Η Σαουδική Αραβία βλέπει τον πόλεμο στο Ιράν να μεταφέρεται επικίνδυνα στο έδαφός της, καθώς ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές, υποστηριζόμενες από την Τεχεράνη, εκτοξεύουν δεκάδες εκρηκτικά drones εναντίον κρίσιμων ενεργειακών στόχων στο έδαφος του βασιλείου και άλλων κρατών του Κόλπου. Σύμφωνα με σαουδαραβική εκτίμηση που επικαλούνται πηγές της περιοχής, έως και το 50% σχεδόν των 1.000 μη επανδρωμένων που έχουν πλήξει τη Σαουδική Αραβία κατά τις τελευταίες πέντε εβδομάδες εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ, μετατρέποντας τη χώρα σε βασικό μέτωπο ενός αθέατου πολέμου. Στόχοι υπήρξαν μεταξύ άλλων διυλιστήριο στο στρατηγικής σημασίας ενεργειακό hub της Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και πετρελαϊκά πεδία στην Ανατολική Επαρχία του βασιλείου.
Την ίδια στιγμή, οι ίδιες ιρακινές πολιτοφυλακές επεκτείνουν τις επιθέσεις τους πέρα από τα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας, χτυπώντας το μοναδικό πολιτικό αεροδρόμιο του Κουβέιτ και στόχους στο Μπαχρέιν, ακόμη και μετά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός από τον πρόεδρο Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται μόνο σε στρατιωτικούς ή ενεργειακούς στόχους, αλλά φτάνουν μέχρι και διπλωματικές εγκαταστάσεις, όπως το προξενείο του Κουβέιτ στη Βασόρα και το προξενείο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στο Ιρακινό Κουρδιστάν, στέλνοντας σαφές μήνυμα κλιμάκωσης.
Σαουδική Αραβία – Ιράκ: Σκιώδης σύγκρουση στην καρδιά του Κόλπου
Ο πόλεμος αυτός εκτυλίσσεται στη σκιά της μεγάλης σύρραξης που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας επιθέσεις κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με χιλιάδες drones και πυραύλους κατά των αραβικών κρατών του Κόλπου, του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή, ενεργοποιώντας ολόκληρο το δίκτυο των συμμάχων της – από τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο έως τις ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές. Οι τελευταίες προσφέρουν στο Ιράν μεγαλύτερο βάθος πυρός και ευελιξία, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να πλήττει αντιπάλους της χωρίς να εκθέτει άμεσα το δικό της έδαφος.
Οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ότι οι ιρακινές πολιτοφυλακές σχεδιάζουν νέες επιθέσεις και έχουν ζητήσει από τους πολίτες τους να μείνουν μακριά από την πρεσβεία και τα προξενεία στο Ιράκ, καθώς η αμερικανική πρεσβεία στη Βαγδάτη έχει ήδη βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο και έχει προχωρήσει σε μερική εκκένωση. Οι σιιτικές πολιτοφυλακές, που γεννήθηκαν μέσα στο κενό ασφάλειας μετά την αμερικανική εισβολή πριν από δύο δεκαετίες, διαθέτουν πλέον περίπου 250.000 μαχητές, δισεκατομμύρια δολάρια σε πόρους και οπλοστάσιο που περιλαμβάνει και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Ισχυρές οργανώσεις όπως η Κατάιμπ Χεζμπολάχ και η Ασαΐμπ Αχλ αλ Χακ έχουν σήμερα σημαντική επιρροή τόσο στην ιρακινή όσο και στην ιρανική ηγεσία, λειτουργώντας συχνά ως «κράτος εν κράτει».
