Ο νέος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών (ΚΕΕΔ) παρουσιάστηκε σήμερα σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, παρουσία του Υπουργού Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη, του Υφυπουργού Δικαιοσύνης, Ιωάννη Μπούγα, και της Ειδικής Γραμματέα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, Ολυμπίας Αναστασοπούλου.
Η εκπόνηση του ΚΕΕΔ συνιστά μια εμβληματική μεταρρυθμιστική παρέμβαση, η οποία υπερβαίνει τα όρια μιας απλής κωδικοποίησης, καθώς πρόκειται για την πρώτη ενιαία και συστηματική αποτύπωση των τριών βασικών μεθόδων εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών στην ελληνική έννομη τάξη: της Διαιτησίας, της Διαμεσολάβησης και της Δικαστικής Μεσολάβησης.
Στόχος του ΚΕΕΔ είναι η διαμόρφωση ενός σύγχρονου, συνεκτικού και αξιόπιστου πλαισίου εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, το οποίο θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη πολιτών και επιχειρήσεων, θα διευκολύνει την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης και θα εναρμονίσει περαιτέρω το ελληνικό δίκαιο με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης στην ομιλία του τόνισε:
«Μια πρωτοβουλία που πήραμε από την πρώτη στιγμή που ήρθαμε με τον κύριο Μπούγα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και θεωρούμε ότι αυτή η πρωτοβουλία μπορεί να βοηθήσει έτι περαιτέρω στην απόδοση της ελληνικής δικαιοσύνης αλλά ταυτόχρονα να οδηγήσει σε μια εκπαίδευση και των Ελλήνων πολιτών σε μι προοπτική ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών τους χωρίς να προστρέχουν στην τακτική δικαιοσύνη.
Θελήσαμε να διαμορφώσουμε έναν κώδικα εναλλακτικής επίλυσης των διαφορών, να ενοποιήσουμε όλες τις διατάξεις σε ένα κείμενο, όλες τις διάσπαρτες διατάξεις έτσι ώστε η Ελλάδα να διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα νομοθετήματα στον Ευρωπαϊκό χώρο πάνω στο ζήτημα αυτό.
Η εμπειρία από τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνει ότι τα αποτελέσματα κάπου είναι ενθαρρυντικά, κάπου δεν είναι και η εκτίμηση που υπάρχει από τις εκεί πολιτικές αρχές είναι ότι ένας λόγος που δεν έχει ευδοκιμήσει αυτός ο θεσμός είναι γιατί δεν αγαπήθηκε από το σώμα των δικηγόρων. Δικαιολογημένα η αδικαιολόγητα δεν έχει σημασία όμως η εμπειρία αυτή καθώς και η ελληνική εμπειρία από την λειτουργία του θεσμού μας οδήγησε να πάρουμε αποφάσεις οι οποίες θα διευκολύνουν το έργο των βασικών συντελεστών.
Ο θεσμός αυτό θα πετύχει κυρίως στο βαθμό που το δικηγορικό σώμα θα τον υποστηρίξει. Η φροντίδα που πήραμε με το νέο κώδικα είναι να έχει κίνητρα το δικηγορικό σώμα να τον υποστηρίξει. Η εξέλιξη του θεσμού στη συνέχεια είναι αυτή που θα διευκολύνει ακόμα περισσότερο τη μεταφορά ύλης από τα δικαστήρια στο δικηγορικό σώμα αλλά και στους οικονομικούς φορείς.
Η εμπειρία από τη Γερμανία δείχνει ότι όταν κάποιες εταιρείες ή κάποιοι έμποροι ή κάποιοι που ασχολούνται ως μέλη των επιμελητηρίων έχουν διαφορές μεταξύ τους τα επιμελητήρια θεωρούν μεγάλη αποτυχία στην αποστολή τους αν αυτές οι διαφορές οδηγηθούν στα δικαστήρια και δεν επιλυθούν με το θεσμό αυτό εντός του Επιμελητηρίου. Κάτι τέτοιο θέλουμε να κάνουμε και εδώ γι’ αυτό μετά τους δικηγόρους οι βασικοί συμμέτοχοι πρέπει να είναι και οι οικονομικοί φορείς με τους οποίους συζητήσαμε πάρα πολύ στη διαδικασία προετοιμασίας. Ελπίζουμε ο νέος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών να διδάσκεται στις νομικές σχολές όπως ο Αστικός ή ο Ποινικός γιατί είναι σημαντικό οι νέοι δικηγόροι, οι νέοι νομικοί να εκπαιδεύονται πάνω σε μια καινούρια αντίληψη.
