Τα drone και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν ριζικά τους όρους του σύγχρονου πολέμου, μεταφέροντας το βάρος από τα ίδια τα οπλικά συστήματα στην ταχύτητα λήψης αποφάσεων, στη διαχείριση δεδομένων και στην άμεση εικόνα του πεδίου επιχειρήσεων.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του προέδρου της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, ναυάρχου Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε μαζί με τον Ανώτατο Διοικητή των Συμμαχικών Δυνάμεων στην Ευρώπη, στρατηγό Άλεξους Γκρίνκεβιτς, και τον Ανώτατο Συμμαχικό Διοικητή Μετασχηματισμού, ναύαρχο Πιερ Βαντιέ. Η συνέντευξη έγινε στο πλαίσιο των συζητήσεων του ΝΑΤΟ για την προσαρμογή της Συμμαχίας στις νέες απειλές και στη μεταβαλλόμενη φύση του πολέμου.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Κάβο Ντραγκόνε υπογράμμισε ότι τα drones δεν αποτελούν απλώς ένα νέο εργαλείο στο πεδίο της μάχης, αλλά μια πραγματική αλλαγή εποχής. Όπως ανέφερε, στο άμεσο μέλλον θα είναι πιθανότατα τα πρώτα μέσα που θα εμπλέκονται σε μια στρατιωτική αντιπαράθεση.
«Τα drones αποτελούν ένα είδος επανάστασης στο πεδίο της μάχης», σημείωσε, εξηγώντας ότι η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον χρόνο. Ο κύκλος εντοπισμού, ανάλυσης, στόχευσης και προσβολής ενός στόχου, που παλαιότερα απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο, μπορεί πλέον να ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά ή ακόμη και σε δευτερόλεπτα.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, τα drones μπορούν να εντοπίζουν, να παρακολουθούν, να αναλύουν και να αναγνωρίζουν στόχους, πριν ακολουθήσει το πλήγμα και η άμεση συλλογή νέων πληροφοριών για την επόμενη επιχείρηση. «Όλα αυτά συμβαίνουν μέσα σε δευτερόλεπτα», είπε, συνδέοντας άμεσα την επιτάχυνση αυτή με την τεχνητή νοημοσύνη.
Το ΝΑΤΟ βλέπει πλέον τον πόλεμο ως ένα περιβάλλον όπου δεν μετρά μόνο ποιος έχει τα ισχυρότερα όπλα, αλλά ποιος μπορεί να βλέπει, να αναλύει, να αποφασίζει και να χτυπά πιο γρήγορα. Η Ουκρανία έχει μετατραπεί σε πεδίο δοκιμών για αυτή τη νέα πραγματικότητα, με τα drones, τα δεδομένα και το λογισμικό να διαμορφώνουν καθημερινά την εξέλιξη των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στο περιστατικό με ουκρανικό drone επιφανείας θαλάσσης που εντοπίστηκε ακυβέρνητο στο Ιόνιο. Ερωτηθείς για το κατά πόσο το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει τέτοιες μορφές «ανορθόδοξου πολέμου», ο Κάβο Ντραγκόνε σημείωσε ότι τέτοιες πρακτικές είναι χαρακτηριστικές σε συγκρούσεις όπου μικρότερες χώρες προσπαθούν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες δυνάμεις.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν δικαιολογεί κανέναν, αλλά πρόσθεσε πως, αν βρισκόταν στη θέση μιας μικρότερης χώρας που αντιμετωπίζει ισχυρότερο αντίπαλο, θα προσπαθούσε να αξιοποιήσει στο μέγιστο τα διαθέσιμα μέσα. Τα ζητήματα κυριαρχίας και οι πολιτικές συνέπειες, όπως είπε, είναι θέματα που ανήκουν στη διαχείριση των πολιτικών ηγεσιών.
Ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ συνέδεσε τη συζήτηση με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, κάνοντας λόγο για μια δύναμη που στοχεύει πολιτικές υποδομές, σκοτώνει αμάχους, παραβιάζει σύνορα κυρίαρχου κράτους και έχει απαγάγει περίπου 20.000 παιδιά. «Δεν είναι ανορθόδοξο αυτό;» διερωτήθηκε, θέλοντας να δείξει ότι η έννοια του ανορθόδοξου πολέμου δεν περιορίζεται μόνο στα νέα μέσα, αλλά αφορά και τη συνολική συμπεριφορά στο πεδίο.
Από την πλευρά του, ο ναύαρχος Πιερ Βαντιέ τόνισε ότι το σημαντικότερο δίδαγμα από την Ουκρανία είναι η ανάγκη γρήγορης τεχνολογικής προσαρμογής. Όπως είπε, οι σύγχρονες επιχειρήσεις περνούν από ένα στατικό μοντέλο, όπου ο σχεδιασμός και η παράδοση εξοπλισμών απαιτούσαν χρόνια, σε ένα νέο μοντέλο όπου η προσαρμογή μπορεί να γίνει ακόμη και μέσα σε μία νύχτα.
Ο Βαντιέ περιέγραψε τον νέο πόλεμο ως data-centric και software-centric, δηλαδή βασισμένο στα δεδομένα και στο λογισμικό. Η στρατιωτική ισχύς, σύμφωνα με την ανάλυσή του, δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τανκς, αεροσκάφη, πλοία ή πυραύλους, αλλά από την ικανότητα των δυνάμεων να συλλέγουν πληροφορίες, να τις αξιοποιούν άμεσα και να αναβαθμίζουν τα συστήματά τους σε πραγματικό χρόνο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ουκρανική βιομηχανία drones, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει αναπτύξει ένα εξαιρετικά ευέλικτο μοντέλο παραγωγής και αναβάθμισης. Τα drones μπορούν να συνοδεύονται από σύστημα άμεσης ανατροφοδότησης μέσω QR code, επιτρέποντας στους στρατιώτες να στέλνουν δεδομένα χρήσης απευθείας στις εταιρείες που τα κατασκευάζουν. Έτσι, το λογισμικό μπορεί να αναβαθμίζεται μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες.
Η εικόνα του σύγχρονου στρατιώτη αλλάζει επίσης ριζικά. Δεν βασίζεται μόνο στον ατομικό εξοπλισμό και στα παραδοσιακά μέσα, αλλά σε εφαρμογές κινητών τηλεφώνων, ψηφιακά εργαλεία και πλατφόρμες που του δίνουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για το πεδίο μάχης.
Το μήνυμα των αξιωματούχων του ΝΑΤΟ είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη και τα drones δεν αποτελούν πλέον τεχνολογία του μέλλοντος, αλλά πραγματικότητα του παρόντος. Και όποιος δεν μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα, κινδυνεύει να βρεθεί πίσω σε έναν πόλεμο όπου τα πάντα κρίνονται σε δευτερόλεπτα.
