Σαν σήμερα 8 Μαΐου: Όταν 120 Έλληνες ανέκοψαν χιλιάδες Οθωμανούς στο Χάνι της Γραβιάς

Στις 8 Μαΐου 1821, στο Χάνι της Γραβιάς, στη Φωκίδα, οι ελληνικές επαναστατικές δυνάμεις υπό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο απέκρουσαν τις οθωμανικές δυνάμεις του Ομέρ Βρυώνη. Η μάχη, λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα σημαντικά στρατιωτικά επεισόδια του Αγώνα στη Στερεά Ελλάδα.

Μετά τη Μάχη της Αλαμάνας και τον θάνατο του Αθανασίου Διάκου, ο Ομέρ Βρυώνης κινήθηκε προς τη νότια Ελλάδα, επιδιώκοντας να καταστείλει την επανάσταση και να ανοίξει τον δρόμο προς την Πελοπόννησο. Ο Ανδρούτσος, αντιλαμβανόμενος τη στρατηγική σημασία του περάσματος, οχυρώθηκε με μικρή δύναμη μέσα στο παλιό χάνι της Γραβιάς. Οι αριθμοί που παραδίδονται διαφέρουν ανά πηγή, ωστόσο η ελληνική δύναμη υπολογίζεται περίπου στους 117 έως 120 άνδρες, απέναντι σε περίπου 8.000 έως 9.000 Οθωμανούς υπό τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ.

Η σύγκρουση κράτησε ώρες. Οι οθωμανικές επιθέσεις αποκρούστηκαν με βαριές απώλειες, ενώ οι Έλληνες, όταν έγινε σαφές ότι οι αντίπαλοί τους θα έφερναν πυροβόλα για να πλήξουν το χάνι, εγκατέλειψαν τη θέση τους μέσα στη νύχτα και διέφυγαν προς τα γύρω υψώματα. Η μάχη δεν ήταν αποφασιστική με την έννοια της πλήρους καταστροφής του αντιπάλου, όμως είχε ουσιαστική στρατιωτική και ψυχολογική σημασία: καθυστέρησε την προέλαση του Ομέρ Βρυώνη και ενίσχυσε το ηθικό των επαναστατημένων Ελλήνων.

Στη συλλογική μνήμη, το Χάνι της Γραβιάς έμεινε ως σύμβολο ευφυούς άμυνας απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις. Το γεγονός αποτυπώθηκε και στην εικονογραφία της Επανάστασης, μεταξύ άλλων στο έργο του Παναγιώτη Ζωγράφου, ο οποίος κατέγραψε σκηνές του Αγώνα με βάση τις διηγήσεις του Ιωάννη Μακρυγιάννη. Έτσι, η μάχη πέρασε όχι μόνο στην ιστορία των πολεμικών επιχειρήσεων του 1821, αλλά και στη δημόσια μνήμη της Επανάστασης.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1429: Η Ιωάννα της Λωραίνης συμβάλλει καθοριστικά στη λύση της πολιορκίας της Ορλεάνης, αναγκάζοντας τους Άγγλους να υποχωρήσουν. Η νίκη αυτή αλλάζει την ψυχολογία των Γάλλων στον Εκατονταετή Πόλεμο και μετατρέπει τη νεαρή Ζαν ντ’ Αρκ σε σύμβολο εθνικής αντίστασης.

1794: Ο Αντουάν-Λοράν Λαβουαζιέ, από τις κεντρικές μορφές της επιστημονικής επανάστασης του 18ου αιώνα και συχνά αποκαλούμενος «πατέρας της σύγχρονης χημείας», εκτελείται με γκιλοτίνα στο Παρίσι, κατά τη διάρκεια της Βασιλείας του Τρόμου. Η καταδίκη του δεν συνδέθηκε με το επιστημονικό του έργο, αλλά κυρίως με τη συμμετοχή του στη Ferme générale, τον φοροεισπρακτικό μηχανισμό του παλαιού καθεστώτος. Δικάστηκε, καταδικάστηκε και εκτελέστηκε την ίδια ημέρα, μαζί με άλλους πρώην φοροεισπράκτορες. Στη συλλογική μνήμη η εκτέλεσή του έμεινε ως σύμβολο της σύγκρουσης της επαναστατικής βίας με την επιστήμη, αν και η γνωστή φράση «Η Δημοκρατία δεν χρειάζεται επιστήμονες» θεωρείται από αρκετούς ιστορικούς αβέβαιης ή μη τεκμηριωμένης αυθεντικότητας.

1821: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και οι άνδρες του οχυρώνονται στο Χάνι της Γραβιάς και αποκρούουν τις δυνάμεις του Ομέρ Βρυώνη. Η μάχη δεν ήταν απλώς μια τοπική νίκη, αλλά καθυστέρησε την οθωμανική προέλαση προς τη νότια Ελλάδα και ενίσχυσε το ηθικό των επαναστατημένων Ελλήνων.

