Ο Αλί Λαριτζανί, ανώτατος αξιωματούχος του Ιράν και επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια νυχτερινού πλήγματος, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργού Άμυνας του Ισραήλ την Τρίτη. Η εξέλιξη έρχεται λίγες ημέρες αφότου είχε προειδοποιήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να «προσέχει μήπως εξοντωθεί», ενώ βρισκόταν στους δρόμους της Τεχεράνης μαζί με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σε συγκέντρωση για την φιλοπαλαιστινιακή εορτή Quds Day.
Σε τηλεοπτική του συνέντευξη, αναφερόμενος στην επιχείρηση «Operation Epic Fury», ο Λαριτζανί είχε δηλώσει: «Είναι σαφές ότι εξαντλούνται. Το πρόβλημα του Τραμπ είναι ότι δεν κατανοεί πως το ιρανικό έθνος είναι ώριμο και αποφασισμένο».
Ο 67χρονος αξιωματούχος ήταν ένας από τους 10 αξιωματούχους της Ισλαμικής Δημοκρατίας για τους οποίους είχε προκηρυχθεί αμοιβή ύψους 10 εκατομμυρίων δολαρίων από το πρόγραμμα Rewards for Justice του Στέιτ Ντιπάρτμεντ την περασμένη Παρασκευή, γεγονός που τον έφερε στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, σύμφωνα με την nypost.
Την ίδια ώρα, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι σκότωσαν τον στρατηγό Γκολάμ Ρεζά Σολεϊμανί, επικεφαλής της εθελοντικής δύναμης Μπασίτζ των Φρουρών της Επανάστασης, σε «στοχευμένο πλήγμα» στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με ανακοίνωση των IDF στην πλατφόρμα X, «εν μέσω των εσωτερικών διαδηλώσεων στο Ιράν, και ιδιαίτερα με την πρόσφατη κλιμάκωσή τους, οι δυνάμεις Μπασίτζ υπό τη διοίκηση του Σολεϊμανί ηγήθηκαν βασικών επιχειρήσεων καταστολής που περιλάμβαναν σοβαρή βία, μαζικές συλλήψεις και χρήση βίας κατά πολιτών διαδηλωτών».
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε: «Ο Λαριτζανί και ο διοικητής των Μπασίτζ εξοντώθηκαν χθες το βράδυ και ενώθηκαν με τον Αλί Χαμενεΐ, επικεφαλής του προγράμματος εξόντωσης, μαζί με όλους όσοι εξοντώθηκαν από τον άξονα του κακού στα βάθη της κόλασης».
Παράλληλα, το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δημοσίευσε φωτογραφία του ίδιου να μιλά στο τηλέφωνο το πρωί της Τρίτης, αναφέροντας στη λεζάντα ότι «δίνει εντολή για την εξόντωση ανώτερων αξιωματούχων του ιρανικού καθεστώτος».
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δεν επιβεβαίωσαν άμεσα τους θανάτους, ωστόσο δημοσίευσαν χειρόγραφο σημείωμα του Λαριτζανί για να τιμήσει ναυτικούς που σκοτώθηκαν σε επίθεση των ΗΠΑ, των οποίων η κηδεία αναμενόταν την Τρίτη. Το ίδιο μήνυμα αναρτήθηκε και στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα πλήγματα αποτελούν νέο ισχυρό πλήγμα για τη θεοκρατία του Ιράν μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου και εν μέσω έντονων εικασιών για την υγεία και την τοποθεσία του γιου και διαδόχου του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Λαριτζανί είχε διοριστεί για να συμβουλεύει τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη σε θέματα στρατηγικής στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, πέρα από τον ρόλο του στο ανώτατο όργανο ασφάλειας του Ιράν. Είχε επίσης δεχθεί κυρώσεις από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ τον Ιανουάριο, κατά την περίοδο που η Τεχεράνη κατέστελλε βίαια πανεθνικές διαδηλώσεις, με χιλιάδες νεκρούς.
Το υπουργείο ανέφερε ότι «ο Λαριτζανί ήταν ένας από τους πρώτους Ιρανούς ηγέτες που κάλεσαν σε βία ως απάντηση στα νόμιμα αιτήματα του ιρανικού λαού», προσθέτοντας ότι ήταν «υπεύθυνος για τον συντονισμό της αντίδρασης στις διαδηλώσεις εκ μέρους του ανώτατου ηγέτη του Ιράν».
