Το θεμελιώδες ρήγμα που διαίρεσε τον Χριστιανισμό

Οι θεολογικές διαφορές που οδήγησαν στο Σχίσμα του 1054


WEEKEND
0:29
05/04/2015
Το θεμελιώδες ρήγμα που διαίρεσε τον Χριστιανισμό
14
loading

Κοινές ρίζες αλλά διαφορετικό παρόν και μέλλον ορίζει τους ορθόδοξους και τους καθολικούς. Εδώ και 961 χρόνια Δυτική και Ανατολική Εκκλησία βαδίζουν χωριστά και σε κάθε ευκαιρία τονίζουν τις διαφορές τους, οι οποίες νομοτελειακά οδήγησαν στο Σχίσμα του 1054. Διαφορές βαθύτατα θεολογικές, εκκλησιαστικές αλλά και πολιτικές, που παρά τις προσπάθειες που έγιναν ανά τους αιώνες δεν γεφυρώθηκαν και υπενθυμίζουν μέχρι σήμερα ένα θεμελιώδες ρήγμα που δεν επουλώθηκε ποτέ.

Η δογματική διαφωνία για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος (Filioque) αλλά και η διεκδίκηση της πρωτοκαθεδρίας σε Ανατολή και Δύση ήταν οι αρχικές και σημαντικότερες αιτίες του Σχίσματος. Ιστορικά, ο Πάπας απαιτούσε να έχει ανώτερη εξουσία επί των Πατριαρχών της Ανατολής, ενώ από την πλευρά τους οι τέσσερις Πατριάρχες υποστήριζαν ότι η πρωτοκαθεδρία του Πατριάρχη Ρώμης ήταν μόνο τιμητική.

Η διαίρεση του χριστιανικού κόσμου είχε αρχίσει ήδη από τον 9ο αιώνα και κορυφώθηκε στα μέσα του 11ου αιώνα. Τα γεγονότα του 1054 και η οριστική ρήξη ήταν αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης περιόδου αποξένωσης των δύο Εκκλησιών, ενώ δύο κραυγαλέες επεμβάσεις ενέτειναν τη δυσαρέσκεια και τις κακές σχέσεις και έδωσαν το έναυσμα για τη μεγάλη διαίρεση του Χριστιανισμού.

Η Καρβουνόψινα, η πολιτικοεκκλησιαστική έριδα και η τεταρτογαμία του Λέοντος

Ως πρωτοφανές γεγονός στη βυζαντινή ιστορία – αλλά και μια ενδιαφέρουσα ιστορία που επηρέασε με τον τρόπο της τα γεγονότα που οδήγησαν στο Σχίσμα – μπορεί να χαρακτηριστεί η απόφαση ενός βυζαντινού αυτοκράτορα να στραφεί στον… Πάπα και να παρακάμψει τον Πατριάρχη για την αναγνώριση του γάμου του. Συνοπτικά, η άγνωστη σε πολλούς ιστορία έχει ως εξής:

Ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄ (886-912) ήθελε να συνάψει και τέταρτο γάμο με τη σύντροφό του και μητέρα του αρσενικού και μοναδικού τέκνου του, Ζωή Καρβουνοψίνα, και αυτό για να επιτευχθεί η νομιμοποίηση του θρόνου για το διάδοχό του. Κάτι τέτοιο όμως απαγορευόταν σύμφωνα με την Ανατολική Εκκλησία. Έτσι, αναζήτησε και πέτυχε την υποστήριξη του Πάπα Σέργιου Γ΄ για την αναγνώριση του γάμου του, απόφαση που οδήγησε σε πολιτικοεκκλησιαστική έριδα, καθώς αποτέλεσε δέλεαρ για την επέμβαση της Δυτικής Εκκλησίας σε θέματα της Ανατολικής.

