Η πολιτική μετάβαση στην Ουγγαρία συνοδεύεται ήδη από έρευνες, οικονομικούς ελέγχους και κινήσεις που φαίνεται να ασκούν πίεση στο δίκτυο εξουσίας που διαμορφώθηκε επί διακυβέρνησης του απερχόμενου πρωθυπουργού της χώρας, Βίκτορ Όρμπαν, για τον οποίο υπάρχει κίνδυνος να βρεθεί μέχρι και στη φυλακή. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο επερχόμενος πρωθυπουργός, Πέτερ Μάγιαρ, ο οποίος έχει δεσμευτεί να κινηθεί εναντίον αξιωματούχων και επιχειρηματικών παραγόντων που κατηγορούνται για διαφθορά στο πλαίσιο του λεγόμενου «Συστήματος Εθνικής Συνεργασίας».
Η έρευνα επεκτείνεται και σε ένα ευρύτερο σύστημα δημοσίων συμβάσεων, το οποίο φέρεται να ευνόησε συστηματικά έναν περιορισμένο κύκλο επιχειρηματιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, σε σχεδόν 350.000 διαγωνισμούς, το 14% των κρατικών κονδυλίων κατευθύνθηκε σε 42 εταιρείες που συνδέονται με 13 πρόσωπα κοντά στην κυβέρνηση, έναντι μόλις 1% πριν από το 2010.
Χαρακτηριστική θεωρείται η περίπτωση του Λάζλο Σιί και της εταιρείας Duna Aszfalt, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα κατασκευής αυτοκινητοδρόμων και γεφυρών. Η εταιρεία εξασφάλισε συμβάσεις ύψους 7,9 δισ. ευρώ μετά την άνοδο του Όρμπαν στην εξουσία, έναντι 247 εκατ. ευρώ την προηγούμενη πενταετία.
Το μοντέλο αυτό, που ο ίδιος ο Όρμπαν έχει περιγράψει ως «Σύστημα Εθνικής Συνεργασίας», χαρακτηρίζεται από επικριτές ως σύστημα ευνοιοκρατίας. Ο οικονομολόγος, Ίστβαν Γιάνος Τοτ, το έχει χαρακτηρίσει «κλεπτοκρατία», κάνοντας λόγο για αδυναμία των θεσμών και συγκέντρωση οικονομικής ισχύος.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε και ο κοινωνιολόγος και πρώην υπουργός Παιδείας της Ουγγαρίας, Μπάλιντ Μάγιαρ, μιλώντας στο France 24, ο οποίος ανέφερε ότι η κυβέρνηση του Fidesz λειτουργούσε ως «μαφιόζικο κράτος», υποστηρίζοντας ότι είχε καταλάβει το κράτος, την οικονομία και τους ολιγάρχες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το σύστημα είχε δύο βασικά κίνητρα: τη μονοπώληση της πολιτικής εξουσίας και τη συσσώρευση προσωπικού και οικογενειακού πλούτου. Υποστήριξε ακόμη ότι, μέσω των διορισμών σε κρίσιμους θεσμούς, όπως η κεντρική τράπεζα, η εισαγγελία, το συνταγματικό δικαστήριο και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, ο Όρμπαν μπορούσε να ασκεί άμεση πίεση και εκβιασμό σε ολόκληρη την κοινωνία. Όπως είπε, πολλοί από τους παράγοντες και τους ολιγάρχες που συνδέονται με τον Όρμπαν «διέπραξαν εγκλήματα, σύμφωνα με τον ισχύοντα ουγγρικό νομικό κώδικα».
Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι η αστυνομία έχει ήδη ξεκινήσει έρευνες, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Μάγιαρ δεν έχει ακόμη αναλάβει καθήκοντα, εκτιμώντας ότι αυτό που θα ακολουθήσει θα είναι «η πλήρης κατάρρευση της μαφιόζικης κρατικής οργάνωσης υπό την ηγεσία του Όρμπαν».
Οι πρώτες κινήσεις δείχνουν ότι οι έρευνες έχουν ήδη ξεκινήσει. Σύμφωνα με τον Μάγιαρ, οι ουγγρικές φορολογικές αρχές έχουν μπλοκάρει μεταφορές χρημάτων προς το εξωτερικό από πρόσωπα που φέρονται να συνδέονται με στενό συνεργάτη του Όρμπαν. Ο ίδιος, που αναμένεται να ορκιστεί στις 9 Μαΐου, δήλωσε ότι «ανεστάλησαν αρκετές μεταφορές που συνδέονται με τον κύκλο του Άνταλ Ρόγκαν, αξίας δισεκατομμυρίων φιορινιών, υπό την υποψία νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες».
