Σουέζ προκάλεσε την οργή της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου αφού οι δύο μεγάλες αποικιοκρατικές δυνάμεις, διατηρούσαν ισχυρά συμφέροντα στο έργο. Η μεν Γαλλία ως κατασκευαστής και οικονομικός πυλώνας, η δε Βρετανία ως στρατιωτικός και γεωπολιτικός κυρίαρχος στην Αίγυπτο.
Από κοντά, και το Ισραήλ που είδε τότε την ευκαιρία να πλήξει αιγυπτιακές στρατιωτικές υποδομές στο όρος Σινά, στο πλαίσιο της αποδυνάμωσης της Αιγύπτου που ήταν τότε ο βασικός του αντίπαλος.
Το σχέδιο ήταν τριπλό και προέβλεπε ισραηλινή εισβολή στο Σινά, ακολουθούμενη από αγγλογαλλικό τελεσίγραφο και τελικά στρατιωτική επέμβαση με πρόσχημα την προστασία της διώρυγας, όπως αναφέρουν τα ιστορικά αρχεία του BBC.
Οι πολεμικές επιχειρήσεις
Η επιχείρηση μόνο «χειρουργική» δεν ήταν. Αντιθέτως, εξελίχθηκε σε πλήρη πολεμική σύγκρουση σε τρία επίπεδα:
Η ισραηλινή προέλαση στο Σινά
Στις 29 Οκτωβρίου 1956, το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση στη Χερσόνησο του Σινά. Αλεξιπτωτιστές αποβιβάστηκαν κοντά στο πέρασμα Μίτλα, ενώ τεθωρακισμένες μονάδες κινήθηκαν ταχύτατα προς τη διώρυγα.
Η αιγυπτιακή αντίσταση υπήρξε σποραδική αλλά υπαρκτή, με συγκρούσεις σε κομβικά σημεία της ερήμου. Σε λιγότερο από μία εβδομάδα, οι ισραηλινές δυνάμεις είχαν καταλάβει σχεδόν ολόκληρο το Σινά, φτάνοντας σε απόσταση αναπνοής από τη διώρυγα.
Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί
Στις 31 Οκτωβρίου, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία ξεκίνησαν μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς κατά αιγυπτιακών αεροδρομίων και αντιαεροπορικών θέσεων.
Η αιγυπτιακή πολεμική αεροπορία ουσιαστικά εξουδετερώθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, οι βομβαρδισμοί επεκτάθηκαν και σε αστικά κέντρα, προκαλώντας απώλειες αμάχων και ενισχύοντας το διεθνές κύμα καταδίκης.
Η απόβαση στο Πορτ Σάιντ
Η κορύφωση ήρθε στις 5 Νοεμβρίου με αεραπόβαση και αμφίβια επιχείρηση στο Πορτ Σάιντ, στην είσοδο της διώρυγας. Βρετανοί και Γάλλοι αλεξιπτωτιστές κατέλαβαν στρατηγικά σημεία, ενώ ακολούθησε αποβατική επιχείρηση με στόχο τον πλήρη έλεγχο της πόλης.
Εκεί σημειώθηκαν οι πιο σφοδρές μάχες της κρίσης. Οι αιγυπτιακές δυνάμεις και η παλλαϊκή άμυνα με ένοπλους πολίτες και παραστρατιωτικές ομάδες, αντιστάθηκαν σθεναρά μέσα στον αστικό ιστό. Σημειώθηκαν συγκρούσεις σώμα με σώμα και αντάρτικο πόλης που καθυστέρησαν την προέλαση των εισβολέων.
Οι ιστορικές πηγές αναφέρουν περίπου 30 νεκρούς γάλλους και άγγλους στρατιώτες, και δεκάδες τραυματίες.
Τελικά, παρά τη στρατιωτική υπεροχή των επιτιθέμενων, η επιχείρηση δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Η προέλαση σταμάτησε πριν την πλήρη κατάληψη της διώρυγας.
Γιατί απέτυχε επιχειρησιακά
Παρότι στο τακτικό επίπεδο η επιχείρηση είχε επιτυχίες, σε στρατηγικό επίπεδο κατέρρευσε. Οι λόγοι ήταν πολλοί. Κατ’ αρχάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν οικονομική πίεση (ιδίως στη στερλίνα), ενώ η Σοβιετική Ένωση απείλησε ακόμη και με στρατιωτική επέμβαση.
Στο πεδίο, παρά την κατάληψη τμημάτων του Σινά και του Πορτ Σάιντ, η διώρυγα δεν τέθηκε ποτέ πλήρως υπό έλεγχο. Οι Αιγύπτιοι βύθισαν πλοία εντός της διώρυγας, καθιστώντας την μη λειτουργική – ακόμα κι αν καταλαμβανόταν.
Ο αστικός πόλεμος που διεξήχθη στο τελευταίο στάδιο της σύγκρουσης, έγειρε την πλάστιγγα οριστικά υπέρ της Αιγύπτου. Η αντίσταση στο Πορτ Σάιντ έδειξε τα όρια της στρατιωτικής ισχύος σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Το αποτέλεσμα ήταν μια ιδιότυπη ήττα. Στρατιωτική επιτυχία στο πεδίο, αλλά πολιτικοστρατηγική αποτυχία.
Η σύγκριση με τα Στενά του Ορμούζ είναι αναπόφευκτη. Το πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου.
Όπως και στο Σουέζ, η στρατιωτική παρέμβαση σε ένα τέτοιο σημείο δεν αφορά μόνο τοπικές ισορροπίες αλλά εμπλέκει άμεσα τις μεγάλες δυνάμεις, τις αγορές και την παγκόσμια σταθερότητα.
Η Ιστορία, πάντα προσφέρει πολύτιμα διδάγματα, που πολλές φορές αγνοούνται από τους εμπλεκόμενους. Η κρίση του 1956 δείχνει ότι, όπως και στο Ορμούζ, η τακτική νίκη δεν εγγυάται στρατηγική επιτυχία. Το Ιράν, έχει μέχρι στιγμής αποδείξει με επώδυνο τρόπο ότι η οικονομία είναι εξίσου ισχυρό όπλο με τα όπλα στο πεδίο.
