Σημαντικές αλλαγές έρχονται πολύ σύντομα στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται όσοι έχουν απλήρωτα ενοίκια, δίνοντας με αυτό τον τρόπο σημαντική «ανάσα» σε χιλιάδες ιδιοκτήτες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν αντιμέτωποι με μεγάλες καθυστερήσεις και πολύπλοκες διαδικασίες, προκειμένου να προβούν στις νόμιμες εξώσεις. Έτσι λοιπόν, από την 1η Μαΐου τίθεται σε εφαρμογή ένα νέο σύστημα που αλλάζει ριζικά τον τρόπο έκδοσης διαταγών πληρωμής και διαταγών απόδοσης μισθίου, δηλαδή των διαδικασιών που ακολουθούνται όταν ένας ενοικιαστής δεν πληρώνει ή αρνείται να αποχωρήσει από το ακίνητο. Η βασική διαφορά είναι ότι οι αποφάσεις αυτές δεν θα εκδίδονται πλέον από δικαστές, αλλά από ειδικά πιστοποιημένους δικηγόρους.
Η αλλαγή αυτή μπορεί να ακούγεται τεχνική, στην πράξη όμως έχει έναν πολύ απλό στόχο: να μειωθεί ο χρόνος που χρειάζεται ένας ιδιοκτήτης για να διεκδικήσει τα χρήματά του ή να πάρει πίσω το ακίνητό του. Μέχρι σήμερα, όποιος είχε μπλέξει με κακοπληρωτή ενοικιαστή γνώριζε καλά ότι η διαδικασία μπορούσε να τραβήξει για μήνες, ακόμα και για περισσότερο από έναν χρόνο. Οι ημερομηνίες στα δικαστήρια ορίζονταν με μεγάλη καθυστέρηση, υπήρχαν αναβολές και η έκδοση της απόφασης δεν ήταν άμεση. Αυτό σήμαινε ότι ο ιδιοκτήτης όχι μόνο δεν εισέπραττε ενοίκιο, αλλά συχνά δεν μπορούσε ούτε να αξιοποιήσει το ακίνητό του.
Με το νέο πλαίσιο, επιχειρείται να δοθεί λύση ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα. Οι υποθέσεις θα περνούν πλέον σε δικηγόρους που θα έχουν πιστοποιηθεί ειδικά για αυτή τη διαδικασία. Σε κάθε Πρωτοδικείο θα δημιουργηθούν λίστες με αυτούς τους δικηγόρους, ώστε να υπάρχει οργάνωση και σειρά προτεραιότητας. Για να μπει κάποιος σε αυτές τις λίστες, θα πρέπει να έχει τουλάχιστον τέσσερα χρόνια εμπειρίας ως νομικός, να είναι οικονομικά ενήμερος στον Δικηγορικό του Σύλλογο, να μην έχει σοβαρά πειθαρχικά παραπτώματα και να έχει παρακολουθήσει ειδικά σεμινάρια. Με λίγα λόγια, θα επιλέγονται επαγγελματίες που θεωρούνται αξιόπιστοι και κατάλληλα καταρτισμένοι.
Η ανάθεση των υποθέσεων θα γίνεται αυτόματα και με διαφάνεια. Δηλαδή, κάθε νέα υπόθεση θα πηγαίνει στον επόμενο δικηγόρο της λίστας, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα επιλογής ή παρέμβασης. Αυτό διασφαλίζει ότι όλοι αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Το πιο σημαντικό όμως είναι ο χρόνος. Ο δικηγόρος που θα αναλαμβάνει μια υπόθεση θα έχει υποχρέωση να εκδώσει τη σχετική διαταγή μέσα σε 20 ημέρες. Αυτό είναι ένα σαφές χρονικό όριο, που δεν υπήρχε μέχρι σήμερα και που μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην πράξη.
Για παράδειγμα, αν ένας ενοικιαστής σταματήσει να πληρώνει, ο ιδιοκτήτης θα μπορεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να έχει στα χέρια του μια διαταγή πληρωμής για τα οφειλόμενα ενοίκια. Αντίστοιχα, αν ο ενοικιαστής δεν αποχωρεί από το ακίνητο, θα μπορεί να εκδοθεί γρήγορα διαταγή απόδοσης μισθίου, δηλαδή να κινηθεί η διαδικασία για να επιστραφεί το σπίτι στον ιδιοκτήτη. Η νέα διαδικασία συνοδεύεται και από συγκεκριμένο κόστος, ώστε να μην υπάρχουν εκπλήξεις. Η έκδοση διαταγής πληρωμής θα κοστίζει 400 ευρώ, ενώ η διαταγή απόδοσης μισθίου 300 ευρώ. Τα χρήματα θα καταβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του Δικηγορικού Συλλόγου πριν ξεκινήσει η διαδικασία, κάτι που επίσης απλοποιεί τα πράγματα.
Παρά τις αλλαγές αυτές, ωστόσο, δεν καταργούνται και τα δικαστήρια. Όποιος ιδιοκτήτης θέλει, μπορεί να επιλέξει την κλασική οδό της αγωγής, ειδικά σε πιο σύνθετες περιπτώσεις όπου υπάρχουν διαφωνίες ή ιδιαίτερα ζητήματα που χρειάζονται αναλυτική εξέταση από δικαστή. Ωστόσο, για τις περισσότερες περιπτώσεις απλήρωτων ενοικίων, η νέα διαδικασία αναμένεται να είναι η πιο γρήγορη και πρακτική λύση. Η μετάβαση στο νέο σύστημα θα γίνει σταδιακά. Μέχρι τις 30 Απριλίου θα ισχύει ό,τι ίσχυε μέχρι σήμερα. Από την 1η Μαΐου και μετά, όλες οι νέες αιτήσεις θα περνούν στο νέο καθεστώς, εφόσον έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες προετοιμασίες, όπως η κατάρτιση των λιστών και η εκπαίδευση των δικηγόρων.
Την ίδια ώρα, ετοιμάζεται και μια δεύτερη σημαντική αλλαγή που αφορά όχι μόνο τους ιδιοκτήτες αλλά και τους ενοικιαστές. Πρόκειται για το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, ένα νέο εργαλείο που θα λειτουργεί σαν «προφίλ αξιοπιστίας» πριν από κάθε νέα μίσθωση. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι, πριν υπογραφεί ένα συμβόλαιο, θα υπάρχει η δυνατότητα να ελέγχεται αν ένας υποψήφιος ενοικιαστής ήταν συνεπής στις προηγούμενες υποχρεώσεις του. Το σύστημα θα αντλεί στοιχεία από την ΑΑΔΕ και τις δηλώσεις μισθώσεων, χωρίς όμως να αποκαλύπτει ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Ο στόχος είναι απλός: να μειωθούν τα φαινόμενα κακοπληρωτών από την αρχή και να υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια στις συναλλαγές. Με αυτόν τον τρόπο, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να επιλέγουν πιο προσεκτικά, ενώ και οι συνεπείς ενοικιαστές θα ξεχωρίζουν.
