Μια εικόνα από το μέλλον των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων θα έχουν την ευκαιρία να πάρουν όσοι παρακολουθήσουν τη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου που θα πραγματοποιηθεί μεθαύριο στις 11:00 το πρωί στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου της Θεσσαλονίκης. Δίπλα στα γνωστά άρματα μάχης, τα τεθωρακισμένα και τα μαχητικά αεροσκάφη, θα εμφανιστούν προηγμένα αντιπυραυλικά συστήματα, ελληνικής κατασκευής μη επανδρωμένα οχήματα και όπλα υψηλής ακρίβειας, τα οποία αποτυπώνουν τις αλλαγές που συντελούνται στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η άμυνα της χώρας.
Η φετινή παρέλαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς παρουσιάζει στο ευρύ κοινό συστήματα που συνδέονται με την «Ατζέντα 2030», το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάπτυξη της λεγόμενης «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός δικτύου αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας, αλλά και η αξιοποίηση της ρομποτικής τεχνολογίας σε ξηρά, θάλασσα και αέρα. Αρκετά από τα μέσα που θα παρουσιαστούν βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ένταξης ή ανάπτυξης, καθώς η δημόσια εμφάνισή τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν ολοκληρώσει όλα τα στάδια επιχειρησιακής αξιοποίησης.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και οι πύραυλοι που μπορούν να αναχαιτίζουν άλλους πυραύλους
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσουν τα ισραηλινής τεχνολογίας συστήματα David’s Sling και SPYDER, που αποτελούν βασικά στοιχεία της νέας ελληνικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής. Η παρουσίασή τους έρχεται λιγότερο από δύο μήνες μετά την υπογραφή, στις 31 Αυγούστου, της συμφωνίας Ελλάδας και Ισραήλ για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», συνολικής αξίας περίπου 3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η λογική του προγράμματος βασίζεται στην αντιμετώπιση διαφορετικών απειλών από διαφορετικά συστήματα, τα οποία θα ανταλλάσσουν πληροφορίες και θα συνεργάζονται μεταξύ τους. Ένα εχθρικό αεροσκάφος, ένας πύραυλος κρουζ που πετά σε χαμηλό ύψος, ένας βαλλιστικός πύραυλος και ένα μικρό μη επανδρωμένο αεροσκάφος απαιτούν διαφορετικά μέσα εντοπισμού και αναχαίτισης. Η σχεδιαζόμενη ασπίδα επιχειρεί να συνδυάσει αυτές τις δυνατότητες σε ένα ενιαίο δίκτυο αεράμυνας.
Το David’s Sling, γνωστό και ως «Σφενδόνη του Δαβίδ», είναι από τα πλέον προηγμένα συστήματα αυτής της κατηγορίας. Αναπτύχθηκε από την ισραηλινή Rafael σε συνεργασία με την αμερικανική Raytheon και προορίζεται για την αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων κρουζ, ισχυρών ρουκετών και άλλων εναέριων απειλών. Στην καρδιά του βρίσκεται ο πύραυλος Stunner, ο οποίος χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη μέθοδο καταστροφής του στόχου: αντί να βασίζεται στην έκρηξη μιας πολεμικής κεφαλής, επιδιώκει να τον πλήξει απευθείας με πολύ μεγάλη ταχύτητα, αξιοποιώντας την κινητική ενέργεια της σύγκρουσης.
Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, απαιτείται εξαιρετικά ακριβής εντοπισμός και παρακολούθηση του εχθρικού στόχου. Ο πύραυλος διαθέτει εξελιγμένους αισθητήρες, ενώ το σύστημα υποστηρίζεται από ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης, ικανό να παρακολουθεί πολλαπλές απειλές και να παρέχει τα δεδομένα που χρειάζονται για την αναχαίτισή τους. Το David’s Sling είναι ήδη επιχειρησιακά δοκιμασμένο στο Ισραήλ, όπου έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων.
Συμπληρωματικό ρόλο αναλαμβάνει το SPYDER, ένα κινητό αντιαεροπορικό σύστημα της Rafael που μπορεί να μετακινείται μαζί με τις στρατιωτικές δυνάμεις και να αναπτύσσεται σε διαφορετικές θέσεις. Χρησιμοποιεί πυραύλους της οικογένειας Derby και, ανάλογα με τη διαμόρφωσή του, Python-5, προκειμένου να αντιμετωπίζει εχθρικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, drones και κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Το ραντάρ του παρέχει επιτήρηση σε όλες τις κατευθύνσεις, ενώ η δυνατότητα εμπλοκής περισσότερων στόχων ταυτόχρονα ενισχύει την αποτελεσματικότητά του σε περιβάλλον πολλαπλών απειλών.