Παράλληλα, η ουγγρική αστυνομία ανακοίνωσε ότι ερευνά τις εταιρείες ενός από τους ισχυρότερους παράγοντες της χώρας στον χώρο των μέσων ενημέρωσης, με υποψίες για ξέπλυμα χρήματος και υπεξαίρεση. Η ανακοίνωση εκδόθηκε μετά την πρόταση του Γκιούλα Μπαλάσι, ιδιοκτήτη εταιρειών ΜΜΕ που σχεδίαζαν κυβερνητικές εκστρατείες για περισσότερο από μία δεκαετία, να παραδώσει ορισμένες εταιρείες και επενδύσεις του στο κράτος, καθώς η νέα κυβέρνηση αναλαμβάνει καθήκοντα.
Ο Μπαλάσι δήλωσε ότι προχώρησε στην πρόταση αυτή όχι επειδή «έχει κάτι να κρύψει» ή επειδή διαπράχθηκε κάτι παράνομο, ενώ σημείωσε ότι οι λογαριασμοί αρκετών εταιρειών του πάγωσαν την περασμένη Δευτέρα.
Την ίδια ώρα, η επιχειρηματική ελίτ της Ουγγαρίας φαίνεται να αποστασιοποιείται από το δίκτυο εξουσίας του Όρμπαν. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Μάγιαρ, ορισμένοι επιχειρηματίες εγκαταλείπουν τη χώρα και επιχειρούν να προστατεύσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, ενώ άλλοι εμφανίζονται πρόθυμοι να συνεργαστούν με τη νέα κυβέρνηση.
Ο Μάγιαρ δήλωσε ότι «αρκετές οικογένειες ολιγαρχών έχουν ήδη φύγει», αναφερόμενος, μεταξύ άλλων, στον γαμπρό του Όρμπαν και στον γιο ενός από τους στενότερους οικονομικούς του συμβούλους. Όπως υποστήριξε, άλλες οικογένειες έχουν ήδη αποσύρει τα παιδιά τους από τα σχολεία και οργανώνουν προσωπικό ασφαλείας για την αποχώρησή τους.
Παράλληλα, ανέφερε ότι διαθέτει «ακριβείς πληροφορίες» για μεταφορές μεγάλων χρηματικών ποσών στο εξωτερικό από πρόσωπα κοντά στον Αντάλ Ρόγκαν, επικεφαλής της προπαγάνδας και των μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Ο Μάγιαρ αναφέρθηκε και στον παιδικό φίλο του Όρμπαν και πλουσιότερο άνθρωπο της Ουγγαρίας, Λόριντς Μεσάρος, λέγοντας ότι σχεδιάζει να ταξιδέψει στο Ντουμπάι με την οικογένειά του τις επόμενες ημέρες. Τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ο Μεσάρος έχει ξεκινήσει να μεταφέρει χρήματα από εταιρικούς σε ιδιωτικούς λογαριασμούς, αφήνοντας ορισμένες δραστηριότητες χωρίς ρευστότητα, χωρίς ωστόσο οι πληροφορίες αυτές να έχουν επιβεβαιωθεί.
Η εταιρεία του, Mészáros Group, ανακοίνωσε ότι απέστειλε επιστολή στον Μάγιαρ «με στόχο την παροχή ακριβών πληροφοριών και την επίλυση της έντασης που έχει προκύψει».
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Μάγιαρ είχε στοχοποιήσει και τον Άνταμ Ματόλτσι, γιο του επί χρόνια οικονομικού συμβούλου, υπουργού και διοικητή της κεντρικής τράπεζας, Γκιόργκι Ματόλτσι, σύμφωνα με τους Financial Times.
Εταιρείες και συνεργάτες του Άνταμ κατηγορούνται ότι υπεξαίρεσαν πάνω από 1 δισ. ευρώ από την κεντρική τράπεζα σε διάστημα δέκα ετών, υπόθεση που ενδέχεται να εμπλέκει πατέρα και γιο, ενώ και οι δύο αρνούνται τις κατηγορίες.
Ο Μάγιαρ έστειλε σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής, δηλώνοντας ότι «οποιοσδήποτε, είτε πρόκειται για Αρχή είτε για τράπεζα, δεν ενεργεί σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα του νόμου, θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη Δικαιοσύνη της Ουγγαρίας».
Οι κινήσεις αυτές δείχνουν, σύμφωνα με όσα περιγράφονται, μια στρατηγική σταδιακής πίεσης μέσω ενεργοποίησης ελεγκτικών μηχανισμών, ενίσχυσης θεσμών και συγκέντρωσης στοιχείων. Το εάν αυτή η πορεία θα οδηγήσει τελικά τον Βίκτορ Όρμπαν ακόμα και στη φυλακή αναμένεται να εξαρτηθεί από τα στοιχεία και τις αποδείξεις που θα προκύψουν το επόμενο διάστημα.