1886: Ο φαρμακοποιός Τζον Πέμπερτον πουλά το πρώτο μπουκάλι Coca-Cola στην Ατλάντα, παρουσιάζοντάς το ως γιατρικό με περιεκτικότητα σε κοκαΐνη. Χωρίς να το γνωρίζει, λανσάρει το προϊόν που θα εξελιχθεί σε παγκόσμιο σύμβολο της αμερικανικής κουλτούρας.

1897: Υπογράφεται στην Ταράτσα της Λαμίας το πρωτόκολλο κατάπαυσης του πυρός, που σηματοδοτεί το τέλος του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1897. Η Ελλάδα βγαίνει ηττημένη από τη σύγκρουση, με σοβαρό πλήγμα στο κύρος της και με τις μεγάλες δυνάμεις να παρεμβαίνουν καθοριστικά στις μεταπολεμικές ρυθμίσεις.

1902: Το ηφαίστειο Πελέ εκρήγνυται στη Μαρτινίκα και καταστρέφει σχεδόν ολοκληρωτικά την πόλη Σεν Πιερ. Πάνω από 30.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, σε μία από τις φονικότερες ηφαιστειακές καταστροφές της νεότερης ιστορίας.

1936: Στη Θεσσαλονίκη, η μεγάλη απεργία των καπνεργατών κλιμακώνεται σε αιματηρή σύγκρουση με τις δυνάμεις ασφαλείας. Η αστυνομική καταστολή αφήνει πίσω της 12 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, με τις εικόνες των θυμάτων στους δρόμους της πόλης να προκαλούν πανελλήνια συγκίνηση. Η «σφαγή του Μάη του ’36» γίνεται ένα από τα πιο εμβληματικά γεγονότα του ελληνικού εργατικού κινήματος και εμπνέει τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο», έργο που συνδέθηκε βαθιά με τη μνήμη των νεκρών εργατών και τους κοινωνικούς αγώνες της εποχής.

1942: Ολοκληρώνεται η ναυμαχία της Θάλασσας των Κοραλλίων, στον Ειρηνικό, ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Ήταν η πρώτη μεγάλη ναυμαχία στην οποία οι αντίπαλοι στόλοι δεν ήρθαν σε άμεση οπτική επαφή, καθώς η σύγκρουση κρίθηκε κυρίως από αεροσκάφη αεροπλανοφόρων.

1945: Παραδίνεται άνευ όρων η ναζιστική Γερμανία, σηματοδοτώντας την Ημέρα Νίκης στην Ευρώπη και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο ευρωπαϊκό μέτωπο. Ο πόλεμος, που κόστισε εκατομμύρια ζωές, φτάνει στο δραματικό του φινάλε στην ήπειρο.

1978: Ο Ράινχολντ Μέσνερ και ο Πίτερ Χάμπελερ φτάνουν στην κορυφή του Έβερεστ χωρίς συμπληρωματικό οξυγόνο. Το επίτευγμά τους θεωρήθηκε ορόσημο στην ιστορία της ορειβασίας, καθώς απέδειξε ότι το ανθρώπινο σώμα μπορούσε να αντέξει σε ακραίο υψόμετρο χωρίς τεχνητή υποστήριξη.

1980: Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επιβεβαιώνει την εξάλειψη της ευλογιάς. Πρόκειται για την πρώτη ανθρώπινη ασθένεια που εξαφανίστηκε πλήρως μέσω οργανωμένου εμβολιασμού, ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της δημόσιας υγείας.

1980: Ο Γεώργιος Ράλλης εκλέγεται πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, επικρατώντας οριακά του Ευάγγελου Αβέρωφ. Λίγο αργότερα διαδέχεται τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στην πρωθυπουργία, σε μια κρίσιμη μεταπολιτευτική περίοδο για τη χώρα.

1989: Η οργάνωση 17 Νοέμβρη αποπειράται να δολοφονήσει τον πρώην υπουργό Γιώργο Πέτσο με παγιδευμένο αυτοκίνητο. Η επίθεση, από την οποία ο Πέτσος τραυματίζεται σοβαρά αλλά επιζεί, δείχνει τη διεύρυνση των στόχων της οργάνωσης προς πολιτικά πρόσωπα υψηλού προφίλ.

2025: Ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ εκλέγεται Πάπας και παίρνει το όνομα Λέων ΙΔ΄. Γίνεται ο πρώτος Πάπας που γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός με ιδιαίτερο συμβολισμό για την Καθολική Εκκλησία και τον παγκόσμιο ρόλο της.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Αρσένιος, Αρσενία, Θεολόγος, Θεολογία

Παγκόσμιες Ημέρες / Επέτειοι

Παγκόσμια Ημέρα Γαϊδάρου
Παγκόσμια Ημέρα για τον Καρκίνο των Ωοθηκών
Παγκόσμια Ημέρα Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου
Παγκόσμια Ημέρα Θαλασσαιμίας (Μεσογειακής Αναιμίας)
Ώρα Μνήμης και Συμφιλίωσης για όσους έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου