Ο μυστικός φάκελος: Πώς ο Τραμπ σχεδίαζε τον πόλεμο με το Ιράν από το 1987

Οι σταθερές εμμονές του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν, από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 μέχρι τον σημερινό πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, δείχνουν ότι ο σημερινός πρόεδρος δεν αυτοσχεδιάζει αλλά εφαρμόζει ένα παλιό, σκληρό δόγμα ισχύος και εκβιασμού μέσω του πετρελαίου. Η στόχευση των ιρανικών πετρελαϊκών υποδομών, η λογική των τελεσιγράφων και η απαίτηση «να πληρώσουν οι σύμμαχοι» για την αμερικανική ισχύ αποτελούν κεντρικούς άξονες αυτής της στρατηγικής.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο Ντόναλντ Τραμπ, τότε 41χρονος επιχειρηματίας, δαπανά σχεδόν 95.000 δολάρια για ολοσέλιδες καταχωρίσεις σε τρεις αμερικανικές εφημερίδες, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι κάνει τις ΗΠΑ «ρόμπα» στον Κόλπο. Την ώρα που ο αμερικανικός στόλος συνόδευε τάνκερ στον Περσικό, ο Τραμπ κατήγγειλε πως η Αμερική προστατεύει «πλοία που δεν της ανήκουν, με πετρέλαιο που δεν χρειάζεται, για συμμάχους που δεν βοηθούν», βάζοντας από τότε το πλαίσιο της σημερινής του ρητορικής.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, σε εκδήλωση στο Νιου Χάμσαϊρ, ειρωνεύεται το ιρανικό ναυτικό ως «μικρά σκάφη με πολυβόλα» που κρατούν όμηρο την υπερδύναμη και ρίχνει την πρώτη «πυρηνική» ιδέα: γιατί οι ΗΠΑ να μην καταλάβουν τα ιρανικά κοιτάσματα κοντά στις ακτές; Σε συνέντευξή του το 1988 δηλώνει ακόμη πιο ωμά ότι αν πέσει «μία σφαίρα» σε Αμερικανό ή αμερικανικό πλοίο, θα «κάνει νούμερο» στο νησί Κχάργκ, την καρδιά των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.

Τέσσερις δεκαετίες μετά, ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται να αντιγράφει το ίδιο χαρτί: τελεσίγραφο στην Τεχεράνη, διορία ωρών, υπόσχεση «μαζικής» απάντησης και μόνιμη απειλή κατά των κρίσιμων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι το 48ωρο που δίνει στο Ιράν για να ανοίξει τα στενά του Ορμούζ, σε μια στιγμή που ο πόλεμος στον Περσικό απειλεί τη διεθνή οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Για τον Τραμπ, η κρίση απλοποιείται σε ένα παιχνίδι λίγων κινήσεων: ένα επεισόδιο, μία διορία, μία απάντηση, με την πεποίθηση ότι αυτός που είναι πιο πρόθυμος να χρησιμοποιήσει ωμή στρατιωτική ισχύ θα κερδίσει. Όμως όσο ο πόλεμος κλιμακώνεται και η Τεχεράνη δείχνει διατεθειμένη να αντέξει το κόστος, το ερώτημα είναι τι θα κάνει ο Λευκός Οίκος αν δεν μπορεί να υπαγορεύσει το αποτέλεσμα ούτε στο πεδίο, ούτε στις αγορές.

Ο δεύτερος σταθερός άξονας της σχέσης Τραμπ – Ιράν είναι η εμμονή του με τους «τζάμπα» συμμάχους που, κατά την άποψή του, καβαλάνε την αμερικανική ισχύ χωρίς να πληρώνουν. Από τα τέλη του ’80 μιλούσε για την ανάγκη να «τιμολογηθεί σωστά» η αμερικανική ισχύς ή να χρησιμοποιηθεί «πιο αποφασιστικά» όταν η Ουάσινγκτον νιώθει ότι την εκμεταλλεύονται, σύμφωνα με τους Financial Times.

Σήμερα, με την ένταση στον Κόλπο να εκτοξεύεται, ο Τραμπ ανεβάζει την πίεση προς τους συμμάχους, υπόσχεται να θυμάται ποιοι «δειλοί του ΝΑΤΟ» ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα για βοήθεια στα στενά του Ορμούζ και προετοιμάζει το έδαφος ώστε ο λογαριασμός του πολέμου με το Ιράν να σταλεί στην Ευρώπη και τους υπόλοιπους εταίρους. Αν η σύγκρουση εξελιχθεί σε μακρόσυρτο ενεργειακό και γεωπολιτικό σοκ, ο επόμενος μεγάλος εκβιασμός του Λευκού Οίκου μπορεί να μην είναι προς κάποιον μακρινό αυταρχικό ηγέτη, αλλά προς τους ίδιους τους δυτικούς συμμάχους.