Στο ευρύτερο πρόγραμμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» περιλαμβάνεται επίσης το σύστημα BARAK MX, μαζί με νέα ραντάρ και κεντρικές υποδομές διοίκησης και ελέγχου. Στόχος είναι οι διαφορετικές μονάδες αεράμυνας να αποκτήσουν κοινή εικόνα των απειλών και να μπορούν να αντιδρούν συντονισμένα, περιορίζοντας τον χρόνο που μεσολαβεί από τον εντοπισμό ενός εχθρικού μέσου έως την αντιμετώπισή του.
Το Drone Dome και η απειλή των μικρών μη επανδρωμένων αεροσκαφών
Ξεχωριστή θέση στην παρέλαση θα έχει και το Drone Dome, το οποίο σχεδιάστηκε ειδικά για την αντιμετώπιση εχθρικών drones. Πρόκειται για μια δυνατότητα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι συγκρούσεις των τελευταίων ετών, ιδιαίτερα στην Ουκρανία, έχουν δείξει ότι ακόμη και σχετικά φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες σε προσωπικό και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Το σύστημα συνδυάζει ραντάρ, αισθητήρες και ηλεκτρονικά μέσα για τον εντοπισμό, την αναγνώριση και την αντιμετώπιση μικρών εναέριων στόχων. Ανάλογα με τον εξοπλισμό του, μπορεί να παρεμβαίνει στις επικοινωνίες ή στα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης ενός εχθρικού drone, δυσχεραίνοντας τον έλεγχό του από τον χειριστή του. Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη αξία για την προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κρίσιμων υποδομών και περιοχών αυξημένης στρατηγικής σημασίας.
Η απόκτησή του αποτελεί μέρος της ευρύτερης ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας, καθώς μαζί με τη βασική συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» υπεγράφη και συμπληρωματική σύμβαση ύψους 26 εκατομμυρίων ευρώ για συστήματα Drone Dome.
«Ανεμογιάννης», «Ανταίος» και «Άρπυια»: Τα ελληνικά ρομπότ που μπαίνουν στο πεδίο της μάχης
Από τα πιο ενδιαφέροντα τεχνολογικά επιτεύγματα που θα παρουσιαστούν στη φετινή παρέλαση θα είναι τρία μη επανδρωμένα συστήματα ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής, με διαφορετικές αποστολές το καθένα. Πρόκειται για τον «Ανεμογιάννη», τον «Ανταίο» και την «Άρπυια», μέσα που αποτυπώνουν την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριας τεχνογνωσίας σε έναν τομέα που αποκτά αυξανόμενη σημασία στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο «Ανεμογιάννης» είναι ένα μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας, σχεδιασμένο να κινείται στη θάλασσα χωρίς πλήρωμα. Με χαμηλό προφίλ, ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα εντοπισμού του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αποστολές προσβολής εχθρικών πλοίων και ελέγχου θαλάσσιων περιοχών. Έχει τη δυνατότητα εκκίνησης τόσο από την ξηρά όσο και από ναυτική πλατφόρμα, ενώ διαθέτει ηλεκτροοπτικούς και θερμικούς αισθητήρες, καθώς και συστήματα αυτόνομης πλοήγησης. Σύμφωνα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν δημοσιοποιηθεί, αναπτύσσει ταχύτητα έως 75 χιλιόμετρα την ώρα και μπορεί να μεταφέρει πολεμική κεφαλή βάρους 50 κιλών. Η σχεδίασή του ακολουθεί μια τάση που έχει ήδη εμφανιστεί στον πόλεμο της Ουκρανίας, όπου μικρά τηλεκατευθυνόμενα ή αυτόνομα σκάφη χρησιμοποιούνται εναντίον μεγαλύτερων πολεμικών πλοίων.
