Σε δύσκολη θέση βρέθηκε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, όταν Δανός δημοσιογράφος τον ρώτησε ευθέως αν επηρεάζεται ο αυτοσεβασμός του από τη στάση που τηρεί απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.
Η αιχμηρή ερώτηση τέθηκε στη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και αφορούσε τη σιωπή του Ρούτε όταν ο Αμερικανός πρόεδρος μιλούσε για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επιτιθόταν σε συμμάχους και απειλούσε την Ισπανία με οικονομικά αντίποινα.
Ο Ρούτε δεν απάντησε άμεσα στο προσωπικό σκέλος της ερώτησης. Αντίθετα, επέλεξε να υπερασπιστεί τον Τραμπ, αποδίδοντάς του καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών και στη μεταμόρφωση της Συμμαχίας.
Η ερώτηση που πάγωσε την αίθουσα
Τον λόγο πήρε ο Ράσμους Σβάνεμποργκ, δημοσιογράφος του δανικού πρακτορείου ειδήσεων Ritzau, ο οποίος απευθύνθηκε στον επικεφαλής του ΝΑΤΟ χωρίς διπλωματικές περιστροφές.
«Μαρκ, κάθεστε δίπλα στον Ντόναλντ Τραμπ σε στιγμές κατά τις οποίες μιλά για κατάκτηση της Γροιλανδίας, επιτίθεται σε συμμάχους όπως η Ισπανία και ξεκινά εμπορικούς πολέμους — πράγματα με τα οποία δεν φαίνεται ότι θα συμφωνούσε ο παλιός Μαρκ Ρούτε. Επηρεάζεται καθόλου ο αυτοσεβασμός σας όταν κάθεστε δίπλα του και δεν λέτε τίποτα;», ρώτησε.
Η αναφορά στον «παλιό Μαρκ Ρούτε» παρέπεμπε στην περίοδο κατά την οποία ο Ολλανδός πολιτικός, ως πρωθυπουργός της χώρας του, εμφανιζόταν συχνά ως υπερασπιστής της ευρωπαϊκής θεσμικής αυτονομίας και της διεθνούς συνεργασίας.
Η ερώτηση έθεσε στο επίκεντρο τη νέα στάση Ρούτε, ο οποίος, από τη στιγμή που ανέλαβε την ηγεσία του ΝΑΤΟ, έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην προσωπική διαχείριση του Τραμπ και στην αποφυγή μιας νέας κρίσης στις διατλαντικές σχέσεις.
Απέφυγε να απαντήσει ευθέως
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ δεν αναφέρθηκε ούτε στον αυτοσεβασμό του ούτε στο αν αισθάνεται άβολα όταν κάθεται δίπλα στον Τραμπ και δεν αντιδρά δημόσια.
«Αυτό που κάνω πάντοτε είναι να αναγνωρίζω πότε κάποιος αξίζει έπαινο», απάντησε, προσθέτοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να επαινεθεί επειδή το ΝΑΤΟ είναι σήμερα ισχυρότερο.
Ο Ρούτε παραδέχθηκε ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών συνδέεται και με τη ρωσική απειλή και τον πόλεμο στην Ουκρανία, επέμεινε όμως ότι ο Τραμπ κατάφερε να επιβάλει κάτι που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωκαν εδώ και δεκαετίες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος πέτυχε μεγαλύτερη κατανομή των βαρών μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών — ένα αίτημα που, όπως είπε, υπήρχε ήδη από την εποχή του προέδρου Ντουάιτ Αϊζενχάουερ.
«Έκανε την Ευρώπη ισχυρότερη»
Ο Μαρκ Ρούτε υποστήριξε ότι η πίεση που άσκησε ο Τραμπ στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις οδήγησε σε σημαντική αύξηση των στρατιωτικών επενδύσεων.
«Αυτό κάνει την Ευρώπη ισχυρότερη και την καθιστά πιο σημαντική για τις Ηνωμένες Πολιτείες ως εταίρο», ανέφερε.
Χαρακτήρισε την εξέλιξη μεταμορφωτική για τη Συμμαχία, συνδέοντας τη Σύνοδο της Άγκυρας με τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί έναν χρόνο νωρίτερα στη Χάγη.
Ο γενικός γραμματέας είχε δηλώσει ήδη από την έναρξη της συνέντευξης Τύπου ότι οι σύμμαχοι υποδέχθηκαν θερμά την ηγεσία Τραμπ και ότι οι αποφάσεις του είχαν συμβάλει στη δημιουργία ενός ισχυρότερου και δικαιότερου ΝΑΤΟ.