Η επέμβαση της Δυτικής Εκκλησίας σε θέματα της Ανατολικής

Δεύτερη και πιο καταλυτική επέμβαση που πυροδότησε το Μεγάλο Σχίσμα ήταν η νορμανδική επέκταση στη νότια Ιταλία, όπου διέμεναν αρκετοί Έλληνες. Ο Πάπας Λέων Θ’ είδε σαν ευκαιρία να θέσει την περιοχή υπό τη δική του δικαιοδοσία, όμως μέχρι τότε ήταν εξαρτημένη εκκλησιαστικώς από το πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Έδωσε τότε εντολή να εισαχθούν στις εκεί εκκλησίες λατινικές λατρευτικές συνήθειες, προκαλώντας την άμεση αντίδραση του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου.

Ως ανταπάντηση, ο Πατριάρχης αξίωσε οι λατινικές εκκλησίες τις Κωνσταντινούπολης να ακολουθήσουν ελληνικές λατρευτικές συνήθειες. Έδωσε, μάλιστα, εντολή να κλείνουν αν δεν συμμορφώνονταν.

Οι αφορισμοί και η οριστική ρήξη του 1054

Σάββατο 16 Ιουλίου του 1054: Τα γεγονότα εκείνης της ημέρας σήμαναν το Σχίσμα ανάμεσα στην Ορθόδοξη και Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Στο ναό της Αγίας Σοφίας ιερουργούσε ο Πατριάρχης Μιχαήλ Κηρουλάριος τελώντας τη λειτουργία του εσπερινού. Ξαφνικά η λειτουργία διακόπτεται από την είσοδο ενός ευγενούς και της συνοδείας του στο ναό. Ήταν ο απεσταλμένος του Πάπα Λέοντα Θ’, καρδινάλιος Ουμβέρτος, που έφερε μαζί του και άφησε στην Αγία Τράπεζα μια περγαμηνή με την παπική σφραγίδα.

Η περγαμηνή περιείχε ένα κείμενο του Πάπα με ιδιαίτερα βαριές εκφράσεις με τις οποίες αναθεμάτιζε τον Πατριάρχη: «Όστις αν τη πίστει και τη θυσία της Ρωμαϊκής και Αποστολικής Καθέδρας αντιλέγη ανάθεμα έστω και μήτε λεγέσθω Ορθόδοξος αλλά λεγέσθω προζυμίτης και νέος Αντίχριστος». Με τον χαρακτηρισμό του «προζυμίτη», που έδιναν οι Ρωμαιοκαθολικοί στους Ορθοδόξους λόγω της χρήσης προζυμιού στον άρτο της Θείας Ευχαριστίας αποκαλούσε ουσιαστικά τους ακολούθους του αιρετικούς…

Λίγες ημέρες αργότερα ο Πατριάρχης Μιχαήλ ανταποδίδει τον αφορισμό και το Μεγάλο Σχίσμα είναι πλέον γεγονός.

Οι μεγάλοι πρωταγωνιστές του Σχίσματος

Πρωταγωνιστές του Σχίσματος θεωρούνται ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Α’ Κηρουλάριος (1043-1058) και ο καρδινάλιος Humbert de Mourmontiers.

Ο αδιάλλακτος Πατριάρχης Κηρουλάριος δεν δίστασε να εμπλακεί σε σύγκρουση με τον παπικό θρόνο, όταν επιχειρήθηκε η βίαιη επιβολή των λατινικών εθίμων στις επαρχίες Απουλίας, Καλαβρίας και Σικελίας του οικουμενικού θρόνου. Αλαζόνες και οι δύο, με ισχυρή προσωπική άποψη που δεν άφηνε περιθώρια υποχωρητικότητας, έτρεφαν μεγάλη αντιζηλία μεταξύ τους και αναζητούσαν μόνο αφορμές για να επαναφέρουν στο προσκήνιο όλες τις διαφορές εκείνες που χώριζαν τις δύο Εκκλησίες.

