Δύο είναι οι προτεραιότητες στη βασική ατζέντα της συνόδου του ΝΑΤΟ την επόμενη εβδομάδα: η έντονη πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του αμυντικού βάρους και η αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία.
Καθώς η Ευρώπη επανεξοπλίζεται, ο Βλαντίμιρ Πούτιν παραμένει ισχυρός στο πεδίο της Ουκρανίας και έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες νέας επιθετικής ενέργειας. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι σύμμαχοι δεν μπορούν να κινηθούν με χαλαρούς ρυθμούς. Οι πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη συμβατική άμυνα της Ευρώπης είναι πλέον σαφείς. Η ενίσχυση της αποτροπής και της άμυνας των κρατών της Βαλτικής από τώρα μπορεί να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην Ουάσιγκτον, τη Μόσχα, το Πεκίνο και πέραν αυτών ότι η Συμμαχία ανταποκρίνεται στις προκλήσεις.
Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο με το Ιράν αποτέλεσε επίσης σημείο έντονης τριβής μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης και των Ευρωπαίων συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία παρείχαν στις αμερικανικές δυνάμεις δικαιώματα χρήσης βάσεων και υπερπτήσεων κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, παρά το γεγονός ότι πολιτικά αντιτάχθηκαν σε αυτήν, άλλες χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, δεν το έπραξαν, γεγονός που προκάλεσε έντονη κριτική από τις Ηνωμένες Πολιτείες και προειδοποιήσεις περί συνεπειών. Ορισμένοι σύμμαχοι επισημαίνουν επίσης ότι δεν συμμετείχαν στην αρχική απόφαση για την έναρξη του πολέμου ούτε στις συζητήσεις σχετικά με την εξέλιξή του, ενώ υπογραμμίζουν ότι οι επιχειρήσεις εκτός της περιοχής ευθύνης του ΝΑΤΟ πρέπει να εγκρίνονται από το σύνολο των κρατών-μελών της Συμμαχίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται στις διμερείς συναντήσεις με τους ηγέτες στην τουρκική πρωτεύουσα να τους το υπενθυμίσει.
Ο Ερντογάν αναμένεται να απολαύσει τον ρόλο του οικοδεσπότη. Άλλωστε νιώθει ότι στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή τοποθετήθηκε σωστά. Οι επίσημες επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ – καθώς και η εγγύηση συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 – περιορίζονται στην ευρωατλαντική περιοχή που ορίζεται στο Άρθρο 6 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, η οποία εξαιρεί τις περιοχές ανατολικά και νότια της Τουρκίας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενεργοποιήθηκαν οι αμυντικοί μηχανισμοί του ΝΑΤΟ όταν ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατευθύνθηκαν προς την Τουρκία. Ωστόσο, η Τουρκία δεν ζήτησε την ενεργοποίηση της ρήτρας συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5, ούτε η ίδια ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν την έγκριση διεξαγωγής επιχείρησης του ΝΑΤΟ εκτός της περιοχής ευθύνης του, στην οποία τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να συμμετάσχουν εφόσον το επιθυμούσαν.
Στο παρασκήνιο ο Τραμπ μπορεί να θέσει θέμα ενδεχόμενης αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ ή διακοπή της χρηματοδότησης της Συμμαχίας. Όμως η αποχώρηση από το ΝΑΤΟ απαγορεύεται από την αμερικανική νομοθεσία χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, συμπεριλαμβανομένης της πλειοψηφίας των δύο τρίτων στη Γερουσία, όπως ακριβώς απαιτείται και για την κύρωση μιας διεθνούς συνθήκης.
Αυτό καθιστά την επίσημη αποχώρηση ιδιαίτερα δύσκολη – η οποία, σε κάθε περίπτωση, θα απαιτούσε την παρέλευση ενός έτους από την επίσημη καταγγελία της Συνθήκης έως την πραγματική αποχώρηση από τη Συμμαχία. Ωστόσο, οι έντονες πιέσεις προς τους συμμάχους, ακόμη και οι απειλές στρατιωτικής δράσης, όπως συνέβη κατά τη διαμάχη για τη Γροιλανδία τον Ιανουάριο, εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της αμερικανικής δέσμευσης. Παρ’ όλα αυτά, η συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ και η υποστήριξη προς τη Συμμαχία εξακολουθούν να απολαμβάνουν ισχυρή διακομματική στήριξη στο Κογκρέσο, γεγονός που αναμένεται να διασφαλίσει τη συνέχιση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ.
Η διατήρηση αξιόπιστης αποτροπής στη Συμμαχία είναι κρίσιμη όχι μόνο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, αλλά και για την προστασία των διατλαντικών θαλάσσιων οδών, των υποθαλάσσιων καλωδίων επικοινωνίας, των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων και της πρόσβασης στις μελλοντικές εμπορικές διαδρομές.
Η Ρωσία έχει εκσυγχρονίσει τις στρατιωτικές της βάσεις στην αρκτική επικράτειά της, έχει επεκτείνει τον στόλο των παγοθραυστικών της και έχει ενισχύσει τον Βόρειο Στόλο της, που εδρεύει στη Χερσόνησο Κόλα, όπου βρίσκεται σημαντικό μέρος της θαλάσσιας πυρηνικής αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.
Η Συμμαχία απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εξειδικευμένες στρατιωτικές δυνατότητες, όπως παγοθραυστικά, υποβρύχια, δορυφόρους επιτήρησης, μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς, υποθαλάσσιους αισθητήρες και συστήματα επικοινωνιών κατάλληλα για αρκτικές συνθήκες.
Ο Τραμπ αναμένεται να μείνει λίγες ώρες στην Άγκυρα. Θα είναι όμως αρκετό για να θέσει όλους τους προβληματισμούς του, να δώσει το στίγμα για όλα αυτά τα θέματα και κυρίως να είναι ο πρωταγωνιστής.