Η απάντηση για τη Γροιλανδία
Στο ζήτημα της Γροιλανδίας, ο Ρούτε απέφυγε και πάλι να τοποθετηθεί πάνω στην ουσία των αμερικανικών διεκδικήσεων.
Αντί να σχολιάσει τις δηλώσεις του Τραμπ περί απόκτησης ή ελέγχου της Γροιλανδίας, είπε ότι συμφωνεί μαζί του ως προς τη στρατηγική σημασία του Αρκτικού Κύκλου και την ανάγκη αντιμετώπισης της αυξανόμενης παρουσίας της Ρωσίας και της Κίνας στον «Υψηλό Βορρά».
«Έχουμε το ΝΑΤΟ γι’ αυτό. Ας συνεργαστούμε», ανέφερε, παρουσιάζοντας τη συλλογική συμμαχική δράση ως την κατάλληλη απάντηση στις ανησυχίες της Ουάσιγκτον.
Δεν απάντησε, όμως, εάν θεωρεί αποδεκτό ένας σύμμαχος να μιλά για την απόκτηση εδάφους που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν είχε ξεκαθαρίσει από την Άγκυρα ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και ότι η Δανία είναι έτοιμη να υπερασπιστεί κάθε εκατοστό της επικράτειάς της.
Οι επιθέσεις Τραμπ στην Ισπανία
Ο Δανός δημοσιογράφος αναφέρθηκε επίσης στις επιθέσεις του Τραμπ κατά της Ισπανίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη Μαδρίτη «κακό σύμμαχο», κατηγορώντας την ότι δεν συμμετέχει επαρκώς στις αμυντικές δαπάνες και ότι δεν στήριξε τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Έφτασε μάλιστα στο σημείο να ζητήσει διακοπή των εμπορικών σχέσεων με την Ισπανία, πριν αλλάξει αργότερα τόνο και δηλώσει ότι στη συνεδρίαση των ηγετών επικράτησαν «αγάπη» και «ενότητα».
Παρά τη δημόσια επίθεση σε ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, ο Ρούτε δεν επέκρινε τον Τραμπ. Σε προηγούμενη απάντησή του είχε παρομοιάσει τη Συμμαχία με οικογένεια στην οποία οι φίλοι μπορούν να τσακώνονται και να γίνονται ισχυρότεροι.
Η στρατηγική της κολακείας
Η στάση του Μαρκ Ρούτε απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ έχει περιγραφεί ως μια προσπάθεια να κρατηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμευμένες στο ΝΑΤΟ μέσω επαίνων, προσωπικής επικοινωνίας και αναγνώρισης των αμερικανικών απαιτήσεων.
Η συγκεκριμένη τακτική μπορεί να έχει πρακτικά αποτελέσματα, καθώς ο Τραμπ δήλωσε μετά την κλειστή συνεδρίαση ότι επιθυμεί οι Ηνωμένες Πολιτείες να παραμείνουν στη Συμμαχία.
Έχει, όμως, και πολιτικό κόστος. Ο γενικός γραμματέας καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης της αμερικανικής συμμετοχής και στην υποχρέωσή του να εκπροσωπεί το σύνολο των συμμάχων — ακόμη και όταν αυτοί βρίσκονται στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον.
Η ερώτηση του Ράσμους Σβάνεμποργκ ανέδειξε ακριβώς το κόστος αυτής της ισορροπίας: μέχρι πού μπορεί να φτάσει η διπλωματική ανοχή πριν μετατραπεί σε πολιτική σιωπή;
Η απάντηση που δεν δόθηκε
Ο Μαρκ Ρούτε παρουσίασε μια εκτενή υπεράσπιση της συμβολής του Τραμπ στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Μίλησε για τη Ρωσία, την Ουκρανία, την Κίνα, τον Αρκτικό Κύκλο και τη στρατηγική ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
Δεν απάντησε, ωστόσο, στο βασικό ερώτημα: αν η δημόσια σιωπή του απέναντι στις επιθέσεις του Τραμπ κατά κυρίαρχων συμμάχων επηρεάζει τον αυτοσεβασμό του.
Η στιγμή έγινε έτσι μία από τις πιο χαρακτηριστικές της συνέντευξης Τύπου. Ο δημοσιογράφος έθεσε ένα προσωπικό και πολιτικό ερώτημα, ενώ ο Ρούτε απάντησε με τον απολογισμό των αμυντικών δαπανών.
Και κάπως έτσι, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κατάφερε να υπερασπιστεί τον Τραμπ — χωρίς να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