Οι διαφορές μεταξύ Ορθόδοξων και Καθολικών

Η κύρια διαφορά στην ομολογία πίστεως είναι το Φιλιόκβε (Filioque). Μια λατινική λέξη που σημαίνει «και εκ του Υιού» την οποία η Δυτική Εκκλησία πρόσθεσε στο «Πιστεύω», για να δηλώσει ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται όχι μόνο εκ του Πατρός αλλά και εκ του Υιού.

Σημαντικές εκκλησιαστικές διαφορές είναι επίσης το παπικό πρωτείο και το αλάθητο του Πάπα. Το πρωτείο του Πάπα βασίζεται στο πρωτείο που σύμφωνα με τη Δυτική Εκκλησία είχε ο Απόστολος Πέτρος, αφού του το ανέθεσε ο Χριστός, και όταν πέθανε πέρασε στον εκάστοτε επίσκοπο Ρώμης. Το αλάθητο του Πάπα απορρίπτεται από τις λοιπές χριστιανικές ομολογίες. Σύμφωνα με τους καθολικούς, όταν ο Πάπας διδάσκει ως υπέρτατος ποιμένας όλης της Εκκλησίας σε θέματα δόγματος, το Άγιο Πνεύμα τον προστατεύει.

Οι καθολικοί κληρικοί, επίσης, είναι άγαμοι, ανεξάρτητα από το βαθμό τους, ενώ οι ορθόδοξοι μπορούν να επιλέξουν. Συνήθως είναι άγαμοι, όταν έχουν βαθμό, ενώ έγγαμοι είναι οι κατώτεροι κληρικοί.

Τέλος, διαφορές εντοπίζονται στη Λειτουργική.  Στη Θεία Ευχαριστία οι καθολικοί προσφέρουν άζυμο άρτο, ενώ οι ορθόδοξοι ζυμωμένο άρτο. Στη βάπτιση, η ορθόδοξη Εκκλησία βαφτίζει διά καταδύσεως, ενώ η καθολική ρίχνει νερό στο κεφάλι του βαπτιζομένου.

Διαβάστε όλα τα θέματα της ενότητας Weekend του newsbeast.gr

ΚΑΝΤΕ LIKE ΣΤΟ NEWSBEAST.GR

14
σχόλια
  1. avatar Q mark

    Ήταν επόμενο να γίνει, και μάλιστα άργησε, για μια σειρά λόγους, όχι μόνο γεωπολιτικούς αλλά και λόγω διαφοράς κυρίαρχης γλώσσας, κουλτούρας, λαών, κλπ, κλπ.
    Η κόντρα μεταξύ Ρώμης και Νέας Ρώμης (Κων/πολης) ξεκίνησε με το που ιδρύθηκε η δεύτερη και μία από τις βασικές διαφορές των δύο - πρώην και νυν - πρωτευουσών ήταν και το ποια ήταν το κατ'εξοχήν θρησκευτικό κέντρο της αυτοκρατορίας. Τέτοιες διαφορές με τα χρόνια και με την απόσταση βαθαίνουν, δε γεφυρώνονται.
    .
    Άσχετο: στο χάρτη, όπου δεν έχει κίτρινο, είναι μη χριστιανικές περιοχές, σωστά? Ισλάμ στα νότια, παγανιστές στα βόρεια και ανατολικά. Παρατηρήστε την περιοχή που είναι στη σημερινή βόρεια Πολωνία (άλλοτε Πρωσία), βαλτικές χώρες και λίγο Φινλανδία:
    Όχι πολύ μετά τις σταυροφορίες, το Τάγμα των Τευτόνων Ιπποτών που δημιουργήθηκε στους Άγιους Τόπους αλλά τελικά εκτοπίστηκε από τους "συνάδελφους" Ναϊτες και Ιωαννίτες, ήθελε κι αυτό δράση. Και "για καλή τους τύχη" (αλλά πολύ κακή των άλλων) είχε μερικούς μιερούς και βρωμερούς ειδωλολάτρες στη γειτονιά που "έπρεπε" οπωσδήποτε να εκχριστιανιστούν! Που να τρέχεις στα Ιεροσόλυμα. Κι έτσι έλαβαν χώρα οι άγνωστες σε εμάς "Βόρειες Σταυροφορίες" (Πρωσική σταυροφορία, Λιβοριανή σταυροφορία, ~13ος-14ος αι.) για να "κιτρινίσει" κι εκείνο το κομμάτι του χάρτη.
    Εκεί να δείτε φίλε μου Mygdona και φίλε μου Δημήτρη τον "εκχριστιανισμό της αγάπης" (για άλλη μια φορά)! Σφαγές σε βαθμό γενοκτονίας και αντικατάσταση πληθυσμών, όχι παίζουμε!
    Το φιλιόκβε μας μάρανε ...

