Με ενισχυμένο χαρτί τη συνεπή παρουσία της στις αμυντικές δαπάνες προσέρχεται η Ελλάδα στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις εργασίες της οποίας θα συμμετάσχει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η συνάντηση των ηγετών πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και περίπου έναν χρόνο μετά τη Σύνοδο της Χάγης, όπου τα κράτη-μέλη συμφώνησαν σε σημαντική αναβάθμιση των συλλογικών αμυντικών τους δεσμεύσεων.
Στο επίκεντρο θα βρεθεί η πρόοδος των συμμάχων προς τον νέο στόχο συνολικών δαπανών για άμυνα και ασφάλεια που θα αντιστοιχούν στο 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035. Η συζήτηση συνδέεται άμεσα με την πίεση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και δικαιότερη κατανομή των βαρών στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Στο 3,6% του ΑΕΠ οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο ως ένας αξιόπιστος σύμμαχος που όχι μόνο εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, αλλά βρίσκεται ήδη μεταξύ των χωρών που προσεγγίζουν τους νέους στόχους του ΝΑΤΟ.
Οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες της χώρας για το 2026 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στο 3,6% του ΑΕΠ, αυξημένες από το 2,75% το 2025 και το 2,74% το 2024.
Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα συγκαταλέγεται, κατά τις ίδιες πηγές, στην πρώτη πεντάδα των κρατών-μελών που έχουν ήδη υπερβεί τον στόχο του 3,5% για τις καθαρά στρατιωτικές δαπάνες. Στην ίδια ομάδα βρίσκονται η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι έχει καλύψει και το πρόσθετο σκέλος της νέας συμμαχικής δέσμευσης, το οποίο αφορά επενδύσεις σε υποδομές, ανθεκτικότητα και αμυντική βιομηχανία.
Τι προβλέπει ο στόχος του 5%
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στη Χάγη προβλέπει συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Από αυτές, το 3,5% προορίζεται για αμιγώς στρατιωτικές ανάγκες, όπως εξοπλιστικά προγράμματα, προσωπικό, πυρομαχικά και επιχειρησιακές δυνατότητες. Το υπόλοιπο 1,5% αφορά ευρύτερες επενδύσεις που συνδέονται με την ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, κυβερνοασφάλεια και δράσεις για την ανθεκτικότητα των κρατών.
Η συμμαχική συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στο ύψος των προϋπολογισμών. Οι ηγέτες καλούνται να αποδείξουν ότι τα επιπλέον κονδύλια μετατρέπονται σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες, διαθέσιμα συστήματα και ενισχυμένα αποθέματα.
Το πρόγραμμα των 25 δισ. ευρώ
Η κυβέρνηση συνδέει την αυξημένη ελληνική συνεισφορά με το δωδεκαετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, συνολικού ύψους 25 δισ. ευρώ.
Μέσω αυτού του σχεδιασμού, η Αθήνα επιδιώκει να ανανεώσει βασικά οπλικά συστήματα, να ενισχύσει την αποτρεπτική ισχύ της χώρας και να αυξήσει τη συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στα νέα προγράμματα.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα υπερέβαινε σταθερά και τον προηγούμενο νατοϊκό στόχο του 2% του ΑΕΠ, ακόμη και στα χρόνια της δημοσιονομικής κρίσης, όταν αρκετοί σύμμαχοι παρέμεναν κάτω από το συμφωνημένο όριο.
Η ελληνική θέση για την άμυνα της Ευρώπης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επαναλάβει ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερα και αποτελεσματικότερα στην άμυνά της και να αναπτύξει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η ελληνική θέση είναι ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής δυνατότητας δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, δημιουργεί έναν πιο αξιόπιστο Ευρωπαίο εταίρο και, κατά συνέπεια, μία ισχυρότερη Ατλαντική Συμμαχία.
Ο πρωθυπουργός έχει ταχθεί επίσης υπέρ της δημιουργίας νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την άμυνα, μεταξύ των οποίων και η αξιοποίηση κοινού δανεισμού για μεγάλα επενδυτικά και εξοπλιστικά προγράμματα.
Δείπνο Ερντογάν για τους ηγέτες
Το επίσημο πρόγραμμα της Συνόδου αρχίζει το βράδυ της Τρίτης με το δείπνο που παραθέτουν ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η σύζυγός του προς τιμήν των ηγετών.
Στο δείπνο αναμένεται να συμμετάσχουν επίσης ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και οι πρόεδροι της Ουκρανίας και της Νότιας Κορέας.
Παρά την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον ίδιο χώρο, σύμφωνα με τον μέχρι τώρα προγραμματισμό δεν προβλέπεται διμερής συνάντηση μεταξύ του Έλληνα πρωθυπουργού και του Τούρκου προέδρου στο περιθώριο της Συνόδου.
Η Αθήνα στη συζήτηση για τον επιμερισμό των βαρών
Η Σύνοδος αναμένεται να αναδείξει για ακόμη μία φορά το ζήτημα της κατανομής των αμυντικών βαρών μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Αθήνα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διαχρονική συνέπειά της στις νατοϊκές υποχρεώσεις, υποστηρίζοντας ότι η συλλογική ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε πολιτικές διακηρύξεις, αλλά απαιτεί σταθερές επενδύσεις και πραγματική επιχειρησιακή συνεισφορά.
Το μήνυμα με το οποίο προσέρχεται ο πρωθυπουργός στην Άγκυρα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στον σκληρό πυρήνα των συμμάχων που δαπανούν σημαντικό μέρος του εθνικού τους πλούτου για την άμυνα και επιδιώκουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
