Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν εισέρχεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, καθώς οι επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο εντείνουν την ανησυχία για σοβαρή επιδείνωση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών φέρνουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο γενικευμένων επιθέσεων σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, με άμεσες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Την Τετάρτη, το Ισραήλ έπληξε το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το South Pars, το οποίο το Ιράν μοιράζεται με το Κατάρ. Πρόκειται για το σημαντικότερο ενεργειακό περιουσιακό στοιχείο της Τεχεράνης. Σε αντίποινα, το Ιράν εξαπέλυσε δύο επιθέσεις σε βασικό κόμβο φυσικού αερίου στο Κατάρ, ενώ προχώρησε και σε εκτόξευση πυραύλων προς την πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας, Ριάντ, με συντρίμμια να καταλήγουν κοντά σε διυλιστήριο.
Παρότι οι δύο πλευρές είχαν ήδη στοχοποιήσει ενεργειακές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου που διαρκεί σχεδόν τρεις εβδομάδες, οι επιθέσεις της Τετάρτης έπληξαν ορισμένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά κέντρα παγκοσμίως. Παράλληλα, η σύγκρουση έχει ουσιαστικά οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός στρατηγικού περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με πηγές, η ισραηλινή επίθεση είχε στόχο να πλήξει μια βασική πηγή εσόδων για τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, το σώμα που είναι υπεύθυνο για την προστασία του ιρανικού καθεστώτος από εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Ο ίδιος οργανισμός είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην καταστολή διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για περίπου 7.000 νεκρούς.
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την επιχείρηση και δεν εξέφρασαν αντίρρηση. Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ενέκρινε το πλήγμα, θεωρώντας ότι θα ασκούσε πίεση στο Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Εκτιμάται επίσης ότι η Τεχεράνη έλαβε το μήνυμα και επιδιώκει να αποφύγει περαιτέρω επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.
Ωστόσο, αργότερα το ίδιο βράδυ, ο Ντόναλντ Τραμπ διέψευσε ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν εκ των προτέρων για την επίθεση στο South Pars. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν γνώριζαν τίποτα για τη συγκεκριμένη επίθεση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το Ιράν «αδικαιολόγητα και άδικα επιτέθηκε σε εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Κατάρ». Υπογράμμισε επίσης ότι «δεν θα υπάρξουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ». Παράλληλα προειδοποίησε ότι σε περίπτωση νέας επίθεσης του Ιράν στο Κατάρ, οι ΗΠΑ «θα καταστρέψουν ολοκληρωτικά το κοίτασμα South Pars με πρωτοφανή ισχύ».
An attack struck the South Pars petrochemical facilities in Asaluyeh in southern Iran, videos sent to Iran International show. pic.twitter.com/d7ZES9VDwB
— Iran International English (@IranIntl_En) March 18, 2026
Η επίθεση της Τετάρτης έπληξε εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου, με το πρακτορείο Fars News να αναφέρει εκρήξεις σε πολλές μονάδες. Αργότερα, η ιρανική επίθεση με πυραύλους στο Ras Laffan του Κατάρ προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές και πυρκαγιές, καθώς τέσσερις πύραυλοι αναχαιτίστηκαν, αλλά ένας έπληξε τον στόχο. Το Κατάρ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Η Ντόχα καταδίκασε την επίθεση ως επικίνδυνη κλιμάκωση και άμεση απειλή για την εθνική της ασφάλεια. Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου Brent εκτινάχθηκαν κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 6% μέσα σε λίγες ώρες, καθώς οι αγορές αποτιμούν τον αυξανόμενο κίνδυνο διακοπής της προσφοράς.
Από την πλευρά τους τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αναγκάστηκαν να διακόψουν τη λειτουργία των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου στο Habshan και του κοιτάσματος Bab, χαρακτηρίζοντας τις νυχτερινές επιθέσεις του Ιράν ως «επικίνδυνη κλιμάκωση» του πολέμου.
Την ίδια ώρα, περιστατικά στη θάλασσα εντείνουν το κλίμα έντασης, καθώς ένα πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες ανοιχτά των ακτών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ ένα δεύτερο υπέστη ζημιές κοντά στο Κατάρ, στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε επίσης ότι κατέρριψε ιρανικά drones που στόχευαν εγκαταστάσεις φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια της νύχτας. Την ίδια στιγμή, η σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco γνωστοποίησε ότι το διυλιστήριο SAMREF, που βρίσκεται στο λιμάνι Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας, αποτέλεσε στόχο αεροπορικής επίθεσης, σύμφωνα με το Reuters.