  2. avatar ΓΙΩΡΓΟΣ35

    Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΣΤΑΝΤΕΣ ΠΟΥ ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ ΤΟ ΑΓΕΦΥΡΩΤΟ ΧΑΣΜΑ ΔΗΛΑΔΗ ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΤΕΛΕΙΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΘΟΛΙΚΟΙ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΟΥ...ΠΑΠΑ ΘΑ ΟΔΗΓΗΘΟΥΜΕ ΣΤΟ ΘΕΟ ,ΟΙ ΠΡΩΤΕΣΤΑΝΤΕΣ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΔΗΛ ΠΡΩΤΟΣ ΙΣΤΑΜΑΙ ΕΝΩ ΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΝΑΖΩΡΑΙΟΥ-ΜΗΝ ΓΡΑΦΕΤΕ ΠΟΛΛΑ ΓΙΑΤΙ ΜΠΕΡΔΕΥΕΤΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ

  3. avatar ΠΟΛΙΤΗΣ

    Αν ζούσε ο Ιησούς στις μέρες μας, μάλλον θα γίνονταν τρομοκράτης, καθώς ενα μαστίγιο τι να σου κάνει? Θα αντίκρυζε την θρησκεία (και τις παραφυάδες της) που δημιουργήθηκε στο όνομα του και θα τρόμαζε!

  4. avatar Mygdonas

    Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ ΘΑ ΣΒΗΣΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΜΕΡΙΚΕΣ ΔΕΚΑΕΤΕΙΕΣ.ΗΔΗ ΠΟΛΛΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ-ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ.Ο ΙΗΣΟΥΣ-ΓΕΧΟΣΟΥΑΧ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΙΔΡΥΤΗΣ ΝΕΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΣΕ ΤΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥ.Ο ΣΑΟΥΛ-ΠΑΥΛΟΣ ΕΙΝΑΙ ΙΔΡΥΤΗΣ.

    1. avatar ΜΚΙ

      οκ γνήσιε Έλληνα, τα εκατομμύρια των εθνικών με τη βία γίνανε χριστιανοί. αν η πατρώα θρησκεία είχε δύναμη, δεν θα χανόταν. όλοι γίναμε επί παντώς επιστητού. ψάξε λίγο σε ποιους πίστευαν οι εθνικοί του 300 μ.Χ. Ακόμα και ο πολύς Ιουλιανός. Πάλι καλά, όμως, που έχουμε γραφικούς ελληναράδες με γνώσεις από blogs για να γελάνε και οι επιστήμονες ιστορικοί.

      1. avatar Mygdonas

        ΓΡΑΦΙΚΟΣ ΕΙΣΑΙ ΕΣΥ ΑΠΟΓΟΝΕ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ.ΑΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΠΟΥ ΔΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΤΩΡΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ,ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΥΣ ,Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΔΥΝΑΜΗ ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΠΟΤΡΕΨΕΙ.

        1. avatar Δημήτρης

          Δηλαδή μύγδωνα να πάρουν τα όπλα;Ο Χριστιανισμός είναι μία θρησκεία αγάπης,αν δεν σου αρέσει η αγάπη είναι δικό σου θέμα.Εμένα μου αρέσει να προσφέρω και νιώθω αγαλλίαση όταν το πράττω.Μου αρέσει επίσης να αγαπάω τον συνάνθρωπο με όλα τα πάθη που μπορεί να έχει.Όταν έχω δύο χιτώνες (ρούχα) δίνω τον ένα σε κάποιον που έχει ανάγκη πολύ περισσότερο από εμένα.Μου αρέσει να προσφέρω τα είδη πρώτης ανάγκης και φαγητό.Όλα αυτά γίνονται χάρη τον Χριστιανισμό.

          1. avatar Mygdonas

            ΝΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΤΑ ΟΠΛΑ,ΑΛΛΙΩΣ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΘΑ ΧΑΘΟΥΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ.ΟΤΑΝ ΕΡΘΕΙ ΕΝΑΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΣ ΝΑ ΣΕ ΣΦΑΞΕΙ ΜΙΛΗΣΕ ΤΟΥ ΓΙΑ ΑΓΑΠΗ.

    2. avatar Δημήτρης

      Μην δίνεις δικές σου ερμηνείες για τον Χριστιανισμό αν δεν έχεις μελετήσει για εκείνον.Αυτά που γράφεις τα έλεγαν κάποτε και οι ειδωλολάτρες διαψεύστηκαν φυσικά.Ο Χριστιανισμός θα μείνει εις τον αιώνα τον άπαντα.

      1. avatar Mygdonas

        ΕΙΔΩΛΑΤΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΙΣ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙΣΙΟΥ,ΣΕ ΙΕΡΑ ΞΥΛΑ,ΖΩΝΕΣ,ΚΑΡΕΣ,ΣΕΝΤΟΝΙΑ,ΚΑΡΦΙΑ ΚΤΛ.

        1. avatar Δημήτρης

          Δεν λατρεύουμε το υλικό αλλά την αγιότητα που εμπεριέχει το υλικό.Διάβασε λίγο τι έχουν αποφανθεί γι'αυτά οι Οικουμενικές Σύνοδοι.

  5. avatar Konstantinos A

    Εκ τοτ Πατρός και εκ του υιού δε λένε και εδώ;
    Τέλοσπάντων, οι διαφορές ήταν οικονομικές και το ότι ήθελαν και οι δυο εξουσία, τίποτα άλλο. Τα άλλα τα επινόησαν μετά

  6. avatar Δημήτρης

    Είναι διαφορές που κάποτε πρέπει να τις λύσουν.Κατά την δική μου άποψη πρέπει να γίνει ένωση των δύο εκκλησιών.Είναι δύο εκκλησίες που υπηρετούν τον ίδιο Θεό,απλά έγινε το σχίσμα περισσότερο για πολιτικοοικονομικά συμφέροντα.Πρέπει κάποτε να γίνει ένωση,προσωπικά αναμένω το 2016 στην Οικουμενική Σύνοδο.

    1. avatar ΜΚΙ

      Καλώς ή κακώς πλήρης ένωση δεν θα γίνει. Η ορθόδοξοι αρνούνται το παπικό πρωτείο, το οποίο ο πάπας δεν θα απορρίψει για ιδεολογικούς λόγους. Αναγνώριση του πρωτείου από τους Ορθοδόξους θα τους εντάξει απλώς στην ομάδα των ελληνόρρυθμων καθολικών-Ουνιτών (όπως προέκυψαν από την Σύνοδο της Λυόν και της Φεράρας-Φλωρεντίας). Ακόμα και ένωση να γινόταν, θα υπήρχαν συντηρητικοί ζηλωτές που θα έκαναν σχίσμα π.χ. κατηγορώντας τα Πατριαρχεία για φιλοπαπισμό (εδώ έγινε σχίσμα με το Ημερολόγιο). Βέβαια, η ιδέα της ένωσης δεν παύει να είναι επιθυμητή, αλλά κάθε πλευρά θα θέλει να διατηρήσει την παρούσα της δύναμη.

Παρακαλούμε περιμένετε ...
Το newsbeast επιλέγει
Το newsbeast προτείνει