Η Γερμανία δείχνει αποφασισμένη να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του επόμενου ευρωπαϊκού μαχητικού αεροσκάφους, μετά την αποχώρησή της από το κοινό πρόγραμμα FCAS με τη Γαλλία.
Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς ξεκαθαρίζει, μέσα από τη νέα αεροπορική στρατηγική του Βερολίνου, ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στην απόκτηση ενός οπλικού συστήματος 6ης γενιάς. Ωστόσο, αυτή τη φορά η Γερμανία θέλει είτε να ηγηθεί ενός νέου προγράμματος με ευρωπαίους ή διεθνείς εταίρους είτε να συμμετάσχει σε υπάρχον σχέδιο, υπό την προϋπόθεση ότι ο ρόλος της θα είναι ουσιαστικός.
Η εξέλιξη έρχεται μετά το ρήγμα στο πρόγραμμα Future Combat Air System, γνωστό ως FCAS, το οποίο είχε παρουσιαστεί ως εμβληματικό σχέδιο της ευρωπαϊκής άμυνας και προοριζόταν να αντικαταστήσει στο μέλλον τα γαλλικά Rafale και τα γερμανικά Eurofighter.
Το ρήγμα με τη Γαλλία και το τέλος του FCAS
Το FCAS είχε ξεκινήσει το 2017 από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ. Στόχος ήταν η ανάπτυξη ενός μαχητικού νέας γενιάς, το οποίο θα αποτελούσε τον πυρήνα ενός ευρύτερου συστήματος αεροπορικής μάχης από περίπου το 2040.
Όμως, το πρόγραμμα των περίπου 100 δισ. ευρώ οδηγήθηκε σε αδιέξοδο, κυρίως λόγω της σφοδρής βιομηχανικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη γαλλική Dassault Aviation, κατασκευάστρια του Rafale, και τη γερμανική αμυντική πλευρά της Airbus.
Το Βερολίνο δεν θέλει πλέον να εμφανίζεται ως απλός χρηματοδότης ενός προγράμματος στο οποίο η γερμανική βιομηχανία δεν έχει τον ρόλο που θεωρεί ότι της αναλογεί.
Στο νέο στρατηγικό κείμενο της γερμανικής κυβέρνησης αναφέρεται ότι η συμμετοχή της γερμανικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας θα πρέπει να αντιστοιχεί στη χρηματοδοτική συμβολή της χώρας, τόσο σε επίπεδο ποιότητας όσο και ποσότητας.
Με απλά λόγια, η Γερμανία ζητά ρόλο ανάλογο των χρημάτων που βάζει στο τραπέζι.
Το Βερολίνο θέλει να περάσει μπροστά
Η νέα στρατηγική δείχνει ότι η Γερμανία δεν εγκαταλείπει την ιδέα ενός μαχητικού 6ης γενιάς. Αντίθετα, επιχειρεί να επανατοποθετηθεί ως δύναμη που μπορεί να ηγηθεί ενός τέτοιου προγράμματος.
Σύμφωνα με το κείμενο, η γερμανική βιομηχανία διαθέτει την τεχνογνωσία για να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε ένα ευρωπαϊκό ή διεθνές πλαίσιο ή, εναλλακτικά, να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαμόρφωσή του.
Η στάση αυτή συνδέεται με τη νέα στρατιωτική αυτοπεποίθηση του Βερολίνου, καθώς η Γερμανία έχει αποφασίσει να διοχετεύσει περισσότερα από 750 δισ. ευρώ έως το 2030 για την αναβάθμιση των ενόπλων δυνάμεών της.
Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες προσπάθειες επανεξοπλισμού στην Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, με τη Γερμανία να επιδιώκει παράλληλα να ενισχύσει και τη δική της βιομηχανική βάση.
Η άμυνα ως μοχλός για την οικονομία
Ο Φρίντριχ Μερτς έχει καταστήσει σαφές ότι η αεροδιαστημική βιομηχανία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως οικονομικός κλάδος, αλλά και ως κρίσιμο εργαλείο εθνικής κυριαρχίας.
Μιλώντας στη Διεθνή Έκθεση Αεροδιαστημικής στο Βερολίνο, τόνισε ότι η γερμανική αεροδιαστημική βιομηχανία στηρίζει την καινοτομία και την οικονομική ισχύ, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την κυριαρχία και την αμυντική ικανότητα της χώρας και των συμμαχιών της.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Γερμανία θέλει να συνδέσει τον επανεξοπλισμό της με την ενίσχυση της βιομηχανίας της, σε μια περίοδο κατά την οποία η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης έχει μείνει στάσιμη τα τελευταία χρόνια.
