Είναι από εκείνες τις απορίες που σχεδόν όλοι έχουμε κάνει κάποια στιγμή: αφού η βροχή είναι γλυκιά και τα ποτάμια δεν έχουν αλμυρή γεύση, γιατί το νερό της θάλασσας είναι γεμάτο αλάτι;
Η εξήγηση δεν βρίσκεται μόνο στη χημεία, αλλά σε μια αργή φυσική διαδικασία που επαναλαμβάνεται αδιάκοπα εδώ και περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το αλάτι των ωκεανών ξεκινά το ταξίδι του από τη στεριά.
Η βροχή, παρότι φαίνεται καθαρή, περιέχει μικρές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Αυτό την κάνει ελαφρώς όξινη. Όταν πέφτει πάνω σε βουνά, πέτρες και έδαφος, αρχίζει πολύ αργά να διαβρώνει τα πετρώματα.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία απελευθερώνονται μέταλλα και ιόντα, κυρίως νάτριο και χλώριο. Αυτά τα στοιχεία μεταφέρονται μέσω των ποταμών προς τις θάλασσες και τους ωκεανούς.
Γιατί τα ποτάμια παραμένουν γλυκά
Εδώ βρίσκεται και η απορία που δημιουργείται στους περισσότερους. Αν τα ποτάμια κουβαλούν άλατα, γιατί δεν έχουν αλμυρή γεύση;
Η απάντηση έχει να κάνει με τη συγκέντρωση των μετάλλων. Τα ποτάμια περιέχουν πολύ μικρές ποσότητες αλάτων, ενώ το νερό τους ανανεώνεται συνεχώς από βροχές, πηγές και χιόνια που λιώνουν. Έτσι, η αλμυρότητα παραμένει σχεδόν ανεπαίσθητη.
Οι ωκεανοί όμως λειτουργούν διαφορετικά. Εκεί το νερό δεν «φεύγει» με τον ίδιο τρόπο που εισέρχεται. Το μόνο που εξατμίζεται είναι το καθαρό νερό.
Ο ήλιος θερμαίνει την επιφάνεια της θάλασσας και το νερό ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα, δημιουργώντας σύννεφα. Τα άλατα όμως μένουν πίσω. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κύκλος εξάτμισης αφήνει στους ωκεανούς ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση μεταλλικών στοιχείων.
Και επειδή αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται αδιάκοπα επί δισεκατομμύρια χρόνια, οι θάλασσες έχουν μετατραπεί σε τεράστιες φυσικές δεξαμενές αλατιού. Αν όλο αυτό το αλάτι απομονωνόταν και καλυπτόταν με αυτό η στεριά, υπολογίζεται ότι θα δημιουργούσε ένα ομοιόμορφο στρώμα με ύψος 150 μέτρα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Το ακραίο παράδειγμα της Νεκράς Θάλασσας
Αν και η μέση αλατότητα των ωκεανών κυμαίνεται περίπου στο 3,5%, υπάρχει ένα σημείο στον πλανήτη όπου τα ποσοστά εκτοξεύονται.
Η Νεκρά Θάλασσα περιέχει περίπου 34% αλάτι, δηλαδή σχεδόν δέκα φορές περισσότερο από τις περισσότερες θάλασσες.
Ο λόγος είναι ότι πρόκειται για μια κλειστή λεκάνη χωρίς φυσική έξοδο νερού. Ο ποταμός Ιορδάνης μεταφέρει συνεχώς νερό και μέταλλα στη λίμνη, όμως τίποτα δεν απομακρύνεται. Το νερό εξατμίζεται λόγω της έντονης ζέστης και τα άλατα συσσωρεύονται χρόνο με τον χρόνο.
Η τεράστια αυτή πυκνότητα είναι και ο λόγος που οι άνθρωποι επιπλέουν τόσο εύκολα στη Νεκρά Θάλασσα. Ταυτόχρονα όμως, η ακραία συγκέντρωση αλατιού δεν επιτρέπει σχεδόν σε καμία μορφή ζωής να επιβιώσει μέσα στο νερό.
