Η κρίση στο CHP περνά πλέον στη δεύτερη και πιο επικίνδυνη φάση της. Μετά τη δικαστική απόφαση περί «mutlak butlan», την αστυνομική εισβολή στα κεντρικά γραφεία του κόμματος και την απομάκρυνση της πλευράς Οζγκιούρ Οζέλ, η τουρκική αξιωματική αντιπολίτευση δεν λειτουργεί πια ως ενιαίο κόμμα με ένα κέντρο εξουσίας.
Στην πράξη, έχουν διαμορφωθεί τρία παράλληλα κέντρα: ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου επιχειρεί να εγκατασταθεί ξανά στα κεντρικά γραφεία, ο Οζγκιούρ Οζέλ μεταφέρει τη μάχη στη Βουλή και στον δρόμο, ενώ οι δήμαρχοι, ιδίως ο φυλακισμένος Εκρέμ Ιμάμογλου και ο δήμαρχος Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς, παραμένουν το κοινωνικό και εκλογικό κεφάλαιο που καμία από τις δύο πλευρές δεν μπορεί να αγνοήσει.
Η εικόνα των τελευταίων ωρών δείχνει ότι το CHP δεν βρίσκεται απλώς σε εσωκομματική σύγκρουση. Βρίσκεται σε μάχη πολιτικής επιβίωσης, με το AKP να αρνείται ότι εμπλέκεται, αλλά ταυτόχρονα να επιτίθεται με σκληρή γλώσσα στον Οζέλ και να παρουσιάζει την κρίση ως «εσωτερική σύγκρουση των CHPικών».
Ο Κιλιτσντάρογλου επιστρέφει στα κεντρικά στις 28 Μαΐου
Η πιο κρίσιμη εξέλιξη είναι ότι ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου σχεδιάζει να μεταβεί στα κεντρικά γραφεία του CHP στις 28 Μαΐου, δεύτερη ημέρα του Κουρμπάν Μπαϊράμ, προκειμένου να ανταλλάξει ευχές με στελέχη, μέλη και πολίτες. Η πληροφορία επιβεβαιώθηκε από το περιβάλλον του και από τον σύμβουλο Τύπου του, Ατακάν Σονμέζ, και μεταδίδεται από σειρά τουρκικών μέσων ως το επόμενο μεγάλο ραντεβού της κρίσης.
Η επιλογή της ημέρας δεν είναι τυχαία. Ο Κιλιτσντάρογλου δεν εμφανίζεται αμέσως μετά την αστυνομική επέμβαση, ώστε να μη φανεί ότι μπαίνει στα γραφεία «πάνω στα χημικά» και στις σπασμένες πόρτες. Επιλέγει τη συμβολική γλώσσα του Μπαϊράμ: συμφιλίωση, ενότητα, επίκληση στην κομματική οικογένεια. Όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για τεστ φυσικής νομιμοποίησης. Άλλο να έχεις μια δικαστική απόφαση και άλλο να μπορείς να μπεις στο κτήριο του CHP χωρίς να σε αντιμετωπίσει η βάση ως «διορισμένο».
Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου επιχειρεί να εμφανίσει την επιστροφή ως θεσμική αναγκαιότητα. Ο πρώην βουλευτής Müslim Sarı, που κινείται κοντά στον Κιλιτσντάρογλου, δήλωσε ότι μετά την επίλυση του νομικού ζητήματος θα ξεκινήσει διαδικασία συνεδρίου και ότι θα συνεδριάσουν τα αρμόδια όργανα, πρώτα το Parti Meclisi.
Το μήνυμα είναι καθαρό: ο Κιλιτσντάρογλου δεν θέλει να εμφανιστεί ως μεταβατικός επισκέπτης. Θέλει να εμφανιστεί ως εκείνος που αναλαμβάνει ξανά τον μηχανισμό, συγκαλεί όργανα και ορίζει τον χρόνο του συνεδρίου.