Διαφορετική αποστολή έχει ο «Ανταίος», ένα εξάτροχο μη επανδρωμένο όχημα εδάφους, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει στρατιωτικές μονάδες σε επικίνδυνες συνθήκες. Μπορεί να μεταφέρει εφόδια και πυρομαχικά, να χρησιμοποιείται για τη διακομιδή τραυματιών από το πεδίο της μάχης και να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης και αναγνώρισης. Στις προβλεπόμενες δυνατότητές του περιλαμβάνεται ακόμη η μεταφορά επικοινωνιακού εξοπλισμού ή οπλικών συστημάτων. Το όχημα διαθέτει ωφέλιμο φορτίο έως 600 κιλά και αυτονομία λειτουργίας που φτάνει τις οκτώ ώρες. Η κατασκευή του έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει τον θόρυβο και το θερμικό αποτύπωμά του, χαρακτηριστικά που μπορούν να δυσκολέψουν τον εντοπισμό του από εχθρικά μέσα επιτήρησης.
Την τριάδα συμπληρώνει η «Άρπυια», ένα ελληνικό μη επανδρωμένο αερόχημα που προορίζεται για επιθέσεις ακριβείας. Ανήκει στην κατηγορία των όπλων μιας κατεύθυνσης, δηλαδή των drones που μεταφέρουν εκρηκτικό φορτίο και προσβάλλουν τον στόχο τους χωρίς να επιστρέφουν στη βάση τους. Έχει σχεδιαστεί ώστε να ακολουθεί προκαθορισμένη διαδρομή, να πετά σε χαμηλά ύψη και να αναπτύσσει υψηλές υποηχητικές ταχύτητες, ενώ η περιορισμένη αντανάκλαση που εμφανίζει στα ραντάρ καθιστά δυσκολότερο τον έγκαιρο εντοπισμό του.
Τα νέα «μάτια» του Στρατού και του Πολεμικού Ναυτικού
Η ενίσχυση των δυνατοτήτων επιτήρησης αποτελεί επίσης βασικό μέρος του σχεδιασμού των Ενόπλων Δυνάμεων. Ανάμεσα στα μέσα που αναμένεται να παρουσιαστούν βρίσκεται το γαλλικής κατασκευής Patroller, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στον αέρα, συλλέγοντας πληροφορίες από εκτεταμένες χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές. Η ελληνική προμήθεια αφορά τέσσερα αεροχήματα, με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων αναγνώρισης και παρακολούθησης του Στρατού Ξηράς.
Οι ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες του επιτρέπουν την παρακολούθηση δραστηριοτήτων στο έδαφος, ενώ η μετάδοση εικόνας και δεδομένων σε πραγματικό χρόνο μπορεί να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων από τα στρατιωτικά επιτελεία. Η χρησιμότητά του εκτείνεται από την επιτήρηση συνόρων έως την αναγνώριση στόχων και την υποστήριξη επιχειρήσεων.
Στα μη επανδρωμένα μέσα που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό της παρέλασης βρίσκονται ακόμη ο ελληνικής κατασκευής «Αρχύτας», τα αεροχήματα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης V-BAT, καθώς και τα Orbiter 3, τα οποία μπορούν να υποστηρίζουν την αναγνώριση στόχων για πυραυλικά συστήματα όπως τα Spike NLOS. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει στις στρατιωτικές μονάδες να αποκτούν εικόνα της περιοχής επιχειρήσεων και να εντοπίζουν στόχους χωρίς να χρειάζεται να βρίσκονται σε άμεση οπτική επαφή μαζί τους.
Παρουσία αναμένεται να έχουν και τα μη επανδρωμένα ελικόπτερα Camcopter S-100 και ALTUS LSA A900, τα οποία προορίζονται για αποστολές ναυτικής επιτήρησης. Τέτοια συστήματα μπορούν να απογειώνονται από κατάλληλα εξοπλισμένα πλοία, μεταδίδοντας πληροφορίες και εικόνα υψηλής ευκρίνειας, επεκτείνοντας έτσι τις δυνατότητες παρακολούθησης του θαλάσσιου χώρου.