Οι επιλογές μετά το FCAS
Μετά το ναυάγιο του κοινού σχεδίου με τη Γαλλία, το Βερολίνο έχει μπροστά του περιορισμένες αλλά κρίσιμες επιλογές.
Μία πιθανότητα είναι η συμμετοχή στο Global Combat Air Programme, το GCAP, στο οποίο συμμετέχουν ήδη το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ιαπωνία. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα θεωρείται πιο ώριμο, καθώς βρίσκεται ήδη σε πιο προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης.
Μια άλλη επιλογή είναι η δημιουργία ενός νέου σχεδίου με κεντρικό ρόλο της Airbus. Η ευρωπαϊκή αεροναυπηγική εταιρεία έχει πιέσει έντονα τη γερμανική κυβέρνηση να εγκαταλείψει το FCAS και να στηρίξει ένα νέο σχήμα, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και άλλες γερμανικές εταιρείες, όπως η MTU Aero Engines και η Hensoldt.
Στο τραπέζι θα μπορούσε να μπει και η συνεργασία με τη σουηδική Saab, κατασκευάστρια του μαχητικού Gripen, ενώ πιθανή θεωρείται και η εμπλοκή της Ισπανίας, η οποία είχε ενταχθεί στο FCAS το 2019.
«Δεν θέλουμε γερμανικό σόλο σχέδιο»
Παρά την προσπάθεια της Γερμανίας να αποκτήσει κεντρικό ρόλο, η Airbus επιχειρεί να παρουσιάσει τη νέα κατεύθυνση όχι ως αποκλειστικά γερμανικό σχέδιο, αλλά ως ευρωπαϊκή πρωτοβουλία με ισχυρή γερμανική συμμετοχή.
Ο επικεφαλής του αμυντικού και διαστημικού βραχίονα της Airbus, Μίχαελ Σέλχορν, δήλωσε ότι η εταιρεία δεν υποστηρίζει ένα «γερμανικό σόλο σχέδιο». Όπως είπε, η προσέγγιση παραμένει ευρωπαϊκή, αλλά η γερμανική βιομηχανία πρέπει να έχει βασικό ρόλο.
Αυτό ακριβώς είναι και το νέο δόγμα του Βερολίνου: ευρωπαϊκή συνεργασία, αλλά όχι με όρους δευτερεύοντος εταίρου.
Κυριαρχία από την παραγωγή έως τη συντήρηση
Η νέα στρατηγική της Γερμανίας δίνει επίσης έμφαση στην ανάγκη στενότερης σύνδεσης του πολιτικού και στρατιωτικού αεροδιαστημικού τομέα.
Το Βερολίνο θεωρεί κρίσιμο να ελέγχει όλα τα στάδια παραγωγής και υποστήριξης πολύπλοκων αεροπορικών συστημάτων, από την κατασκευή έως τη συντήρηση και τις επισκευές.
Στο στρατηγικό κείμενο αναφέρεται ότι ένας ισχυρός βιομηχανικός πυρήνας, με δικές του δυνατότητες και εμπειρία στην κατασκευή και συντήρηση σύνθετων αεροπορικών συστημάτων, είναι απαραίτητος για την κυριαρχία της χώρας.
Η Γερμανία, δηλαδή, δεν θέλει απλώς να αγοράσει το μαχητικό του μέλλοντος. Θέλει να το σχεδιάσει, να το κατασκευάσει, να το υποστηρίξει και να έχει λόγο στον τρόπο με τον οποίο θα ενταχθεί στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Νέα ισορροπία στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
Η αποχώρηση από το FCAS και η αναζήτηση νέου σχήματος για μαχητικό 6ης γενιάς αποτυπώνουν μια βαθύτερη αλλαγή στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Η Γερμανία, έχοντας πλέον τεράστια χρηματοδοτικά περιθώρια για την άμυνα, δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί έναν περιορισμένο ρόλο σε μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα. Θέλει να συμμετέχει με όρους ισχύος, τεχνογνωσίας και βιομηχανικού οφέλους.
Το ερώτημα πλέον είναι αν το Βερολίνο θα μπορέσει να συγκροτήσει μια νέα ευρωπαϊκή συμμαχία γύρω από το μαχητικό του μέλλοντος ή αν θα στραφεί σε ήδη υπάρχον πρόγραμμα, όπως το GCAP.
Σε κάθε περίπτωση, το τέλος του FCAS όπως το γνωρίζαμε δεν σημαίνει και το τέλος της φιλοδοξίας για ευρωπαϊκό μαχητικό 6ης γενιάς. Αντίθετα, μπορεί να σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου ανταγωνισμού για το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στην αεροπορική ισχύ της Ευρώπης τις επόμενες δεκαετίες.
