Η υψηλή χοληστερίνη αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Μάλιστα έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται πιο έντονα με την εμφάνιση καρδιακών προβλημάτων σε σύγκριση με άλλους παράγοντες που μπορούμε να επηρεάσουμε, όπως το κάπνισμα ή η φυσική δραστηριότητα. Το θετικό είναι ότι μπορεί να ελεγχθεί — και η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό.
Γιατί η χοληστερίνη είναι κακή
Η χοληστερίνη από μόνη της δεν είναι εχθρός του οργανισμού. Αντίθετα, είναι απαραίτητη για βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η παραγωγή ορμονών, η δημιουργία βιταμίνης D, η σύνθεση χολικών οξέων και η διατήρηση της δομής των κυττάρων.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν τα επίπεδά της στο αίμα είναι αυξημένα. Τότε μπορεί να προκληθεί φλεγμονή και συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες, οδηγώντας σε μειωμένη ροή αίματος, υπέρταση, καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό.
Η ισορροπία μεταξύ της «κακής» (LDL) και της «καλής» (HDL) χοληστερίνης είναι καθοριστική. Η HDL βοηθά στην απομάκρυνση της LDL από το αίμα, ενώ η LDL είναι πιο δύσκολο να αποβληθεί και συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο βλάβης των αγγείων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι όλες οι τροφές με χοληστερίνη επιβλαβείς. Για παράδειγμα, τρόφιμα όπως τα θαλασσινά περιέχουν ωφέλιμα λιπαρά που βοηθούν στην απομάκρυνση της LDL.
Αυξάνουν τα γαλακτοκομικά τη χοληστερίνη;
Η απάντηση δεν είναι απλή. Παλαιότερα θεωρούνταν ότι όλα τα πλήρη γαλακτοκομικά αυξάνουν τη χοληστερίνη. Ωστόσο, νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι ορισμένα ζυμωμένα προϊόντα, όπως το γιαούρτι και το τυρί, μπορεί να έχουν ουδέτερη ή και θετική επίδραση, αυξάνοντας την «καλή» χοληστερίνη και μειώνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Σε γενικές γραμμές, οι διατροφολόγοι συνιστούν περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών από γαλακτοκομικά, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση για καρδιοπάθειες.
Οι 9 χειρότερες τροφές για τη χοληστερίνη
H ποιότητα των τροφών, η ποσότητα και η ισορροπία στη διατροφή είναι το «κλειδί» για τη μείωση της χοληστερίνης. Διατροφολόγοι στο The Healthy παρουσιάζει τις 9 χειρότερες τροφές, τις οποίες θα πρέπει να αποφεύγετε ή έστω να περιορίσετε.
1. Τρανς λιπαρά
Τα τεχνητά τρανς λιπαρά αυξάνουν τη χοληστερίνη και συνδέονται άμεσα με καρδιαγγειακά νοσήματα. Συχνά κρύβονται σε επεξεργασμένα τρόφιμα, κράκερ, ακόμη και μπάρες δημητριακών. Στις ετικέτες αναφέρονται ως «μερικώς υδρογονωμένα έλαια». Αυξάνουν την LDL και καλό είναι να καταναλώνονται σπάνια.
2. Αναψυκτικά και ζαχαρούχα ποτά
Η ζάχαρη φαίνεται να επηρεάζει τη χοληστερίνη ακόμη περισσότερο από τα κορεσμένα λιπαρά. Διατροφή πλούσια σε πρόσθετα σάκχαρα αυξάνει την παραγωγή LDL από το ήπαρ, μειώνει την HDL και αυξάνει τα τριγλυκερίδια. Ακόμη και ένα αναψυκτικό την ημέρα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας.
3. Λευκό ψωμί, λευκό ρύζι και λευκά ζυμαρικά
Οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, που έχουν χάσει τις φυτικές τους ίνες, λειτουργούν παρόμοια με τη ζάχαρη. Μπορούν να αυξήσουν την LDL και να μειώσουν την HDL. Η επιλογή προϊόντων ολικής άλεσης βοηθά στη διατήρηση υγιών επιπέδων χοληστερίνης.
4. Κρέατα με κορεσμένα λιπαρά
Τα τρόφιμα με υψηλά κορεσμένα λιπαρά, όπως τα επεξεργασμένα κρέατα και αλλαντικά, τα λιπαρά κομμάτια και τα fast food, αυξάνουν τη χοληστερίνη. Η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου επεξεργασμένου κρέατος συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων. Όμως ακόμη και το λευκό επεξεργασμένο κρέας μπορεί να έχει παρόμοια επίδραση, αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα.
5. Τηγανητά τρόφιμα
Τα τηγανητά θεωρούνται από τους μεγαλύτερους «ενόχους». Τα έλαια που χρησιμοποιούνται σε υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν επιβλαβή τρανς λιπαρά και μειώνουν τα ωφέλιμα. Επιπλέον, τα ίδια τα τρόφιμα είναι συχνά ήδη λιπαρά, κάνοντας το αποτέλεσμα ακόμη πιο επιβαρυντικό.
6. Ορισμένα δημητριακά πρωινού
Πολλά δημητριακά περιέχουν επεξεργασμένους υδατάνθρακες και μεγάλες ποσότητες ζάχαρης. Η κατανάλωσή τους μπορεί να επηρεάσει το σάκχαρο και, με τον καιρό, να αυξήσει τη χοληστερίνη και την αρτηριακή πίεση. Καλύτερη επιλογή είναι η βρώμη χωρίς πρόσθετα σάκχαρα.
7. Λάδι καρύδας
Παρότι συχνά θεωρείται «υπερτροφή», το λάδι καρύδας περιέχει πολύ υψηλά ποσοστά κορεσμένων λιπαρών (πάνω από 80%). Συνδέεται με αύξηση της LDL και οι ειδικοί συνιστούν περιορισμό της χρήσης του, εάν ο στόχος σας είναι η μείωση της χοληστερίνης.
8. Fast food
Το fast food έχει χαμηλή διατροφική αξία και μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη χοληστερίνη. Άτομα που το καταναλώνουν συχνά εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα LDL και συνολικής χοληστερίνης, ακόμη και χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου.
9. Έτοιμες σάλτσες
Πολλές έτοιμες σάλτσες περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης. Ακόμη και μικρή ποσότητα μπορεί να προσθέσει αρκετά γραμμάρια ημερησίως. Παρόμοιες «κρυφές» πηγές ζάχαρης είναι η κέτσαπ, οι σάλτσες μπάρμπεκιου, οι έτοιμες σάλτσες ζυμαρικών, αλλά και τα αρωματισμένα γιαούρτια.