Τα ελληνικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και η προστασία των αρμάτων από drones
Ιδιαίτερη παρουσία θα έχουν τα ελληνικά συστήματα «Κένταυρος» και «Υπερίων» της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας, τα οποία σχεδιάστηκαν για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών. Ο «Κένταυρος» έχει ήδη συνδεθεί με την ελληνική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου η προστασία πλοίων από εχθρικά drones αποτελεί σημαντικό επιχειρησιακό ζητούμενο. Παράλληλα, αναμένεται να παρουσιαστούν άρματα μάχης με πρόσθετα συστήματα προστασίας από εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σε αυτά περιλαμβάνονται ειδικά μεταλλικά πλέγματα και κατασκευές που τοποθετούνται πάνω από ευάλωτα σημεία των οχημάτων, με σκοπό να περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων από μικρά drones, ιδιαίτερα εκείνων που κατευθύνονται προς τον στόχο μέσω κάμερας από τον χειριστή τους. Η εφαρμογή τέτοιων λύσεων αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά διδάγματα του πολέμου στην Ουκρανία, όπου ακόμη και τα ισχυρότερα τεθωρακισμένα έχουν αποδειχθεί ευάλωτα σε επιθέσεις από μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Πρόκειται για μέτρα πρόσθετης προστασίας, με αποτελεσματικότητα που εξαρτάται από τον τύπο της επίθεσης, και όχι για απόλυτη θωράκιση των οχημάτων.
Στην παρέλαση θα συμμετάσχουν επίσης τμήματα των Ειδικών Δυνάμεων, με σύγχρονο εξοπλισμό για χερσαίες και ναυτικές επιχειρήσεις, υποβρύχια οχήματα ατομικής μετακίνησης και μέσα ταχείας επέμβασης. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν στοιχεία του νέου εξοπλισμού του Πεζικού, με έμφαση στην προστασία του προσωπικού και στη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ στρατιωτών και μονάδων.
Rafale, F-16 Viper και όπλα ακριβείας στον ουρανό της Θεσσαλονίκης
Το αεροπορικό σκέλος της παρέλασης θα περιλαμβάνει διελεύσεις μαχητικών Rafale και F-16, με ιδιαίτερη έμφαση στα αναβαθμισμένα F-16 Viper. Η Πολεμική Αεροπορία παρέλαβε στις 16 Σεπτεμβρίου το 60ό εκσυγχρονισμένο αεροσκάφος αυτού του τύπου, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που αναβαθμίζει σημαντικά τις δυνατότητες εντοπισμού και αντιμετώπισης εναέριων απειλών. Τα F-16 Viper διαθέτουν προηγμένα ραντάρ ενεργής ηλεκτρονικής σάρωσης APG-83, τα οποία επιτρέπουν την παρακολούθηση πολλαπλών στόχων και προσφέρουν στους χειριστές πληρέστερη εικόνα της επιχειρησιακής κατάστασης. Σε συνδυασμό με τα Rafale, ενισχύουν τις δυνατότητες της χώρας σε αποστολές αεροπορικής υπεροχής και προσβολής στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.
Στο επίγειο τμήμα σχεδιάζεται να παρουσιαστεί και μέρος του σύγχρονου οπλισμού των μαχητικών, όπως οι πύραυλοι Meteor και SCALP, τα όπλα ακριβείας Rampage, οι αντιραντάρ πύραυλοι AGM-88 HARM, οι συλλογές καθοδήγησης SPICE και τα πυρομαχικά AGM-154 JSOW. Πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες όπλων, σχεδιασμένες για αποστολές από την καταστροφή εχθρικών ραντάρ και εγκαταστάσεων έως την προσβολή στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.
Στους σχηματισμούς που αναμένονται στον ουρανό της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνονται ακόμη ελικόπτερα Apache, Chinook, NH-90, Huey και Kiowa Warrior. Ειδικά για τα Apache, βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα αναβάθμισης με νέα ηλεκτροοπτικά συστήματα και δυνατότητες αξιοποίησης των πυραύλων Spike NLOS, με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους απέναντι σε στόχους πέρα από την άμεση οπτική επαφή. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προγραμματισμένη συμμετοχή ενός μεταγωγικού KC-390 Millennium της πορτογαλικής Πολεμικής Αεροπορίας. Θυμίζουμε ότι οι δοκιμαστικές πτήσεις της 23ης Οκτωβρίου περιλάμβαναν επίσης ιστορικά αεροσκάφη Harvard και P-51 Mustang, συνδέοντας την αεροπορική ιστορία με τη σύγχρονη τεχνολογία. Να σημειωθεί τέλος ότι η κορύφωση του αεροπορικού προγράμματος αναμένεται να έρθει με την επίδειξη του μεμονωμένου F-16 της ομάδας «Ζευς», την οποία έχει αναλάβει ο επισμηναγός Χρήστος-Πάρις Χαρίτος.