Ιδιαίτερα ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Λαριτζανί είχε απαντήσει την Κυριακή στην επικήρυξη των 10 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ, παραθέτοντας λόγια του Χουσεΐν Ιμπν Άλι: «Δεν βλέπω τον θάνατο παρά ως ευτυχία, ούτε τη ζωή με τους καταπιεστές παρά ως βασανιστήριο».
Την προηγούμενη εβδομάδα, μετά την απειλή του Ντόναλντ Τραμπ για ισχυρότερες επιθέσεις κατά του Ιράν λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ στη ναυσιπλοΐα πετρελαίου, ο Λαριτζανί είχε δηλώσει: «Το Ιράν δεν φοβάται τις απειλές σας στο χαρτί». Και είχε προσθέσει: «Ακόμη και ισχυρότεροι από εσάς δεν μπόρεσαν να εξοντώσουν το ιρανικό έθνος. Προσέξτε, μήπως εξοντωθείτε!».
Λαριτζανί: Ο άνθρωπος του μηχανισμού
Επαιζε «σημαντικότερο ρόλο από τους προκατόχους του», έλεγε τον Φεβρουάριο ο Ali Vaez του International Crisis Group (ICG), μιλώντας για έναν άνθρωπο του μηχανισμού, εξαιρετικό τακτικιστή, γνώστη της λειτουργίας του συστήματος και εξοικειωμένο με τις επιθυμίες του ανώτατου ηγέτη».
Γεννήθηκε το 1957 στην Νατζάφ του Ιράκ, γιος διακεκριμένου σιίτη αξιωματούχου και ανθρώπου του αγιατολάχ Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Βετεράνος των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), κάτοχος διδακτορικού Δυτικής Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, διηύθυνε από το 1994 και επί μία δεκαετία την κρατική ραδιοτηλεόραση (Irib).
Εκεί διακρίθηκε για την μάχη του κατά των μεταρρυθμιστών με την μετάδοση πλήθους προγραμμάτων κατά των ιρανών διανοουμένων και των ανθρώπων του προέδρου Μοχάμαντ Χαταμί.
Το 1996, ορίσθηκε εκπρόσωπος του Αλί Χαμενεΐ στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας και στην συνέχεια γραμματέας.
Κατά την περίοδο 2005-2007 ήταν ο βασικός διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης απέναντι στο Λονδίνο, το Παρίσι, το Βερολίνο και την Μόσχα. Για τον ρόλο του αυτόν, οι δυτικοί συνομιλητές του τον είχαν χαρακτηρίσει πραγματιστή.
Υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2005, παραμερίστηκε από το λαϊκιστή αντίπαλό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Στην συνέχεια έγινε πρόεδρος του Κοινοβουλίου, από το 2008 έως το 2020, πριν η υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές του 2021 και του 2024 απορριφθεί από το Συμβούλιο των Φρουρών του Συντάγματος.
Συνάντηση με τον Πούτιν
Το 2015, ο Λαριτζανί υποστήριξε την ιστορική διεθνή συμφωνία με τις μεγάλες δυνάμεις για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ τίναξε στον αέρα τρία χρόνια μετά αποσύροντας τις ΗΠΑ.
Τον Μάρτιο 2025, πριν οι ιρανοαμερικανικές συνομιλίες διακοπούν από τον πόλεμο που προκλήθηκε από ισραηλινή επίθεση, προειδοποιούσε για τον κίνδυνο να εξωθηθεί η Τεχεράνη προς ένα στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Λίγες εβδομάδες μετά το πόλεμο Ιράν-Ισραήλ τον Ιούνιο 2025 διορίζεται επικεφαλής του βασικού οργάνου εθνικής ασφαλείας, του οποίου είχε προεδρεύσει και είκοσι χρόνια πριν, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό της αμυντικής στρατηγικής και την εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος.
Η επιστροφή του Αλί Λαριτζανί θεωρήθηκε στροφή προς τον πραγματισμό στην διαχείριση της πολιτικής ασφαλείας του Ιράν. Εκτοτε, ήταν όλο και περισσότερο παρών στην διπλωματική σκηνή.
Στο τέλος του Ιανουαρίου επελέγη για να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Μόσχα, ενώ παράλληλα είχε συνομιλίες με αξιωματούχους των χωρών του Κόλπου που επιθυμούσαν την μείωση των εντάσεων με την Ουάσινγκτον.
Ο Αλί Λαριτζανί επαναλάμβανε διαρκώς ότι οι διαπραγματεύσεις με τις δυτικές δυνάμεις θα έπρεπε να περιορισθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα και υποστήριζε ότι ο εμπλουτισμός του ουρανίου είναι κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν.