Επίσης, η Kuwait Petroleum Corporation ανακοίνωσε ότι μία από τις λειτουργικές μονάδες στο διυλιστήριο Mina Al-Ahmadi έγινε στόχος επίθεσης με drone, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί μικρής έκτασης φωτιά.
Ανοίγει ο δρόμος για περαιτέρω επιθέσεις
Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, αναλυτές εκτιμούν ότι ανοίγει ο δρόμος για περαιτέρω επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή. Ο Νιλ Κρόσμπι της εταιρείας Sparta Commodities σημείωσε ότι «η κατάσταση ανοίγει την πόρτα για περισσότερα χτυπήματα σε υποδομές». Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι διυλιστήρια και εγκαταστάσεις σε Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ αποτελούν πλέον «νόμιμους στόχους».
Εταιρείες ενέργειας έχουν ήδη ξεκινήσει εκκενώσεις εγκαταστάσεων, ενώ ειδικοί προειδοποιούν ότι πιθανές ζημιές θα μπορούσαν να έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις, ξεπερνώντας ακόμη και τη διάρκεια του πολέμου. Ο Μάρτιν Σίνιορ της Argus Media τόνισε ότι πρόκειται για «νέο επίπεδο ενεργειακών επιπτώσεων», καθώς η αποκατάσταση ζημιών μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από τη σύγκρουση.
Οργή επικρατεί στις αραβικές χώρες, οι οποίες κατηγορούν το Ισραήλ και τις ΗΠΑ για αποτυχία αποτροπής της επίθεσης. Αξιωματούχοι δηλώνουν ότι είχαν πιέσει έντονα την Ουάσινγκτον να αποφύγει τέτοιες ενέργειες, εκφράζοντας πλέον φόβους ότι οι ίδιες οι χώρες τους αποτελούν στόχο. Ο σύμβουλος του πρωθυπουργού του Κατάρ, Μάτζεντ Αλ Ανσάρι, χαρακτήρισε την επίθεση «επικίνδυνη και ανεύθυνη».
Οι ανησυχίες των χωρών του Κόλπου είχαν ενταθεί ήδη από τις αρχές Μαρτίου, όταν το Ισραήλ επέκτεινε τα πλήγματα σε αποθήκες καυσίμων και διυλιστήρια στην Τεχεράνη. Τότε, οι ΗΠΑ είχαν εκφράσει δυσαρέσκεια και είχαν ζητήσει να μην επαναληφθούν τέτοιες ενέργειες χωρίς έγκριση.
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ έπληξαν το νησί Χαργκ, όπου βρίσκεται ο κύριος τερματικός σταθμός εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν. Αν και η επίθεση επικεντρώθηκε σε στρατιωτικούς στόχους, ενίσχυσε περαιτέρω την ανησυχία στην περιοχή.
Η επίθεση στο South Pars θεωρείται πολλαπλάσιας σοβαρότητας, καθώς πλήττει άμεσα τον πυρήνα της παραγωγής φυσικού αερίου του Ιράν. Η Τεχεράνη διέκοψε ήδη την παροχή φυσικού αερίου προς το Ιράκ, ενώ υπάρχει κίνδυνος διακοπής και προς την Τουρκία, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς αγορές.
Το κοίτασμα South Pars παράγει περίπου 730 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ημερησίως, καλύπτοντας σε μεγάλο βαθμό την εγχώρια κατανάλωση του Ιράν. Ενδεχόμενη διακοπή των ροών προς την Τουρκία θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα σε αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών, όπως η Ρωσία ή η αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο έχει ήδη δεχτεί σοβαρό πλήγμα, με τη JPMorgan να εκτιμά ότι οι περικοπές στην προσφορά πετρελαίου θα φτάσουν τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το τέλος της εβδομάδας, δηλαδή πάνω από το 10% της παγκόσμιας ζήτησης. Σύμφωνα με την αναλύτρια, Νατάσα Κανέβα, σε ένα περιβάλλον όπου η προσφορά υπολείπεται κατά περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, η αγορά μπορεί να ισορροπήσει μόνο μέσω αντίστοιχης μείωσης της κατανάλωσης.