Ο Οζέλ απαντά από τη Βουλή και τον δρόμο
Η πλευρά Οζέλ, αντιθέτως, προσπαθεί να αποφύγει την παγίδα του κτηρίου. Μετά την αστυνομική εκκένωση, ο Οζέλ μετέφερε το κέντρο βάρους στη Βουλή, όπου εξακολουθεί να έχει ισχυρή κοινοβουλευτική βάση. Η νέα γραμμή του είναι ότι το CHP «έκλεισε πρακτικά» με δικαστική και αστυνομική επέμβαση, αλλά θα ξανανοίξει πολιτικά από τη Βουλή, τον δρόμο και ένα νέο συνέδριο.
Αυτή είναι η κεντρική στρατηγική Οζέλ: να μην αποδεχθεί ότι η απώλεια των γραφείων σημαίνει και απώλεια του κόμματος. Το κτήριο πέρασε στην πλευρά Κιλιτσντάρογλου, αλλά η εκλεγμένη κοινοβουλευτική ομάδα, ο δημόσιος λόγος, οι δήμαρχοι και η κοινωνική οργή παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στην πλευρά Οζέλ.
Γι’ αυτό και η επίσκεψη του DEM Parti στη Βουλή είχε βαρύτητα. Ο συμπρόεδρος του DEM, Τουντζέρ Μπακίρχαν, επισκέφθηκε τον Οζέλ στο γραφείο του στη Βουλή και χαρακτήρισε τις εικόνες βίας κατά την εφαρμογή της απόφασης «ντροπιαστικές και απαράδεκτες». Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η φιλοκουρδική πολιτική πλευρά αναγνωρίζει ως βασικό συνομιλητή τον Οζέλ, όχι τον δικαστικά επαναφερόμενο Κιλιτσντάρογλου.
Το YSK έκλεισε την πρώτη πόρτα στον Οζέλ
Στο θεσμικό επίπεδο, η πλευρά Οζέλ δέχθηκε σοβαρό πλήγμα, καθώς το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο, YSK, απέρριψε την προσφυγή του CHP κατά της απόφασης «mutlak butlan». Η απόφαση ανακοινώθηκε μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου και η αιτιολογία επρόκειτο να δημοσιοποιηθεί αργότερα.
Η απόρριψη έχει πρακτική σημασία, επειδή περιορίζει τα άμεσα θεσμικά εργαλεία της πλευράς Οζέλ. Όμως έχει και πολιτική σημασία: ενισχύει την εντύπωση ότι ο κρατικός μηχανισμός δεν πρόκειται να ανοίξει εύκολα δρόμο επιστροφής στην προηγούμενη κατάσταση.
Από εδώ και πέρα, η μάχη μεταφέρεται σε δύο πεδία: στο Yargıtay, δηλαδή στο Ανώτατο Δικαστήριο, και στο ίδιο το κόμμα, όπου το αίτημα για νέο συνέδριο γίνεται η μόνη έξοδος που μπορεί να έχει πολιτική νομιμοποίηση.
Το AKP μιλά για «εσωτερική σύγκρουση CHPικών»
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Ερντογάν επιχειρεί να αποσυνδέσει πλήρως τον εαυτό της από την κρίση. Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, δήλωσε ότι η υπόθεση είναι αποτέλεσμα «σύγκρουσης των CHPικών μεταξύ τους» και κατηγόρησε τον Οζέλ ότι προσπαθεί να καλύψει τις πολιτικές του αδυναμίες μεταφέροντας την ευθύνη στον Ερντογάν και στο AKP.
Η φράση-κλειδί του Τσελίκ ήταν ότι «δεν είμαστε σε κανένα σημείο αυτής της υπόθεσης». Όμως αμέσως μετά ο ίδιος πέρασε σε σκληρή επίθεση κατά του Οζέλ, λέγοντας ότι οι προσβολές προς τον πρόεδρο της Τουρκίας είναι «κόκκινη γραμμή» και ότι το AKP δεν θα επιτρέψει «πολιτική αλητεία» ή «πολιτικό εκφοβισμό».
Αυτό ακριβώς είναι το ενδιαφέρον: το AKP δηλώνει ότι δεν είναι μέρος της υπόθεσης, αλλά μπαίνει στο πολιτικό πεδίο της σύγκρουσης με τρόπο επιθετικό. Η γραμμή της κυβέρνησης είναι διπλή: νομικά, «δεν εμπλεκόμαστε»· πολιτικά, «δεν θα αφήσουμε τον Οζέλ να μετατρέψει την κρίση σε αντι-Ερντογανικό μέτωπο».
Απειλές διαγραφών από την πλευρά Κιλιτσντάρογλου
Στο εσωτερικό του CHP, η πιο επικίνδυνη εξέλιξη αφορά τις πιθανές διαγραφές. Ο δικηγόρος Ονούρ Ουρέγκεν, που επισκέφθηκε τον Κιλιτσντάρογλου, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο πειθαρχικών κινήσεων κατά βουλευτών ή στελεχών που αντιδρούν στη νέα κατάσταση. Όταν ρωτήθηκε για το αν θα υπάρξουν διαγραφές, απάντησε ότι υπάρχουν «πράγματα που θα γίνουν βραχυπρόθεσμα και πράγματα που θα γίνουν μακροπρόθεσμα».
Η δήλωση αυτή δεν είναι απλή διαρροή. Είναι προειδοποίηση. Η πλευρά Κιλιτσντάρογλου θέλει να δείξει ότι δεν επιστρέφει απλώς για να κρατήσει ουδέτερη διοίκηση μέχρι το συνέδριο, αλλά διεκδικεί πειθαρχικό έλεγχο του κόμματος.
Αν ξεκινήσουν διαγραφές, η κρίση θα περάσει σε άλλο επίπεδο. Μέχρι τώρα η σύγκρουση αφορά νομιμοποίηση. Με τις διαγραφές θα γίνει μάχη εκκαθάρισης. Και τότε το CHP θα κινδυνεύσει όχι απλώς με διάσπαση κορυφής, αλλά με ανοιχτό πόλεμο ανάμεσα στην κοινοβουλευτική ομάδα, τα τοπικά στελέχη και το δικαστικά επαναφερόμενο κέντρο.
Το παιχνίδι με τον Μανσούρ Γιαβάς
Μέσα στο χάος, ενεργοποιήθηκε και ένα δεύτερο παρασκηνιακό μέτωπο: ο Μανσούρ Γιαβάς. Φιλοκυβερνητικός δημοσιογράφος ισχυρίστηκε ότι ζητήθηκαν από τον δήμαρχο Άγκυρας τσάι, σούπα και κουλούρια για τους συγκεντρωμένους έξω από τα γραφεία του CHP και ότι εκείνος το αρνήθηκε. Η δημοτική αρχή της Άγκυρας διέψευσε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό, χαρακτηρίζοντάς τον «πλήρως ψευδή» και μέρος συνειδητής προσπάθειας χειραγώγησης.
Αυτό το επεισόδιο μοιάζει μικρό, αλλά δεν είναι. Στην τουρκική πολιτική, τέτοιες «μικρές» διαρροές λειτουργούν ως τεστ πίστης. Ο Γιαβάς είναι ο πιο δύσκολος παίκτης για όλους: δημοφιλής, εθνικιστικής καταγωγής, λιγότερο εκτεθειμένος από τον Ιμάμογλου, αλλά και πολύ προσεκτικός. Αν παρουσιαστεί ότι δεν στήριξε τους συγκεντρωμένους, πλήττεται στην αντιπολιτευτική βάση. Αν ταυτιστεί πλήρως με τον Οζέλ, μπαίνει μετωπικά απέναντι στον δικαστικά επαναφερόμενο μηχανισμό.
Γι’ αυτό η διάψευση της Άγκυρας είχε σημασία. Ήταν προσπάθεια να μη δημιουργηθεί ρήγμα ανάμεσα στον δήμαρχο και τη βάση του CHP.
Η νέα γεωγραφία της εξουσίας στο CHP
Το CHP σήμερα μοιάζει με κόμμα που έχει τρία σώματα και κανένα δεν μπορεί μόνο του να επιβληθεί πλήρως.