Αυτή η αντίληψη που ισχύει εδώ και δεκαετίες, λέει ότι ο δικηγόρος εκπαιδεύεται για να μάχεται, να αντιπαρατίθεται. Τώρα οι νομικές σχολές πρέπει να βγάλουν δικηγόρους και στη συνέχει οι Δικηγορικοί Σύλλογοι που θα αναλάβουν την εκπαίδευσή τους οι οποίοι θα μάθουν το καλό της συνεννόησης. Αυτό είναι μια άλλη τελείως κουλτούρα διότι εκεί που ο άλλος είναι μαχητής και αντιπαρατίθεται θα πρέπει να γίνει ένας συναινετικός διαμεσολαβητής που οδηγεί ειρηνικά στην επίλυση των διαφορών. Πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά και σίγουρα πιο οικονομικά».
Ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας στην τοποθέτησή του ανέφερε:
«Για πρώτη φορά θεσπίζεται ένας ενιαίος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών. Δεν πρόκειται για μια απλή συγκέντρωση διάσπαρτων διατάξεων, αλλά για συνολική αναμόρφωση του ισχύοντος πλαισίου, η οποία οργανώνει σε ένα συνεκτικό νομοθέτημα όλες τις βασικές-επώνυμες μορφές εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, εισάγει κοινές αρχές, θεραπεύει αδυναμίες που ανέδειξε η εφαρμογή των προηγούμενων ρυθμίσεων και δημιουργεί ένα σύγχρονο και λειτουργικό θεσμικό περιβάλλον.
Η αξία αυτής της κωδικοποίησης είναι πολλαπλή.
Πρώτον, ενισχύει την ασφάλεια δικαίου. Δεύτερον, απλουστεύει την εφαρμογή του δικαίου για δικαστές, δικηγόρους, διαμεσολαβητές, διαιτητές και πολίτες. Τρίτον, δημιουργεί σαφείς κανόνες. Και, τέταρτον, εναρμονίζει το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο με τις σύγχρονες διεθνείς εξελίξεις και τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές.
Φιλοδοξούμε επίσης η Εξωδικαστική Επίλυση Διαφορών να διδάσκεται στις νομικές σχολές και να αποτελεί αντικείμενο της άσκησης και της εξέτασης των δικηγόρων. Σε αυτό το σημείο, επιτρέψτε μου να αναδείξω τους βασικούς άξονες κάθε εναλλακτικού τρόπου επίλυσης, αναφέροντας δύο λόγια για τη μέχρι σήμερα πορεία καθενός από τους βασικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών.
Η Διαιτησία θεωρείται μη προσιτός στον ευρύ κύκλο διαδίκων τρόπος επίλυσης διαφορών λόγω των αυξημένων εξόδων. Στον τομέα της Διαιτησίας, ο Κώδικας εκσυγχρονίζει ουσιαστικά το ισχύον καθεστώς. Θεσπίζεται ένα σύστημα κανόνων που αντιμετωπίζει με ενιαίο τρόπο την εσωτερική και τη διεθνή διαιτησία, εισάγονται σύγχρονες ρυθμίσεις που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των διεθνών συναλλαγών και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις, ώστε η Ελλάδα να καταστεί ακόμη πιο ελκυστικός τόπος διεξαγωγής διεθνών διαιτησιών.
Η Διαμεσολάβηση-Θεσμός από το 2010-έχουν δαπανηθεί πολλά χρήματα/δυσανάλογο προς το αποτέλεσμα. Στον τομέα της Διαμεσολάβησης επιχειρείται μια ακόμη βαθύτερη μεταρρύθμιση. Η Διαμεσολάβηση διευρύνεται, οργανώνεται καλύτερα και αποκτά νέα εργαλεία που ενισχύουν την ουσιαστική λειτουργία της. Η νέα Εισαγωγική Συνεδρία Διαμεσολάβησης δεν περιορίζεται πλέον στην ενημέρωση των μερών, αλλά στοχεύει στη διερεύνηση πραγματικών δυνατοτήτων συμφωνίας.
