Σε μια σπάνια επίσημη αναφορά για την κατάσταση της υγείας του Μοτζταμπά Χαμενεΐ, η Τεχεράνη υποστήριξε ότι τα τραύματα που υπέστη ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν κατά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της πρώτης ημέρας του πολέμου ήταν «επιπόλαια» και δεν επηρέασαν σοβαρά την υγεία του.
Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η απουσία του Χαμενεΐ από τη δημόσια σκηνή τροφοδοτεί έντονη φημολογία, καθώς ο 56χρονος διάδοχος του Αλί Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως μετά την ανάληψη της εξουσίας στις 8 Μαρτίου, περιοριζόμενος σε γραπτές δηλώσεις. Το Reuters είχε μεταδώσει τον Απρίλιο, επικαλούμενο πηγές κοντά στον εσωτερικό κύκλο του, ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης εξακολουθούσε να αναρρώνει από σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο και στα πόδια.
«Μόνο επιφανειακά τραύματα στο πρόσωπο, το κεφάλι και τα πόδια»
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας του Ιράν, Χοσεΐν Κερμανπούρ, δήλωσε ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ εισήχθη σε νοσοκομείο στις 13:00 της 28ης Φεβρουαρίου, την ημέρα των πρώτων αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων, και οδηγήθηκε «σε χειρουργείο μαζί με πολλούς άλλους τραυματίες».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο νέος ανώτατος ηγέτης δεν υπέστη σοβαρό τραυματισμό. «Πέρα από τα επιφανειακά τραύματα στο πρόσωπο, το κεφάλι και τα πόδια, για τα οποία δεν απαιτήθηκε κάποιος ακρωτηριασμός, ούτε προκλήθηκαν επιπλοκές, δεν είχε τίποτα το σοβαρό», ανέφερε ο Κερμανπούρ στο πρακτορείο ILNA, σύμφωνα με διεθνή μέσα.
Ο Ιρανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι, ως γιατρός, θεωρεί πως τα τραύματα «δεν ήταν σοβαρά» και ότι χρειάστηκαν μόνο «ένα-δύο ράμματα». Υποστήριξε επίσης ότι ο Χαμενεΐ, ο οποίος τηρούσε τη νηστεία του Ραμαζανιού, αρνήθηκε να φάει μέχρι τη διακοπή της νηστείας το βράδυ, στοιχείο που, κατά τον ίδιο, δείχνει ότι η κατάσταση της υγείας του ήταν καλή.
Η αμερικανική εκδοχή: «Τραυματισμένος και πιθανότατα παραμορφωμένος»
Η ιρανική εκδοχή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις πληροφορίες που είχαν κυκλοφορήσει τις προηγούμενες εβδομάδες. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ ήταν «τραυματισμένος και πιθανότατα παραμορφωμένος», ενώ το Reuters είχε μεταδώσει ότι τρεις πηγές κοντά στον εσωτερικό κύκλο του μιλούσαν για σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο και στα πόδια.
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, υπήρχε ακόμη και εκτίμηση αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών ότι ο Χαμενεΐ ενδέχεται να είχε χάσει ένα πόδι. Το Reuters σημείωνε, πάντως, ότι δεν μπορούσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις περιγραφές των πηγών.
Η Τεχεράνη επιχειρεί πλέον να κλείσει το ζήτημα, παρουσιάζοντας τον τραυματισμό ως μικρό και απορρίπτοντας εμμέσως τις δυτικές πληροφορίες περί σοβαρής παραμόρφωσης ή ακρωτηριασμού.
Γιατί παραμένουν τα ερωτήματα
Παρά τη διάψευση, τα ερωτήματα δεν εξαφανίζονται. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως ούτε έχει δημοσιοποιηθεί πρόσφατο βίντεο ή φωτογραφία του μετά την επίθεση και την ανάδειξή του στην ηγεσία. Το Reuters είχε επισημάνει ότι η κατάσταση και η ικανότητά του να κυβερνά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό μυστήριο για το ιρανικό κοινό.
Ήδη από τον Μάρτιο, ο πρεσβευτής του Ιράν στην Κύπρο, Αλιρεζά Σαλαριάν, είχε επιβεβαιώσει ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης τραυματίστηκε στην επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, λέγοντας ότι είχε ακούσει πως είχε τραύματα στα πόδια, στο χέρι και στον βραχίονα και ότι πιθανότατα νοσηλευόταν.