Σαουδική Αραβία – Ιράκ: Το Ιράκ ως πεδίο αντιποίνων
Για τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, το Ιράκ εξελίσσεται σε προνομιακό χώρο άσκησης πίεσης στο Ιράν. Μετά από εβδομάδες σφοδρών ιρανικών πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές, περιλαμβανομένων και ιδιαίτερα ακριβών επιθέσεων σε υποδομές-κλειδιά, οι χώρες του Κόλπου βλέπουν στην ιρακινή επικράτεια μια δυνατότητα ανταπόδοσης χωρίς να χτυπήσουν ευθέως ιρανικό έδαφος και να ρισκάρουν ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Ο αναλυτής Μάικλ Νάιτς εκτιμά ότι η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να ξεκινήσει στοχευμένα, περισσότερο συμβολικά πλήγματα εντός του Ιράκ ως προειδοποίηση προς τις πολιτοφυλακές, ενώ το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν θα μπορούσαν να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν το έδαφός τους για πυραυλικά χτυπήματα κατά ιρακινών στόχων. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράκ μετατρέπεται σε «αρένα» όπου Σαουδική Αραβία, Ιράν και ΗΠΑ στέλνουν μηνύματα ισχύος, με τον κίνδυνο μιας γενικευμένης ανάφλεξης γύρω από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.
Την ίδια ώρα, η συνεχιζόμενη δράση των πολιτοφυλακών έχει προκαλέσει βαθιά κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην ιρακινή κυβέρνηση και τους γείτονές της στον Κόλπο. Ο αξιωματούχος του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Αμπντέλ Αζίζ Αλουαϊσέγκ, σημειώνει ότι σε πολλές περιπτώσεις οι πολιτοφυλακές εμφανίζονται ισχυρότερες από το ίδιο το κράτος, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, κάτι που δυσκολεύει τις χώρες του Κόλπου να επενδύσουν σε μια σταθερή σχέση με τη Βαγδάτη.
Σαουδική Αραβία – Ιράκ: Ιστορικά τραύματα και πολιτικός πόλεμος εξουσίας
Η σημερινή κρίση αναβιώνει και τα παλιά τραύματα στη σχέση Σαουδικής Αραβίας – Ιράκ. Το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Κουβέιτ το 1990, απειλώντας να προελάσει προς τα σαουδαραβικά σύνορα με στόχο τον έλεγχο σχεδόν του ενός τρίτου των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου, εξέλιξη που οδήγησε στην ανάπτυξη εκατοντάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών στη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ. Η Ουάσινγκτον επέστρεψε το 2003 για να ανατρέψει το καθεστώς Σαντάμ, χρησιμοποιώντας το Κουβέιτ ως βασική βάση εξόρμησης, γεγονός που συνέδεσε ακόμη στενότερα την ασφάλεια του Κόλπου με τις αμερικανικές επιλογές, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Η σημερινή «Ιρανική» σύγκρουση συμπίπτει με περίοδο βαθιάς πολιτικής αστάθειας στο Ιράκ, μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου. Οι εσωτερικές έριδες για τον σχηματισμό κυβέρνησης έχουν παραλύσει τις προσπάθειες αφοπλισμού ή περιορισμού των πολιτοφυλακών και εκκαθάρισής τους από τον κρατικό μηχανισμό. Ο πρώην πρωθυπουργός Νούρι αλ-Μαλίκι, με στενούς δεσμούς με τις σιιτικές οργανώσεις και το Ιράν, είχε αναδειχθεί φαβορί για την επιστροφή στην εξουσία, μέχρι που ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε ανοιχτά την αντίθεσή του στις αρχές του έτους, μπλοκάροντας ουσιαστικά την επάνοδό του.
Καθώς η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει, σύμφωνα με αναλυτές, μια σχεδόν υπαρξιακή απειλή, οι ιρακινές πολιτοφυλακές θεωρούν ότι απειλείται και η δική τους επιβίωση, γι’ αυτό και δρουν πλέον με πολύ λιγότερους περιορισμούς και σε στενότερο συντονισμό με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Όπως σημειώνει ο Ρενάντ Μανσούρ του Chatham House, η στρατηγική του Ιράν και των οργανώσεων που εποπτεύει είναι να «σαμποτάρουν» και να «διαταράξουν», δείχνοντας τις συνέπειες του πολέμου κατά της Τεχεράνης τόσο στη Σαουδική Αραβία, όσο και στο Ιράκ και σε όλο τον Κόλπο.