Η ουσία αυτής της μεταρρύθμισης δεν βρίσκεται μόνο στις επιμέρους διατάξεις της. Βρίσκεται κυρίως στη συνολική αλλαγή φιλοσοφίας που εισάγει. Η αποτελεσματική δικαιοσύνη δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των δικαστικών αποφάσεων που εκδίδονται. Μετριέται και από τον αριθμό των διαφορών που επιλύονται έγκαιρα, δίκαια και με τρόπο που διαφυλάσσει τις σχέσεις των πολιτών, μειώνει το οικονομικό κόστος και ενισχύει την κοινωνική συνοχή. Γι’ αυτό και η εναλλακτική επίλυση διαφορών αποτελεί σήμερα διεθνώς αναπόσπαστο στοιχείο ενός σύγχρονου συστήματος δικαιοσύνης».
Η Ειδική Γραμματέας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, Ολυμπία Αναστασοπούλου, παρουσίασε τον νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, τονίζοντας ότι: «συνιστά την πρώτη ενιαία και συστηματική αποτύπωση των βασικών μεθόδων εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών στην ελληνική έννομη τάξη. Ο Κώδικας συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει διατάξεις που μέχρι σήμερα ήταν διάσπαρτες σε διαφορετικά νομοθετήματα, εισάγει ενιαίο πλαίσιο γενικών αρχών και κοινής ορολογίας και ρυθμίζει συστηματικά τη σχέση μεταξύ διαιτησίας, διαμεσολάβησης και δικαστικής μεσολάβησης. Υιοθετείται σύγχρονο πλαίσιο για τη διαιτησία σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, εισάγονται νέοι μηχανισμοί στη διαμεσολάβηση, όπως η πρόταση επίλυσης του διαμεσολαβητή και η Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Διαμεσολάβησης, και αναμορφώνεται συνολικά ο θεσμός της δικαστικής μεσολάβησης μέσω της δημιουργίας ολοκληρωμένου και αυτοτελούς νομοθετικού πλαισίου.».
Η Ειδική Γραμματέας αναφέρθηκε στις δράσεις θεσμικής και οργανωτικής ενίσχυσης της διαμεσολάβησης και των λοιπών μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς πολίτες και επαγγελματίες, στην ανάπτυξη συνεργασιών με εθνικούς και διεθνείς φορείς, καθώς και στην προώθηση πολιτικών εξωστρέφειας και εκπαίδευσης με έμφαση στη σχολική και πανεπιστημιακή διαμεσολάβηση.
Σχετικά με τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ειδικής Γραμματείας, αναφέρθηκε στον ν. 5197/2025 (Α΄ 76) με τον οποίο θεσπίστηκε η υποχρεωτική επιμόρφωση των δικαστών στην εναλλακτική επίλυση, και η δυνατότητα κτηματολογικής διαμεσολάβησης σε υποθέσεις με εναγόμενους Ο.Τ.Α., Ν.Π.Δ.Δ. και το Ελληνικό Δημόσιο , η οποία ήδη αποδίδει καρπούς αλλά και στην έκδοση Π.Δ. σύστασης Μόνιμων Διαιτησιών σε Επιμελητήρια και Δικηγορικούς Συλλόγους.
Αναφέρθηκε, επίσης, στην πρόταση πολιτικής (Policy Paper) που εκπονήθηκε από την Ειδική Γραμματεία για τη διαμεσολάβηση αλλά και στον νέο ιστότοπο adr.gov.gr, που δημιουργήθηκε με σκοπό την παροχή ενιαίας, αξιόπιστης και εύχρηστης πληροφόρησης για το σύνολο των δράσεων και πρωτοβουλιών της στον τομέα της Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την απονομή της πιστοποίησης ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2015 στην Ειδική Γραμματεία Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών. Η πιστοποίηση αφορά το πεδίο «Εποπτεία και Θεσμική Ενδυνάμωση Εναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών του Υπουργείου Δικαιοσύνης» και επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Ειδικής Γραμματείας στην παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, στη διαφάνεια, στη συνεχή βελτίωση και στην αποτελεσματική εξυπηρέτηση πολιτών και φορέων.
Η Ειδική Γραμματέας υπογράμμισε, τέλος, ότι: «Είναι ιδιαίτερα τιμητικό για το Υπουργείο Δικαιοσύνης το γεγονός ότι είμαστε η πρώτη Ειδική Γραμματεία της Κυβέρνησης η οποία λαμβάνει την πιστοποίηση αυτή, και ευχόμαστε να καλλιεργήσουμε ένα πρότυπο θεσμικό προηγούμενο για την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση».