Ο ίδιος είχε αποδώσει την απουσία του Χαμενεΐ από δημόσιες εμφανίσεις τόσο στην κατάσταση της υγείας του όσο και στον κίνδυνο νέας επίθεσης, σημειώνοντας ότι ΗΠΑ και Ισραήλ θα μπορούσαν να τον στοχοποιήσουν ξανά.
Η απουσία του νέου ηγέτη και η ανάγκη επίδειξης ελέγχου
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ ανέλαβε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου. Η διαδοχή του στις 8 Μαρτίου θεωρήθηκε από πολλούς ως επιλογή συνέχειας, αλλά και ως βαθιά προβληματική εξέλιξη για ένα σύστημα που επισήμως απορρίπτει τη δυναστική διαδοχή.
Η απουσία του από τη δημόσια σκηνή έχει ενισχύσει τις υποψίες ότι, ακόμη κι αν είναι σε θέση να εγκρίνει αποφάσεις, η πραγματική εξουσία μπορεί να βρίσκεται περισσότερο στα χέρια των Φρουρών της Επανάστασης και των μηχανισμών ασφαλείας. Το Reuters είχε αναφέρει ότι ο Χαμενεΐ συμμετέχει σε συσκέψεις μέσω ηχητικής σύνδεσης και εμπλέκεται σε αποφάσεις για τον πόλεμο και τις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, αλλά η εικόνα του προς την ιρανική κοινωνία παραμένει αόρατη.
Οι συναντήσεις που επικαλείται η Τεχεράνη
Η ιρανική ηγεσία προσπαθεί να δείξει ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του. Στις 7 Μαΐου, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι είχε συνάντηση μαζί του διάρκειας δυόμισι ωρών.
Λίγες ημέρες αργότερα, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι ο διοικητής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Αλί Αμπντολαχί, συναντήθηκε επίσης με τον Χαμενεΐ και έλαβε «νέες οδηγίες» για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι συναντήσεις αυτές μεταδίδονται χωρίς δημόσια εικόνα του ίδιου του Χαμενεΐ αφήνει χώρο για νέες ερμηνείες, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η εικόνα του ανώτατου ηγέτη αποτελεί κεντρικό στοιχείο πολιτικής νομιμοποίησης.
Η μάχη της εικόνας
Η σημερινή δήλωση Κερμανπούρ δεν αφορά μόνο την υγεία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Αφορά την εικόνα σταθερότητας του ιρανικού καθεστώτος.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι, όσο ο ανώτατος ηγέτης παραμένει αόρατος, ενισχύεται η αίσθηση ότι το κέντρο εξουσίας λειτουργεί μέσα από κλειστά κανάλια, στρατιωτικούς μηχανισμούς και εσωτερικές ισορροπίες των Φρουρών της Επανάστασης. Γι’ αυτό και επιλέγει τώρα να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα των τραυμάτων, να διαψεύσει τα σενάρια περί ακρωτηριασμού και να παρουσιάσει τον Χαμενεΐ ως λειτουργικό και ικανό να καθοδηγεί το κράτος.
Ωστόσο, η απουσία δημόσιας εμφάνισης παραμένει το αδύναμο σημείο της ιρανικής αφήγησης. Όσο δεν υπάρχει εικόνα, οι φήμες δεν θα κλείνουν. Θα ανακυκλώνονται.
Το συμπέρασμα
Η Τεχεράνη επιχειρεί να περάσει από την άμυνα στην αντεπίθεση, υποστηρίζοντας ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ υπέστη μόνο επιφανειακά τραύματα στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του και τον έφερε στην κορυφή της ιρανικής εξουσίας.
Όμως το πρόβλημα της ιρανικής ηγεσίας δεν είναι μόνο ιατρικό. Είναι πολιτικό. Ένας ανώτατος ηγέτης που δεν εμφανίζεται δημοσίως, σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο και σε ένα καθεστώς που βασίζεται στη συμβολική παρουσία του προσώπου στην κορυφή, δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα.
Η δήλωση του υπουργείου Υγείας μπορεί να μειώνει την ένταση των φημών για την κατάσταση της υγείας του. Δεν απαντά όμως στο βασικό ερώτημα: γιατί ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν παραμένει αόρατος.