Ο Κιλιτσντάρογλου έχει το κτήριο, τη δικαστική απόφαση και την τυπική δυνατότητα να καλέσει κομματικά όργανα. Ο Οζέλ έχει τη δυναμική της βάσης, την κοινοβουλευτική νομιμοποίηση και την εικόνα του «εκλεγμένου που απομακρύνθηκε με δικαστική παρέμβαση». Οι δήμαρχοι έχουν την πραγματική εκλογική ισχύ, επειδή είναι οι άνθρωποι που απέδειξαν το 2024 ότι το CHP μπορεί να νικήσει το AKP. Η νίκη του CHP στις δημοτικές εκλογές του 2024 ήταν το γεγονός που έκανε τον Οζέλ κεντρικό πρόσωπο της αντιπολίτευσης και, για πολλούς αναλυτές, εξηγεί γιατί η δικαστική υπόθεση έχει τόσο βαρύ πολιτικό φορτίο.
Αυτός είναι ο πυρήνας της κρίσης: δεν πρόκειται απλώς για Κιλιτσντάρογλου εναντίον Οζέλ. Πρόκειται για σύγκρουση ανάμεσα στο παλιό CHP των εσωκομματικών ισορροπιών και στο νέο CHP των δημάρχων, του δρόμου και της εκλογικής νίκης του 2024.
Το κρίσιμο ημερολόγιο: 28 Μαΐου και μετά 2 Ιουνίου
Οι επόμενες ημερομηνίες είναι κρίσιμες. Στις 28 Μαΐου, ο Κιλιτσντάρογλου αναμένεται να εμφανιστεί στα κεντρικά γραφεία. Εκεί θα φανεί αν μπορεί να σταθεί ως πραγματικός αρχηγός μπροστά σε μέλη και πολίτες ή αν θα φανεί ως ηγέτης που χρειάζεται αστυνομική και δικαστική προστασία για να μπει στο ίδιο του το κόμμα.
Το επόμενο σημείο είναι η κοινοβουλευτική αναμέτρηση. Αναλυτές στην Τουρκία ήδη επισημαίνουν ότι η πρώτη σοβαρή σύγκρουση Κιλιτσντάρογλου – Οζέλ μπορεί να φανεί στις αρχές Ιουνίου, όταν ο Οζέλ, ως επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας, θα έχει ρόλο στη Βουλή, ενώ ο Κιλιτσντάρογλου, που δεν είναι βουλευτής, θα προσπαθεί να ασκήσει αρχηγία από το κόμμα.
Με απλά λόγια: ο Κιλιτσντάρογλου μπορεί να έχει τα γραφεία, αλλά ο Οζέλ έχει τη Βουλή. Και στην τουρκική αντιπολίτευση, αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι δεύτερο κέντρο ισχύος.
Το πολιτικό συμπέρασμα
Οι τελευταίες ώρες δείχνουν ότι το CHP έχει μπει σε μια κατάσταση διπλής νομιμότητας. Η μία νομιμότητα είναι δικαστική και διοικητική: παράγει τον Κιλιτσντάρογλου ως επανερχόμενο πρόεδρο. Η άλλη είναι πολιτική και εκλογική: παράγει τον Οζέλ ως ηγέτη που νίκησε εσωκομματικά το 2023 και οδήγησε το CHP στη μεγάλη επιτυχία του 2024.
Το AKP προσπαθεί να εμφανίσει την κρίση ως εσωτερική υπόθεση του CHP. Όμως η ένταση της κυβερνητικής αντίδρασης, η αστυνομική επέμβαση, η απόρριψη από το YSK, οι απειλές διαγραφών και το γεγονός ότι το κόμμα μετατρέπεται σε πεδίο μάχης δείχνουν κάτι βαθύτερο.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κρατήσει τη σφραγίδα του CHP. Είναι ποιο CHP θα επιβιώσει: το κόμμα που θα επιστρέψει σε μια ελεγχόμενη, εσωστρεφή αντιπολίτευση ή το κόμμα που, μετά τη νίκη του 2024, άρχισε να πιστεύει ότι μπορεί πραγματικά να απειλήσει τον Ερντογάν.
Και γι’ αυτό η μάχη των επόμενων ημερών δεν θα κριθεί μόνο στα δικαστήρια. Θα κριθεί στα γραφεία, στη Βουλή, στους δήμους, στους δρόμους και –κυρίως– στο αν η βάση του CHP θα δεχθεί να της πουν ότι η κάλπη του συνεδρίου ακυρώνεται από τη σφραγίδα ενός δικαστηρίου.
